Buran
Za ostala značenja, vidi Buran (razvrstavanje).
Buran Буран | |
---|---|
Oznaka orbitalnog vozila: | 11F35 K1 |
Zemlja | Sovjetski Savez |
Ime znači: | Snežna oluja |
Prvi let | 15. novembar 1988. 3:00 GMT |
Poslednja misija | 15. novembar 1988. 6:25 GMT Vreme sletanja posle prve misije |
Broj misija | 1 |
Broj letova sa posadom: | 0 |
Vreme provedeno u svemiru | oko tri sata |
Broj orbita | 2 |
Trenutni status | Uništen tokom urušavanjna hangara usled neodržavanja |
Projekat izgradnje sovjetskog šatla je odobren 1976. Proizvodnja je počela 1980, a 1984. su testirani prvi aero-modeli u punoj veličini. Prvi test let manje replike Burana je izvršen 1983. od 1984 pa do aprila 1988 izvršeno je ukupno 24 test letova modela Burana u punoj veličini.
Prvi let
Prvi i poslednji let Burana je obavljen 15-tog novembra 1988. Let je bio bez posade jer sistemi za održavanje života nije do tada bio u potpunosti testiran. Buran su u svemir vinuo na raketi Energija i izvršio je ukupno dve orbite na visinama između 247 i 256 kilometara. Prvi let je bio ograničen na dve orbite zbog nedostatka memorije na Buranovom kompjuteru.
Zastoj i otkazivanje programa
Iako je prvi orbitalni let bio bez posade on je bio veoma uspešan. Autopilot je uspeo da prizemlji Buran uprokos bočnom vetru od preko 50km/h na samo 1,5 m od srednje linije piste. Od ukupno 38 000 pločica koje su štitile vozilo pri ulazu u atmosferu samo je pet oštećeno. Finansiranje projekta je praktično prestalo posle prvog leta iako je zvanično projekat ukinut tek 1993. Pored Burana još su dva šatla bila u izgradnji od kojih je jedan bio nazvan Ptičica. Tokom Novembra 1995 delimično završeni šatlovi su rastavljeni u fabrici koje je trebala da se preorjentiše na civilnu proizvodnju.
Buran je uništen usled kolapsa hangara u kojem je bio smešten tom prilikom je poginulo osam radnika.
Jedna od tekovina Sovjetskog razvoja šatla je i najveć teretni avion Antonov 225.
Galerija - proizvedeni, nezavršeni i test modeli
Slika | Serijski broj | Datum proizvodnje | Upotreba | Sadašnje stanje[1] |
---|---|---|---|---|
Proizvedeni i nezavršeni modeli (sa slikama iz proizvodnje i testiranja) | ||||
OK-1K1 - "Buran" (11F35 K1) | 1986 | Let bez posade (1988) | Uništen urušavanjem hangara 2002. | |
OK-1K2 - Nezvaničan naziv Ptičica (11F35 K2) | 1988 | 95-97% završen, | Vlasništvo Kazakstana, Nalazi se na kosmodromu Bakonur. | |
OK-2K1 "Baikal" (?) (11F35 K3) | 1990? | Nezavršen | Nalazi se u avio muzeju Sinšhajm Nemačka. | |
OK-TK(?)]] (11F35 K4) | 1991? | Nezavršen | Delimično rastavljen, nalazi se ispred fabrike tušino u blizini Moskve. | |
Šatl 2.03 11F35 K5) | 1992? | Nezavršen | Rastavljen. | |
Modeli za aero i statičke testove | ||||
![]() | OK-M (kasnije OK-ML-1) | 1982 | Statički test | Temperature, opterećenje interference sa lansirnom raketom. Nalazi se na kosmodromu u Kazakstanu |
OK-KS (003) | 1982 | Statički i elektro testovi | Nalazi se u fabrici Energija u Korolevu | |
OK-MT (Kasnije OK-ML-2) | 1983 | Statički test | Testiranje utovara, punjenja likvidima i gasovima, Testiranje hermetičke zatvorenosti, testiranje ulaženja u i izlaženja posade. Nalazi se na kosmodromu Bajkonur. | |
OK-GLI (Buran Analog BST-02) | 1984 | Aero test | Modelom je izvršeno ukupno 25 aero test letova. Model je prodat muzeju autommobilizma i tehnike u Sinšajmu 2005. Pre Nemačke se nalazio ili se još nalazi u Bahreinu. | |
OK-??? (Model 005?) | Statički test | Vibracije i vakuum. Na nepoznatoj lokacij. | ||
OK-TVI | Statički - toplota/vakuum | toplota/vakuum. Na nepoznatoj lokaciji. | ||
OK-??? (Model 008?) | Statički test | Testiranje na vibracije i vakuum. | ||
![]() | OK-TVA | Statički test | Opterećenje, grejanje i vibracije. Trenutno se nalazi u Parku Gorki, Moskva . | |
Eksperimentalni modeli | ||||
BOR-4 | 1982-1984 | Model svemirskog aviona MIG-105 | 1:2 model Svemirskig aviona. Pet puta lansiran sa svrhom da se razvije termička zaštita za Buran. Proizveden u NPO Molnija Moskva. | |
BOR-5 ("Kosmos") | 1983-1988 | 1/8 veličine Burana | Pet modela je lansirano, ali ni jedan ponovo. najmanje četiri je uspečno sletelo i nađeno. proizvođač NPO Molnija. | |
Modelu punoj većičini odelenja za posadu | Medicinski i biološki testovi | |||
GLI | podešavanje softera za let i auto-pilota | |||
Modeli za vazdušni tunel | U razmerama od 1:3 do 1:550 | 85 modela je napravljeno | ||
Dinamika gasa | U razmerama od 1:15 do 1:2700 |
Izvori
- ↑ „Energia Buran Where are they now”. k26.com/buran/. Arhivirano iz originala na datum 2006-05-19. Pristupljeno 05. 08. 2006.
Vanjske veze
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
- Lansiranje Burana, video
- Sajt sa detaljnim prikazom Burana
- www.buran.ru
- Sajt sa ličnim stavom o Buranu
- Foto izveštaj o Buranu na Pravda.ru