Zamek w Krewie
![]() | |||
![]() Zamek w Krewie w 2020 r. | |||
Państwo | |||
---|---|---|---|
Obwód | |||
Miejscowość | Krewo | ||
Inwestor | prawdopodobnie Olgierd Giedyminowic | ||
Rozpoczęcie budowy | 1370–1380 | ||
Plan budynku![]() | |||
Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego ![]() | |||
Położenie na mapie Białorusi ![]() | |||
![]() | |||
|
Zamek w Krewie – ruiny średniowiecznego zamku w miejscowości Krewo na Białorusi.
Historia
W 1338 roku książę Giedymin podzielił Litwę między synów, oddając osobną dzielnicę z Krewem Olgierdowi. Przypuszczalnie zamek został zbudowany właśnie przez księcia Olgierda około lat 1370-1380[1], gdy był już wielkim księciem litewskim. Po zmarłym w 1377 Olgierdzie Krewo objął jego syn Jagiełło, który został po ojcu wielkim księciem. W 1381 roku jego stryj Kiejstut podniósł bunt, opanował Wilno i zesłał Jagiełłę do Krewa. Już rok później Jagiełło odzyskał Wilno oraz uwięził Kiejstuta i jego syna Witolda na zamku w Krewie[2]. Po kilku dniach pobytu w więzieniu na zamku Kiejstut zmarł na skutek samobójstwa lub mordu[2]. W 1385 roku na zamku podpisano akt unii Litwy i Polski, w której Jagiełło zobowiązywał się przyjąć chrześcijaństwo w obrządku katolickim wraz z rodziną, dworem i możnymi oraz odzyskać ziemie utracone przez Polskę i Litwę. W 1391 roku ustanowiono na zamku starostwo. W 1433 roku zamek na krótko zdobył w trakcie buntu przeciwko Zygmuntowi Kiejstutowiczowi książę Świdrygiełło, jednak we wrześniu Litwini z polską pomocą odbili zamek. Przed 1506 rokiem zamek poważnie zniszczyli Tatarzy. W 1519 zamek uszkodziły wojska moskiewskie[2]. W XVI wieku warownia została opuszczona.
W 1566 roku król Zygmunt August podarował zamek i starostwo zbiegłemu z Moskwy kniaziowi Andriejowi Kurbskiemu[2]. W 1569 roku starostą został kniaź Łukasz Świrski, a w 1579 kasztelan połocki Jan Wołmiński[2]. W 1638 starostwo otrzymał kasztelan wileński Krzysztof Chodkiewicz, po nim Kazimierz Radzimiński Frąckiewicz, a następnie miecznik oszmiański Karol Marson[2]. Kolejnych zniszczeń zamku dokonali Szwedzi w 1708 roku podczas wojny północnej[2]. W XVIII wieku starostwo należało do rodu Śliźniów.
W XIX wieku na dziedzińcu wybudowano drewniany ratusz miejski. W 1893 r. warownię badał Fiodor Pokrowski. Zamek poważnie ucierpiał podczas I wojny światowej, ponieważ przez 3 lata stał na linii frontu. 21 lipca 1917 roku został prawie całkowicie zburzony przez rosyjski ostrzał artyleryjski. W latach 1929–1930 władze polskie zaczęły prace konserwatorskie. Za czasów sowieckich zamek ulegał zniszczeniu. W 1970 roku zamek został zbadany przez ekspedycję, którą kierował M. Tkaczow. W 1985 r. badaniami kierował Aleh Trusau i M. Tkaczow, a w 1988 r. I. M. Czerniawski. W 2017 r. rozpoczęto restaurację wieży książęcej[3]. W 2018 r. zainicjowano akcję zbiórki kamieni potrzebnych na odbudowę[4].
![Panorama ruin zamku w Krewie przed rekonstrukcją](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Kreva_Castle_Panorama.jpg/2500px-Kreva_Castle_Panorama.jpg)
Architektura
Zamek miał plan nieregularny zbliżony do trapezu z dwiema wieżami kwadratowymi po przekątnej. Obwód murów wynosi 85 x 108,5 x 71,6 x 97,2 m[2].
Mniejsza wieża miała wymiary 11 x 10,5 metrów, 3 kondygnacje i mogła powstać później niż pozostałe części zamku.
Większa wieża zwana Książęcą lub Wieżą Kiejstuta ma wymiary u podstawy 17 x 18,6 m i miała pierwotnie 25 metrów wysokości oraz sklepione lochy i 4 kondygnacje. Mury kurtynowe miały grubość ok. 2,75 metra i wysokość 12–13 m. Brama znajdowała się w murze północnym.
Galeria
- Litografia zamku w Krewie, autorstwa Napoleona Ordy, ok.1875-1877
-
- Zamek w XIX wieku
- Wieża narożna na początku XX wieku
- Donżon
- Donżon w Krewie
- Widok zamku z powietrza w 1916 roku
- Zniszczona wieża i zamek po ostrzale rosyjskiej artylerii, lata 20. XX wieku
- Pozostałości wieży w 2007 r.
- Tablica informacyjna
- Zabezpieczone pozostałości wieży narożnej w 2020 r.
- Zamek po częściowej rekonstrukcji w 2020 r.
- Zrekonstruowana Brama Główna
-
-
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Aleksandras Vaskelis, Dainius Balciunas „Lokacja średniowiecznego miasta w Kownie”, [w:] „Procesy lokacyjne w Europie Środkowo-Wschodniej”, Wrocław 2006, Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, s.412
- ↑ a b c d e f g h Grzegorz Rąkowski, Kresowe Rezydencje - Tom I Województwo wileńskie, Warszawa 2017, Wydawnictwo IPN, s.136-138, ISBN 978-83-8098-093-8
- ↑ Zamek w Krewie, w którym zawarto unię, więziono Witolda i uduszono Kiejstuta, doczekał się konserwacji [online] [dostęp 2018-12-04] (pol.).
- ↑ Internauci zbierają kamienie na odbudowę zamku w Krewie [online] [dostęp 2018-12-04] (pol.).
Bibliografia
- Polak Tadeusz, Zamki na kresach: Białoruś, Litwa, Ukraina, Pracownia Badań i Konserwacji Obiektów Zabytkowych, Wydawnictwo Pagina, Warszawa 1997. ISBN 83-86351-11-X
Linki zewnętrzne
- Archiwalne widoki zamku w bibliotece Polona
- p
- d
- e
Obwód brzeski |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Obwód grodzieński |
| ||||||
Obwód homelski |
| ||||||
Obwód miński |
| ||||||
miasto Mińsk |
| ||||||
Obwód mohylewski |
| ||||||
Obwód witebski |
|