Topola włoska
![]() | |||
Rodzaj | topola | ||
---|---|---|---|
Gatunek | topola czarna | ||
Inne nazwy | Populus nigra L. var. italica Münchh. | ||
|
Topola włoska (Populus nigra L. 'Italica') – wyhodowana męska odmiana topoli czarnej[1], uzyskana w XVIII wieku w Lombardii we Włoszech. Jest uprawiana na terenie całej Europy.
Morfologia
- Pokrój
- Drzewo ma zwarty, kolumnowy pokrój[2]. W Polsce dorasta do 30-35 m wysokości[3] i do 1 m średnicy pnia. W Europie są znane okazy ponad 40-metrowe[4]. Korona bardzo smukła, z gałęziami skierowanymi niemal pionowo ku górze, przy zachowaniu szerokich kątów rozwidleń. Pień zazwyczaj z wyraźnymi przyporami korzeniowymi[5].
- Pędy
- Gałązki jasnożółte do szarożółtawych. Młode gałązki nie mają listewek korkowych. Kora ciemnobrunatna, na starszych egzemplarzach prawie czarna, głęboko spękana[3].
- Korzenie
- Ma silnie rozwinięty i płytki system korzeniowy, często tworzy przypory korzeniowe i odrośla[3].
- Drewno
- Rzadkie, rozpierzchłonaczyniowe, twardzielowe, słabej jakości. Nie przedstawia większych walorów w budownictwie i przemyśle meblarskim[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Italiaanse_populier_driehoekigblad_Populus_nigra_%27Italica%27.jpg/100px-Italiaanse_populier_driehoekigblad_Populus_nigra_%27Italica%27.jpg)
- Liście
- Pąki podługowatojajowate, stożkowe, duże do około 1,4 cm. Liście długości 5-10 cm, długo zaostrzone, u nasady słabo sercowate, brzegiem karbowano-piłkowane, nagie[2]. Zwykle występują w gęstym skupieniu[2]. Gdy są młode, mają jasnozielony kolor[6], z czasem robią się ciemnozielone, z mocnym połyskiem, spodem jaśniejsze.
- Kwiaty
- U formy typowej 'Italica' wyłącznie męskie, podobne do tych u topoli czarnej. U nasady objęte kubkowatym wyrostkiem, zebrane w kotki. Przysadki kwiatowe czerwone, porozcinane. Pylniki pręcików czerwone. Ukazują się w połowie wiosny[2].
Biologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Topola_Teletopcia.jpg/220px-Topola_Teletopcia.jpg)
Jest rozmnażana wegetatywnie, przez co żyje relatywnie krócej w porównaniu do rozmnażanych z siewu topól czarnych. Wzrost ustaje w wieku ok. 60 lat. Rzadko spotykane są okazy ponad 80-letnie[5]. W dobrych warunkach rośnie bardzo szybko (2,5 m/rok). W gorszych siedliskach rośnie wolniej i zamiera od wierzchołka po upływie kilkudziesięciu lat. Kwitnie od marca do kwietnia, przed rozwojem liści[6].
Najokazalsze topole włoskie w Polsce rosną w Bolechowicach, Radomsku, Łodzi, Wrocławiu i Poznaniu[5].
Zmienność
Prawidłowo topolą włoską nazywana jest męska odmiana uprawna 'Italica'. Wszystkie wywodzące się od niej mieszańce tworzą grupę zbiorczą o nazwie 'Pyramidalis' (Populus nigra 'Pyramidalis'), w skład której (oprócz standardowej 'Italica') wchodzą[2][5]:
- 'Italica Foemina' - kultywar żeński o szerszym, odwrotnie stożkowatym pokroju i wolniejszym wzroście.
- 'Lombardy Gold' – kultywar o przysadzistym pokroju i jaśniejszym zabarwieniu liści.
- 'Plantierensis' – młode pędy są drobno owłosione. Gałęzie pokryte są małymi przetchlinkami. Latem daje balsamiczny zapach, jednak nie tak intensywny jak u topól z sekcji Tacamahaca. Pokrój szerokokolumnowy.
- 'Afghanica' – południowoeuropejska, męska odmiana kolumnowa o jasnej korze na konarach. Nasada pnia jest ciemniejsza i chropowata. Liście są zaokrąglone.
Zastosowanie
Roślina ozdobna: używana głównie do nasadzeń przy drogach i w parkach, dawniej w terenach osiedlowych. Cechuje się efektowną sylwetką i żółtym jesiennym zabarwieniem liści[7]. Jest drzewem odpornym na działanie silnych wiatrów, dzięki mocnej nasadzie pnia, wąskim pokroju i stabilnych rozwidleniach konarów[5].
Przypisy
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
- ↑ a b c d e Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 154. ISBN 978-83-7073-643-9.
- ↑ a b c d Topola włoska (Populus nigra 'Italica') [online], mojedrzewa.pl [dostęp 2020-05-24] .
- ↑ Black poplar on the banks of the Gave de Pau près de la route de Lugagnan, Lourdes, Hautes-Pyrénées, France [online], Monumental trees, 12 września 2019 [dostęp 2020-05-24] (ang.).
- ↑ a b c d e ErnestE. Rudnicki ErnestE., Topole w krajobrazie Polski, Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2020, ISBN 978-83-09-01125-5, OCLC 1253423269 [dostęp 2022-01-01] .
- ↑ a b PiotrP. Gach PiotrP., Atlas Drzew Polski, wyd. I, Warszawa: Ringier Axel Springer, 2017, ISBN 978-83-8091-414-8 .
- ↑ Topola włoska Tele-Topcia z Radomska [online], nk4.netmark.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
Bibliografia
- Ernest Rudnicki: Topole w krajobrazie Polski. Warszawa: PWRiL, 2020. ISBN 978-83-09-01125-5.
- W. Kulesza: Klucz do oznaczania drzew i krzewów. Warszawa: PWRiL, 1955.
- Topola włoska [online] [dostęp 2009-03-06] (pol.).
- BioLib: 282442
- Flora of China: 200005689
- Flora of North America: 200005689
- GBIF: 3040229
- identyfikator iNaturalist: 339979
- IPNI: 50895096-1
- ITIS: 195768
- NCBI: 1954247
- Plant Finder: 274293
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-5004793
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:50895096-1
- Tela Botanica: 52021
- identyfikator Tropicos: 100382911
- CoL: 5QWMQ