Xanthopan morgani
Xanthopan morgani | |||
(F. Walker, 1856) | |||
![]() Okaz Xanthopan morgani z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | stawonogi | ||
Gromada | owady | ||
Rząd | motyle | ||
Rodzina | zawisakowate | ||
Podrodzina | Sphinginae | ||
Plemię | Sphingini | ||
Rodzaj | Xanthopan | ||
Gatunek | Xanthopan morgani | ||
| |||
|
Xanthopan morgani – gatunek motyla nocnego z rodziny zawisakowatych, występujący w południowo-wschodniej Afryce (Zimbabwe, Malawi) i na Madagaskarze. Należy do monotypowego rodzaju Xanthopan. Niewiele wiadomo o biologii tego dużego owada, poza tym, że imagines odżywiają się nektarem storczyków Angraecum sesquipedale, a gąsienice prawdopodobnie żywią się liśćmi Uvaria. Został opisany przez Francisa Walkera w 1856 jako Macrosila morgani.
W styczniu 1862 badający zjawisko owadopylności u storczyków, Charles Darwin otrzymał od Jamesa Batemana przesyłkę zawierającą zbiór okazów storczyków, wśród których były okazałe kwiaty Angraecum sesquipedale z Madagaskaru[2]. W kolejnym liście od syna Jamesa, Roberta Batemana, znajdowała się lista nazw przesłanych roślin[3]. W tym samym miesiącu Darwin pisał do Josepha Hookera: „Właśnie otrzymałem przesyłkę od p. Batemana z zaskakującą Angræcum sesquipedalia mającą nektarium długie na stopę – Dobry Boże, cóż za owad może z niego ssać [?]”[4]. Ostroga tego gatunku osiąga 20–35 cm długości; epitet gatunkowy „sesquipedale” oznacza „półtorej stopy”.
Na podstawie swoich obserwacji i doświadczeń, Darwin w swojej książce z 1862 Fertilisation of Orchids wysunął przypuszczenie, że musi istnieć nieodkryty jeszcze gatunek ćmy, którego trąbka może sięgnąć do dna ostrogi. Przy pobieraniu nektaru głowa ćmy zbierałaby pyłek i przenosiła na kolejny kwiat[5].
W 1903 Walter Rothschild i Karl Jordan opisali podgatunek Xanthopan morgani, posiadający szczególnie długą trąbkę ssącą (30 cm), zdolną sięgnąć do nektaru storczyka[6]. Nazwano go Xanthopan morganii praedicta, by wskazać fakt, że jego istnienie zostało przewidziane[7].
Przypisy
- ↑ Xanthopan. Nomenclator Zoologicus. [dostęp 2009-10-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 marca 2016)]. (ang.).
- ↑ Darwin Correspondence Project – Letter 3357 – Bateman, Robert to Darwin, C. R., [1862]. [dostęp 2009-10-18].
- ↑ Darwin Correspondence Project – Letter 3356 – Bateman, James to Darwin, C. R., [1862]. [dostęp 2009-10-18].
- ↑ Darwin Correspondence Project – Letter 3411 – Darwin, C. R. to Hooker, J. D., 25 Jan [1862]. [dostęp 2009-10-18]. Cytat: I have just received such a Box full from Mr Bateman with the astounding Angræcum sesquipedalia with a nectary a foot long – Good Heavens what insect can suck it[?]
- ↑ Darwin CR. On the various contrivances by which British and foreign orchids are fertilised by insects, and on the good effects of intercrossing. London: John Murray 1862. [1].
- ↑ Rothschild W, Jordan K. A revision of the lepidopterous family Sphingidae. „Novitates Zoology”. 9, s. 31–32, 1903.
- ↑ Kritsky G. Darwin’s Madagascan Hawk Moth prediction. „American Entomologist”. 37, s. 206–209, 1991.
- Britannica: animal/Xanthopan-morganii