Szigetvár
![]() | Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: krążownik SMS Szigetvár. |
![]() Zamek Szigetvár | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Komitat | Baranya | ||||
Powiat | |||||
Zarządzający | Péter Dr. Vass↗ | ||||
Powierzchnia | 39,51 km² | ||||
Populacja (I 2011) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy | 73 | ||||
Kod pocztowy | 7900 | ||||
Położenie na mapie Węgier ![]() | |||||
![]() | |||||
| |||||
| |||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Szigetv%C3%A1r_a_16._sz%C3%A1zadban.jpg/260px-Szigetv%C3%A1r_a_16._sz%C3%A1zadban.jpg)
Szigetvár (niem. Großsiget, chorw. Siget) – liczące prawie 10,9 tys. mieszkańców (I 2011 r.) miasto na Węgrzech, 30 km na zachód od Pécsu, w komitacie Baranya, siedziba władz powiatu Szigetvár.
Położenie
Miejscowość leży w południowej części Zadunaja, na zachodnim obrzeżu komitatu Baranya, na południowych stokach pogórza Zselic, na równinie w odległości ok. 8 km od wzgórz[1]. Miasto jest podzielone na dwie części potokiem Almás-patak, który przed regulacją często wylewał, co spowodowało powstanie bagna.
Dojazd do miasta jest możliwy od strony Barcsu i Budapesztu drogą krajową nr 6 lub z Kaposváru i Balatonszemes drogą krajową nr 67. Odległość drogowa od Barcsu i granicy chorwackiej wynosi 30 km, od Peczu – 35 km, a do Kaposváru 40 km. Do miasta dociera linia kolejowa Nagykanizsa – Pécs, z którą łączy się zamknięta w sylwestra 1976 linia kolejowa Kaposvár – Szigetvár.
Historia
Obszar miasta był zamieszkany w czasach przedhistorycznych. Po Celtach, Rzymianach i Awarach okolica trafiła w ręce rodu Botond.
Pierwszą obronną budowlę wybudowano na wystającym, jak wyspa ponad bagnistą okolicę, pasie gruntu. Ówcześni posiadacze wyspy (węg. sziget, czytaj: siget) nazywający siebie „Szigethi” (Wyspiarze), uważali za budowniczego zamku jednego z członków ich rodziny, Anthemiusa. Jego wnuk, Oszvald Szigethi, wybudował pierwszą twierdzę – okrągłą, trzypiętrową wieżę mieszkalną, która później stała się sercem wewnętrznego zamku. Otaczające wyspę bagienne jeziora z czasem stały się płytsze i z tego powodu otoczono ją ziemnymi szańcami. Posiadaczem zamku był najpierw Garayak, a potem Bálint Török, na którego dworze żył do 1541 r. Sebestyén Tinódi Lantos, węgierski poeta i lutnista[2]. W 1543 r. zamek trafia w posiadanie Ferdynanda I Habsburga. XV-wieczne dokumenty mówią o nim raczej jako o mieście na planie prostokąta, już wtedy otoczonym palisadą miejscem obronnym, niż jako o oppidum.
W celu zabezpieczenia przed tureckimi napadami miasto i zamek wzmocniono: w latach 1548–1549 poszerzono otaczające zamek jezioro, umocniono szańce, wybudowano zamek na planie prostokąta z ziemnymi basztami na rogach, a północno-zachodnią zbudowano już z kamienia. W centralnej części zamku znajdował się wewnętrzny zamek, w którym stała średniowieczna wieża mieszkalna. Wejścia do wewnętrznego zamku bronił ziemny szaniec. Mury zamkowe i baszty o nieregularnym kształcie wzniesiono z ubitej gliny.
Stare Miasto otoczone było częstokołem i szeroką fosą. Miasta broniły wysokie na 6–7 m mury zbudowane z ubitej gliny, wzmocnione basztami narożnymi. Umocniony Szigetvár był w 1556 r. oblegany przez budzińskiego paszę Alego, ale udało mu się zdobyć tylko obrócone w perzynę Stare Miasto. W 1558 r. rozpoczęto zakrojone na szeroką skalę prace fortyfikacyjne. W okresie dowodzenia zamkiem przez Nikolę Šubića Zrinskiego (1561–1566) założono również Nowe Miasto (Újváros). W czasie oblężenia Szigetváru w 1566 r. zniszczeniu uległa średniowieczna wieża. Po zdobyciu zamku Turcy natychmiast rozpoczęli odbudowę miasta. Najpierw umocnili zamek, a potem wybudowali budynki publiczne miasta. Miasto za czasów tureckich najpierw było stolicą sandżaku w wilajecie budzińskim, a następnie w kanizsańskim[3].
