Wanda Błeńska
Matka trędowatych | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 30 października 1911 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 27 listopada 2014 |
Czczona przez |
Miejsce spoczynku | |||
---|---|---|---|
Zawód, zajęcie | lekarka, misjonarka | ||
Narodowość | polska | ||
Edukacja | |||
Wydział | |||
Wyznanie | |||
Rodzice | | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
| |||
| |||
Strona internetowa |
Wanda Maria Błeńska, znana jako „Matka trędowatych” i „Dokta” (ur. 30 października 1911 w Poznaniu, zm. 27 listopada 2014 tamże[1]) – polska lekarka, podporucznik AK, misjonarka, światowej sławy specjalistka w dziedzinie leczenia trądu oraz Służebnica Boża Kościoła katolickiego.
Rodzina
Ojciec dr Wandy Błeńskiej, Teofil Błeński, po śmierci swojej żony Heleny ożenił się ponownie. Jego druga żona, Marta, miała córkę Janinę z poprzedniego małżeństwa. Wanda miała starszego brata Romana, który był prawnikiem. Zmarł na chorobę wrzodową.
Życiorys
Dzieciństwo i studia
Wanda nie chodziła do szkoły podstawowej, ale uczyła się w domu z ojcem. Ukończyła Gimnazjum Żeńskie w Toruniu. Absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego z 1934. Na studiach działała w Akademickim Kole Misyjnym, redagowała Annales Missiologicae. Podczas drugiego roku studiów Wanda została wybrana do zarządu tego Koła, jak i również do zarządu Związku Akademickich Kół Misyjnych w Polsce. Na trzecim roku studiów reprezentowała polski ruch misyjny na Międzynarodowym Kongresie Misyjnym w Lublanie.
Działalność przedmisyjna
W latach 1934–1936 pracowała w Szpitalu Miejskim w Toruniu, w latach 1936–1945 w PZH tamże, w 1939 w Szpitalu Morskim w Gdyni. Na początku wojny wstępuje w szeregi Armii Krajowej, gdzie (pod pseudonimami Szarotka i Grażyna) uzyskuje stopień podporucznika. Podczas wojny brała udział w szkoleniu zespołów sanitarnych, organizowała zbiórki materiałów sanitarnych dla AK, brała udział w pracach konspiracyjnych, była członkiem organizacji Gryf Pomorski i komendantką oddziału kobiecego w obwodzie toruńskim AK. Te działania były przyczyną pobytu w więzieniu w Toruniu i Gdańsku. W więzieniu spędziła trzy miesiące[2].
Po wojnie prowadziła szpital miejski w Toruniu. W latach 1945–1946 w PZH i Akademii Lekarskiej w Gdańsku. W 1946 wyjechała do Hanoweru, do brata, który ciężko zachorował w obozie jenieckim[3]. Musiała wtedy przekroczyć granicę nielegalnie, odcinając sobie drogę powrotu do Polski[2]. Skończyła kursy medycyny tropikalnej w Hanowerze, a w 1948 podyplomowe studia w Instytucie Medycyny Tropikalnej i Higieny na Uniwersytecie w Liverpoolu.
Lata działalności misyjnej
W latach 1951–1994 pracowała w ośrodku leczenia trądu w Bulubie nad Jeziorem Wiktorii w Ugandzie, a w latach 1951–1983 była lekarzem naczelnym. W 1983 przekazała kierownictwo ośrodkiem ugandyjskiemu lekarzowi (swojemu uczniowi), a sama dalej pracowała jako konsultant[2]. Początkowo mała placówka prowadzona przez irlandzkie franciszkanki, stała się, pod jej kierownictwem, nowoczesnym centrum leczniczym i szkoleniowym ze 100-łóżkowym szpitalem i oddziałem dziecięcym, zapleczem diagnostycznym, domami dla trędowatych i kościołem, noszącym obecnie jej imię (Buluba Leprosy Centre, The Wanda Blenska Training Centre). W ośrodku tym, oprócz szkoleń dla lekarzy, dr Błeńska zainicjowała i zorganizowała kursy opiekunów nad trędowatymi (Leprosy Assistants Training Courses). Wraz z dr Błeńską w Bulubie pracowali inni polscy lekarze: dr Bohdan Kozłowski, dr Wanda Marczak-Malczewska, dr Elżbieta Kołakowska, dr Henryk Nowak, Krystyna Darska. Jej długoletnia praca sprawiła, że dorobiła się przydomka „Matki trędowatych”, a miejscowi nazywali ją Dokta.
