Wyżne
![]() | Ten artykuł dotyczy istniejącej wsi w województwie podkarpackim. Zobacz też: Wyżne. |
wieś | |||
![]() Dawny młyn i stacja paliw w Wyżnem nad Wisłokiem (2020) | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Czudec | ||
Liczba ludności (2020) | 1449[2] | ||
Strefa numeracyjna | 17 | ||
Kod pocztowy | 38-120[3] | ||
Tablice rejestracyjne | RSR | ||
SIMC | 0648770[4] | ||
Położenie na mapie gminy Czudec ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa podkarpackiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu strzyżowskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Wyzne_church_2020.jpg/238px-Wyzne_church_2020.jpg)
Wyżne – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Czudec[5][4]. Leży nad potokiem Gwoźnica dopływem Wisłoka.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.
Miejscowość jest siedzibą parafii Matki Bożej Wspomożenia Wiernych, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej.
Części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0648787 | Debrza | część wsi |
0648793 | Dół | część wsi |
0648801 | Kamieniec | część wsi |
0648818 | Krzemyk | część wsi |
0648824 | Piekarówka | część wsi |
0648830 | Piekliska | część wsi |
0648847 | Podzamcze | część wsi |
0648853 | Przylasek | część wsi |
0648860 | Rędziny | część wsi |
0648876 | Rzeki | część wsi |
0648882 | Sołtysie | część wsi |
Historia
Wyżne - dawniej Wyrzne (zwane też Wyrżne, Werżyny lub Wizna) bierze swą nazwę od wyżyny i pagórków, na których zostało lokowane. Znana jest również legenda, iż podczas najazdu Tatarów na te tereny wyrżnęli oni niemalże wszystkich mieszkańców wsi, stąd też nazwa Wyrżne - później Wyżne.
Wyżne w 1536 roku należało do rodziny Procheńskich. Nazywało się ówcześnie Werżyny[6]. Jej przodek w 1390 roku przeniósł ją na prawo niemieckie. W 1909 roku wzniesiono młyn, ufundowany przez Uznańską[7]. W 1933 roku powstała gmina zbiorowa z siedzibą w Czudcu, w którą weszło 7 wsi, w tym również Wyżne. 8 września 1939 roku po wycofaniu się żołnierzy polskich z ziemi czudeckiej wkroczyli tam bez walki żołnierze niemieccy. Tu nie zatrzymali się długo, gdyż ich celem było zdobycie Rzeszowa.
Podczas wojny ZWZ, jak i również późniejsza AK miały dobrze zorganizowaną strukturę wywiadu i kontrwywiadu oraz działania dywersyjnego. Organizacją grup bojowych i dywersyjnych na terenie podrzeszowskim zajmował się m.in. Jan Stojałowski „Klucz” z Wyżnego. W 1940 roku utworzona została Czudecka Placówka ZWZ – AK o kryptonimie „Czereśnia”.
W 1998 roku w Wyżnem został zbudowany most przez Wisłok w ciągu ówczesnej drogi krajowej nr 9 (obecnie droga krajowa nr 19)[8].
W 2003 powstała tu 11-hektarowa Winnica Maria Anna – jedna z czterech polskich winnic, które w 2009 uzyskały zezwolenie na produkcję i sprzedaż swojego wina[9].
Urodzeni
- Stanisław Machowski (1894-1940) – porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 154013
- ↑ Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 7 [dostęp 2022-02-08]
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1565 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c GUS. Rejestr TERYT
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Wyżne, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 706 .
- ↑ Atrakcje gminy Czudec. Lokalna Grupa Działania C.K. Podkarpacie. [dostęp 2020-07-16].
- ↑ Fedorońko 2009 ↓, s. 46
- ↑ Winnica Maria Anna
Bibliografia
- Wojciech Fedorońko: 3.3. Most przez rzekę Wisłok w miejscowości Wyżne. W: Praca zbiorowa pod redakcją Zygmunta Patera: Nasze osiągnięcia w budowie mostów. Łódź − Wrocław: Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne, 2009, s. 46. ISBN 978-83-7125-182-5.
- p
- d
- e
Wsie |
|
---|---|
Części wsi |
|
Przysiółki wsi |
|