W 1689 r. zamek został odbity, a po wycofaniu się Turków zamek i Stare Miasto trafiły w całości w ręce oddziałów cesarskich. W tym czasie wybudowano system kazamat w północnym murze zamkowym. W 1686 r. kompletnemu spaleniu uległo Nowe Miasto.
W 1891 r. ludność miasta wynosiła 5078 osób.
W wyniku I wojny światowej miasto trafiło pod okupację serbską, stając się częścią Republiki Baranya-Baczka, a następnie w myśl traktatu trianońskiego przyłączono go do Węgier.
Miejscowość do reformy administracyjnej w 1950 r. należała do komitatu Somogy, kiedy to przyłączono część powiatu Szigetvár do komitatu Baranya. Prawa miejskie otrzymała w 1966 r.
W 2011 r. Zgromadzenie Narodowe za niezłomną odwagę obrońców Szigeváru, za przykładną miłość do ojczyzny i gotowość do poświęcenia nadało miastu Szigetvár tytuł „Najbardziej bohaterskiego miasta” (Civitas invicta)[4].
Gospodarka
- zakład obuwia
- fabryka konserw
- fabryka beczek
- przetwórstwo szkła
- turystyka
Produkcja filmowa
W Szigetvárze kręcono większą część telewizyjnego serialu węgierskiej telewizji „Kisváros” (Miasteczko).
Demografia
W 2007 r. miasto miało 11103 mieszkańców. Z tego: Węgrów – 93,3%, Romów – 2%, Chorwatów – 0,7%, Niemców – 0,7%, innych – 6,6%.
Wyznanie:
- rzymscy katolicy: 62,7%
- grekokatolicy: 0,3%
- kalwini: 12,4%
- luteranie: 0,3%
- należący do innych kościołów, wyznań: 1%
- nie należący do kościoła: 11,1%
- brak odpowiedzi: 12%
Atrakcje turystyczne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Szigetvar_1979_augusztus_25.jpg/220px-Szigetvar_1979_augusztus_25.jpg)
- Muzeum zamkowe – wypływający z terenów południowego Zadunaja Almás-patak w czasie średniowiecza utworzył podmokły i bagnisty obszar. Około 1420 r. na jednej z jego wysp miejscowy ziemianin Oszvald Anthini (Szigeti) wybudował mały zamek. Na przestrzeni wieków rozwinął się wokół niego system umocnień, których część zajmowało kwitnące miasto. W 1463 r. zamek trafił w ręce rodziny Garai, a 1471 r. rodziny Török z Enying. Po klęsce pod Mohaczem wzrosło jego znaczenie militarne, ponieważ stał na drodze prących na zachód tureckich zdobywców. W 1541 r. turecki sułtan Sulejman Wspaniały pojmał Bálinta Töröka, a wtedy jego żona oddała zamek Ferdynandowi I Habsburgowi jako ogniwo systemu zamków granicznych. W 1561 r. kapitanem zamku został Nikola Zrinski, który utworzył czteroczęściowy system obronny. Sulejman Wspaniały zajął go w 1566 r.
- Sanktuarium w Turbéku – położone poza miastem, w odległości ok. 3 km od centrum. Na miejscu obecnego kościoła pochowano serce i organy wewnętrzne sułtana Sulejmana Wspaniałego, a później wzniesiono tam ośmiokątne mauzoleum, tzw. türbe, z pozłacaną kopułą (upamiętnia to tablica pamiątkowa z 1913 r.). Turbék jest jednym z miejsc pielgrzymkowych muzułmanów w Europie. Mauzoleum Sulejmana zburzono w końcu XVII w., a na jego miejscu zbudowano drewnianą kaplicę.
Dzisiejsze sanktuarium wzniesiono w latach 1760–1770. Na ołtarzu głównym umieszczono obraz Matki Boskiej Pomocnej, ponieważ jej wstawiennictwu przypisywano zwycięstwo odniesione nad Turkami i wyzwolenie kraju.