W 1955 dr Wanda Błeńska weszła jako pierwsza kobieta na szczyt Vittorio Emanuele w masywie Ruwenzori[4] na granicy D.R. Konga i Ugandy.
Powrót do kraju
W 1993 wróciła do Polski i osiedliła się w Poznaniu.
W 2014 roku Muzeum Powstania Warszawskiego uhonorowało Wandę Błeńską Nagrodą im. Jana Rodowicza „Anody”[5][6].
Była członkiem Rady Fundacji Pomocy Humanitarnej Redemptoris missio, jest patronką Piątkowskiej Szkoły Społecznej przy ul. Stróżyńskiego w Poznaniu, Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Niepruszewie, Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Kowalach k. Gdańska oraz Oddziału Toksykologii Szpitala Miejskiego im. Franciszka Raszei w Poznaniu. Jej pogrzeb odbył się 3 grudnia 2014 na cmentarzu przy ul. Nowina w Poznaniu[7] (kwatera L, rząd 51, miejsce 2)[8].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Gr%C3%B3b_Wandy_B%C5%82e%C5%84skiej.jpg/240px-Gr%C3%B3b_Wandy_B%C5%82e%C5%84skiej.jpg)
Proces beatyfikacyjny
Z inicjatywy archidiecezji poznańskiej oraz abp. Stanisława Gądeckiego podjęto działania w celu wyniesienia jej na ołtarze[9]. W październiku 2019 abp Gądecki zwrócił się do Konferencji Episkopatu Polski w sprawie propozycji jej beatyfikacji[10]. Na 384. zebraniu plenarnym Konferencji Episkopatu Polski, która obradowała w dniach 8–9 października tegoż roku w Warszawie biskupi zaakceptowali tę propozycję[10]. Następnie abp Gądecki zwrócił się z edyktem do wszystkich, którzy posiadają jakiekolwiek dokumenty, pisma lub wiadomości o udostępnienie lub przekazanie ich do 2020-06-30 30 czerwca 2020(dts) w celu zgromadzenia materiałów mogących pomóc w tym procesie[10].
Stolica Apostolska w 2020 wydała zgodę (nihil obstat) na rozpoczęcie tego procesu[9]. W tej sytuacji 2020-10-18 18 października 2020(dts) w archidiecezji poznańskiej odbyła się pierwsza sesja trybunału beatyfikacyjnego w bazylice archikatedralnej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu[9], której przewodniczył delegat abp. Gądeckiego – bp Damian Bryl[11]. Postulatorem procesu na szczeblu diecezjalnym został mianowany ks. Jarosław Czyżewski[11].
Ordery, odznaczenia i upamiętnienie
- Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (postanowieniem prezydenta Bronisława Komorowskiego z 26 października 2011 „w uznaniu wybitnych zasług w pracy naukowo-badawczej w dziedzinie medycyny tropikalnej i leczenia trądu, za dawanie świadectwa miłości do człowieka i niesienie pomocy osobom potrzebującym, za osiągnięcia w pracy misyjnej”)[12]
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1993)[13]
- Order Świętego Sylwestra
- Order Ecce Homo
- Order Uśmiechu
- Honorowe Obywatelstwo Miasta Poznania i Ugandy (jako jedyna cudzoziemka)[14]
- doktorat honoris causa Akademii Medycznej w Poznaniu
- dyplom Piusa XI za działalność misyjną wśród studentów (1932)[14]
- Pro Ecclesia et Pontifice Jana XXIII[14]
- Benemerenti Jana Pawła II[14]
Jej imieniem nazwano szkołę na poznańskim Piątkowie, rondo w jej pobliżu[15] oraz szkołę w Kowalach.
