Wianowłostka
![]() Wianowłostka królewska | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | bobowce | ||
Rodzina | bobowate | ||
Podrodzina | brezylkowe | ||
Rodzaj | wianowłostka | ||
Nazwa systematyczna | |||
Delonix Raf. Fl. Tellur. 2: 92. 1837 | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
D. regia (W. Bojer) Rafinesque[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
Wianowłostka (Delonix L.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (Fabaceae) z podrodziny brezylkowych (Caesalpinioideae). Obejmuje 12 gatunków[4]. Naturalny zasięg tych roślin obejmuje Afrykę środkową i wschodnią od Madagaskaru po Egipt oraz Półwysep Arabski[4]. Centrum zróżnicowania jest Madagaskar, gdzie rośnie 9 gatunków[5]. Stamtąd pochodzi także wianowłostka królewska D. regia (bardzo tam rzadka i przez długi czas zaginiona, odkryta ponownie w 1932), zwana „płomieniem Afryki”, szeroko rozprzestrzeniona w strefie tropikalnej[5]. Są to drzewa rosnące w okresowo suchych lasach tropikalnych, w leśnych i zaroślowych formacjach kserofitycznych, zwykle preferując przy tym podłoże węglanowe[6].
Poza najszerzej stosowaną wianowłostką królewską także inne gatunki z rodzaju uprawiane są jako drzewa cieniodajne i alejowe, niektóre wydzielają żywice używane jako klej lub ssane jako słodycz, z pni sporządza się łodzie, nasiona są jadalne[6].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Delonix_regia_5Dsr_6863.jpg/220px-Delonix_regia_5Dsr_6863.jpg)
Morfologia
- Pokrój
- Drzewa o pędach nieuzbrojonych[4].
- Liście
- Podwójnie pierzastozłożone, czasem z szeregiem osi drugiego rzędu, na których osadzonych jest naprzeciwlegle po kilkadziesiąt listków[4], u D. regia bywa ich w sumie do tysiąca na jednym liściu[5].
- Kwiaty
- Zebrane po kilka do ok. 20 w grona i baldachogrona, które rozwijają się często blisko siebie, tworząc wrażenie okazałych kwiatostanów złożonych. Hypancjum okazałe, silnie wydłużone, wyglądające jak szypułka. Działek kielicha pięć. Płatki korony okazałe, wszystkie zwężone u nasady w paznokieć, z szeroką, zaokrągloną lub nerkowatą łatką na szczycie. Górny płatek często odmienny od pozostałych kształtem i kolorem[4]. Płatki u różnych gatunków białe, żółte lub szkarłatnoczerwone[5]. Pręcików 10, często są one okazałe. Zalążnia siedząca, naga lub owłosiona[4].
- Owoce
- Skórzaste i drewniejące strąk osiągające od kilkunastu do 70 cm długości, równowąskie do eliptycznorównowąskich, zawierające liczne nasiona[4].
Systematyka
- Pozycja systematyczna
Rodzaj z rodziny bobowatych Fabaceae, a w jej obrębie z podrodziny brezylkowych Caesalpinioideae i plemienia Caesalpinieae[7]. Rodzaj w obrębie plemienia wchodzi w skład grupy Peltophorum[6].
- Wykaz gatunków[4]
- Delonix baccal (Chiov.) Baker f.
- Delonix boiviniana (Baill.) Capuron
- Delonix brachycarpa (R.Vig.) Capuron
- Delonix decaryi (R.Vig.) Capuron
- Delonix edule (H.Perrier) Babineau & Bruneau
- Delonix elata (L.) Gamble
- Delonix floribunda (Baill.) Capuron
- Delonix leucantha (R.Vig.) Du Puy, Phillipson & R.Rabev.
- Delonix pumila Du Puy, Phillipson & R.Rabev.
- Delonix regia (Bojer ex Hook.) Raf. – wianowłostka królewska
- Delonix tomentosa (R.Vig.) Capuron
- Delonix velutina Capuron
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-09-23] (ang.).
- ↑ Delonix Raf.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2022-01-12].
- ↑ a b c d e f g h i Delonix Raf.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-01-12].
- ↑ a b c d David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 282, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ a b c G. P. Lewis, Brian Schrire, Barbara Mackinder, Mike Lock: Legumes of the World. Royal Botanic Gardens, Kew, 2005, s. 154. ISBN 978-1-900347-80-8.
- ↑ Genus Delonix Raf.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-01-12].