Wykute z kamienia aspersorium, pochodzące jeszcze z czasów tureckich, służyło pierwotnie do muzułmańskiego rytuału obmywania. W kościele znajdują się organy Angstera, ostatnio restaurowane w 1983 r. W dzień Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Turbéku odbywa się odpust wspólny dla zamieszkujących w okolicy katolików narodowości węgierskiej, niemieckiej i chorwackiej. Obok sanktuarium znajduje się przystanek kolejowy na linii Kaposvár – Szigetvár. W okresie prześladowań religijnych za czasów dyktatury Rákosiego przystanek zlikwidowano[5].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/L%27%C3%A9glise_baroque_de_Szigetv%C3%A1r.jpg/220px-L%27%C3%A9glise_baroque_de_Szigetv%C3%A1r.jpg)
- Kościół rzymskokatolicki (pierwotnie turecka dżami, przebudowana później na kościół w stylu barokowym, ozdobiony freskami słynnego wiedeńskiego malarza Dorfmeistera).
- Kąpielisko leczniczo-termalne: w 1966 r. na głębokości 800 m odkryto złoża wody termalnej o temp. 62 °C zawierającej sól, wodorowęglany i dużą ilość fluoru, której używa się do łagodzenia objawów chorób układu ruchu i reumatycznych. Zawartość fluoru pomaga w spowalnianiu rozwoju osteoporozy w podeszłym wieku.
- Zrínyi tér – Plac Zrinskiego z pomnikiem lwa, który stał się symbolem miasta,
- Vigadó – Kasyno, wybudowane w 1994 r. według projektu Imre Makovecza,
- Salamon-ház – Dom Salomona
- Polák-kastély – Pałac Poláka
- Török-ház – Turecki dom (dawny karawanseraj)
- Sóház – Dom Solny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Park_of_Hungarian_Turkish_Friendship_Szigetv%C3%A1r_2.jpg/220px-Park_of_Hungarian_Turkish_Friendship_Szigetv%C3%A1r_2.jpg)
- Park Przyjaźni Węgiersko-Tureckiej został ufundowany przez rząd turecki w roku 1996. Park znajduje się w miejscu, gdzie podczas oblężenia miasta stał namiot sułtana. W jego centrum ustawiono rzeźby przedstawiające sułtana Sulejmana Wspaniałego i Nikolę Šubića Zrinskiego.
Galeria
- Umocnienia zamkowe
- Mur zamkowy
- Turecki dom
- Pomnik z lwem
- Ratusz
- Dom solny
- Dżami sułtana Sulejmana
- Pomnik Sebestyéna Tinódiego Lantosa
- Pomnik Nikoli Zrinskiego
- Płaskorzeźba Ludwika Kossutha
- Węgierskie działo z XVI wieku
Przypisy
- ↑ Molnár Imre: Szigetvár és környéke, Széchenyi Nyomda, 1989, ISBN 963-243-632-6.
- ↑ http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC15363/15747.htm Magyar életrajzi lexikon szerint (Węgierski leksykon biograficzny).
- ↑ Dr. Papp-Váry Árpád Középiskolai történelmi atlasz (Atlas historyczny dla szkół średnich), Cartographia Kft. 2005, Budapeszt, s. 43, ISBN 963-352-557-8.
- ↑ A „Civitas Invicta” – Szigetvár, a leghősiesebb városról szóló 2011. évi CXXXVI. törvény. In.: „Magyar Közlöny” („Biuletyn Węgierski”). 2011. évi, 125. sz., 31568. p.
- ↑ Turbék-Töröksír – Magyarország vasútállomásai és vasúti megállóhelyei [online], www.vasutallomasok.hu [dostęp 2017-11-26] .
Miasta partnerskie
Linki zewnętrzne
- Węgierski Urząd Statystyczny
- Oficjalna strona Szigetváru (węg.)
- Szigetvár na stronie utazom.com (węg.)
- Strona z mapami – Szigetvár (węg.)
- Zdjęcia lotnicze zamku (węg.)
- Szigetvár.lap.hu – Zbiór linków (węg.)
- Szigetvár na stronie funiq.hu (węg.)
- p
- d
- e
- Britannica: place/Szigetvar