Została także Poznanianką Stulecia w konkursie zorganizowanym przez Urząd Miasta Poznania w 2018[16].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Nie żyje dr Wanda Błeńska – lekarka i misjonarka. Nazywano ją „matką trędowatych”. Miała 103 lata. TVN24.pl. [dostęp 2014-11-27]. (pol.).
- ↑ a b c Wanda Błeńska [online], Poznańskie Archiwum Historii Mówionej [dostęp 2022-05-09] (pol.).
- ↑ JanJ. Hlebowicz JanJ., Dokta nad morzem [online], gdansk.gosc.pl, 11 grudnia 2014 [dostęp 2022-05-09] .
- ↑ Jan Kiełkowski: Błeńska, Wanda. W: Małgorzata i Jan Kiełkowscy (red.): Wielka encyklopedia gór i alpinizmu. T. 6: Ludzie gór. Katowice: Wydawnictwo STAPIS, 2013, s. 94. ISBN 978-83-61050-89-6.
- ↑ Wanda Błeńska – nagroda specjalna. youtube.com, 2014-03-10. [dostęp 2023-10-30].
- ↑ III edycja Nagrody im. Jana Rodowicza „Anody”. 1944.pl, 2014-03-07. [dostęp 2023-10-30].
- ↑ Ostatnia droga dr Wandy Błeńskiej. epoznan.pl. [dostęp 2014-12-03]. (pol.).
- ↑ Błeńska Wanda. poznan.pl. [dostęp 2020-05-29].
- ↑ a b c ~2014~ WANDA BŁEŃSKA. newsaints.faithweb.com. [dostęp 2020-05-29]. (ang.).
- ↑ a b c Abp. Stanisław Gądecki: Edykt ws. procesu beatyfikacyjnego dr Błeńskiej. [w:] Archidiecezja poznańska [on-line]. archpoznan.pl, 2019-11-27. [dostęp 2020-05-29].
- ↑ a b Proces beatyfikacyjny Wandy Błeńskiej. [w:] Archidiecezja poznańska [on-line]. archpoznan.pl. [dostęp 2020-10-05].
- ↑ M.P. z 2012 r. poz. 235
- ↑ M.P. z 1993 r. nr 59, poz. 542
- ↑ a b c d Życiorys: Dr Wanda Błeńska – Wydarzenia – Aktualności – Komisja Episkopatu Polski ds. Misji [online] [dostęp 2016-08-26] (pol.).
- ↑ Codzienny Poznań, RADNI UCHWALILI NAZWY DLA RONDA NA PIĄTKOWIE, ULICY NA STRZESZYNIE ORAZ SKWERU PRZY BRAMIE POZNANIA
- ↑ co. Wybraliśmy poznanianki, w: POZnan. Informator Samorządowy Metropolii Poznań, s. 3, luty 2019, ISSN 2080-315X
Bibliografia
- MałgorzataM. Nawrocka MałgorzataM., Jej światło. O życiu i dziele Wandy Błeńskiej, Poznań: Wydawnictwo Kontekst, 2005, s. 176, ISBN 83-88572-17-2, OCLC 69461032 .
- Jerzy Woy-Wojciechowski, Misjonarze zdrowia, Przew Lek 2010; 2: 16–20
Linki zewnętrzne
- Piątkowska Szkoła Społeczna im. dr Wandy Błeńskiej
- Wanda Błeńska nominowana do plebiscytu Poznanianka Stulecia
- Historia życia Wandy Błeńskiej, ilustrowana zdjęciami archiwalnymi
- Polacy światu, odc. 50 - Wanda Błeńska. TVP Polonia. [dostęp 2022-09-12]. (pol.).
- PWN: 3878556