Wir powietrzny
![]() | Nie mylić z: trąba powietrzna, wir pyłowy. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/F5_tornado_Elie_Manitoba_2007.jpg/220px-F5_tornado_Elie_Manitoba_2007.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Whirlwind_2250.jpg/220px-Whirlwind_2250.jpg)
Wiry powietrzne (ang. whirlwinds) – grupa zjawisk meteorologicznych, które przybierają postać kolumny powietrza szybko obracającej się wokół osi pionowej. W przyrodzie występuje szerokie spektrum wirów, od małych zawirowań, które tworzą się w pobliżu budynków po ich zawietrznej stronie, przez wiry pyłowe niezwiązane z chmurami, po znacznie potężniejsze tornada (trąby powietrzne) towarzyszące superkomórkom burzowym[1].
Rodzaj tego zjawiska jest zależny od specyfikacji obszaru i bieżących warunków pogodowych, które umożliwiają tworzenie się intensywnych zjawisk meteorologicznych[2]. Występują różnice w wyglądzie leju pomiędzy trąbą lądową i wodną. Te, które pojawiają się nad lustrem wody, przypominają bardziej cylinder, są też smuklejsze, słabsze i zwykle trwają krócej, a w początkowych fazach rozwoju często są niewidoczne[3].
Wir powietrzny powstaje, gdy nad jakimś obszarem zderzają się dwa prądy powietrzne, które mają różne właściwości[4]. Zjawisko przyjmuje postać leja, gdy ciśnienie w środku wiru się obniża. Lej staje się widoczny w efekcie kondensacji pary wodnej i porwanych z powierzchni ziemi cząsteczek kurzu, pyłu oraz odłamków różnego pochodzenia[5].
Większe | Mniejsze |
---|---|
|
Źródło dla schematu klasyfikacji (TORRO): [6]
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b whirlwind, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2018-05-01] [zarchiwizowane z adresu] (ang.).
- ↑ Jak powstaje trąba powietrzna?. tvnmeteo.tvn24.pl, 2017-08-01. [dostęp 2018-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-30)].
- ↑ Piotr Szuster: O burzach i mechanizmie ich powstawania słów kilka. lowcyburz.pl, 2013-05-22. [dostęp 2018-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-01)].
- ↑ Piotr Stanisławski: Niszczące wiry. focus.pl, 2008-01-20. [dostęp 2018-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-01)].
- ↑ Luiza Wieczorek: Zmienność czasowo-przestrzenna występowania trąb powietrznych w Europie i w Polsce w latach 1998–2013. [w:] Przegląd Geograficzny [on-line]. rcin.org.pl, 2016. s. 1. [dostęp 2018-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-01)].
- ↑ a b Terence Meaden: TORRO - Severe Storm Definitions & Whirlwind Classification. torro.org.uk. [dostęp 2018-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-01)]. (ang.).
- ↑ Overview | Sumter County, FL - Official Website. sumtercountyfl.gov. [dostęp 2018-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-31)]. (ang.).
- ↑ a b D. M. Elsom, G. T. Meaden, D. J. Reynolds, M. W. Rowe, J. D. C. Webb. Advances in tornado and storm research in the United Kingdom and Europe: the role of the Tornado and Storm Research Organisation. „Atmospheric Research”. 56 (1), s. 19–29, 2001. Elsevier Science B.V.. Elsevier. DOI: 10.1016/S0169-8095(00)00084-3. (ang.).
- ↑ Plan for Hazards - Tornadoes - NYCEM. nyc.gov. [dostęp 2018-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-07)]. (ang.).
- ↑ Clive M. Countryman: Fire whirls…why, when, and where. frames.gov, 1971. [dostęp 2018-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-01)]. (ang.).
- ↑ Ronnie Grider. Wildfires I Have Encountered. „Alabama’s Treasured Forests”. 23 (1), s. 26, 2014 (wiosna). Alabama Forestry Commission. ISSN 0894-9654. (ang.).
- ↑ Nature Note – Steam Devils. lakechamplaincommittee.org, 2014-12-19. [dostęp 2018-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-01)]. (ang.).
- ↑ a b Out of the South Comete the Whirlwind. W: Ruth Binney: Wise Words and Country Ways Weather Lore. F+W Media, Inc., 2012, s. 162. ISBN 978-1-4463-5677-7.
Linki zewnętrzne
- Hay Devils | National Geographic
- Britannica: science/whirlwind
- Catalana: 0145700