Ján Kadár
Ján Kadár (1. travnja 1918. Budimpešta - 1. lipnja 1979. Los Angeles) bio je slovački filmski scenarist i redatelj, bliski suradnik češkog redatelja Elmara Klosa od 1952. godine. S njim je snimio svoje najpoznatije filmove, poput Obchod na korze, koji je osvojio Oscara. Emigrirao je u Sjedinjene Države 1968. godine.[1]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Ro%C5%BE%C5%88ava_-_J%C3%A1n_Kad%C3%A1r_-1.jpg/220px-Ro%C5%BE%C5%88ava_-_J%C3%A1n_Kad%C3%A1r_-1.jpg)
Karijera
Počeci karijere
Kadár je počeo režirati u Bratislavi nakon Drugoga svjetskog rata, a prvo djelo mu je dokumentarac Na troskách vyrastá život (Život raste na ruševinama) iz 1945. godine. Potom se pridružio Komunističkoj partiji i počeo snimati politički motivirane kratke dokumentarne filmove. U sklopu ovog rada 1947. dolazi u Krátkému filmu Praha, gdje prvi put susreće Elmara Klosa s kojim uspostavlja sudbonosnu suradnju.
1950-e
Ubrzo se vraća u Bratislavu kako bi snimio svoj prvi dugometražni film Katka (1950.) prema scenariju Vratislava Blažeka. S Klosom je počeo surađivati nakon što je dobio otkaz u Bratislavi nakon čega odlazi u Prag gdje mu je pomagao Klos. Svoj prvi film snimili su 1952. godine pod nazivom Únos (Otmica). Na kraju su zajedno snimili ukupno osam filmova, a najveći uspjeh i odaziv bio je film Obchod na korze iz 1965. godine, koji je godinu dana kasnije dobio Oscara za najbolji film na stranom jeziku. Ova međusobna 17-godišnja suradnja prekinuta je tek 1968. godine, kada je Kadar emigrirao u Sjedinjene Države.
Suradnja umjetnika bila je takva da se Kadár više bavio glumcima dok se Klos pobrinuo za umjetnost, glazbu i montažu filma.[2]
Odlazak iz Čehoslovačke
Nakon emigriranja radio je za film i televiziju u Sjedinjenim Državama i Kanadi te predavao režiju u Centru za napredne filmske studije (Center for Advanced Film Studies) Američkog filmskog instituta. Još jednom se vratio u Čehoslovačku kako bi s Klosom dovršio Touhu zvanou Anada (1969.). Godine 1970. samostalno je snimio film Anděl Lavine prema kratkoj priči Bernarda Malamuda, a 1976. film Co mi otec nalhal (Jewish Lies My Father Told Me) koji je židovske tematike.
Reference
- p
- r
- u
(počasni)
- 1947: Sciuscià – Vittorio De Sica
- 1948: Monsieur Vincent – Maurice Cloche
- 1949: Ladri di biciclette – Vittorio De Sica
- 1950: Au-delà des grilles – René Clément
- 1951: Rashōmon – Akira Kurosawa
- 1952: Jeux interdits – René Clément
- 1954: Jigokumon – Teinosuke Kinugasa
- 1955: Miyamoto Musashi – Hiroshi Inagaki
- 1956: La strada – Federico Fellini
- 1957: Le notti di Cabiria – Federico Fellini
- 1958: Mon Oncle – Jacques Tati
- 1959: Orfeu Negro – Marcel Camus
- 1960: Jungfrukällan – Ingmar Bergman
- 1961: Såsom i en spegel – Ingmar Bergman
- 1962: Les Dimanches de Ville-d'Avray – Serge Bourguignon
- 1963: 8½ – Federico Fellini
- 1964: Ieri, oggi, domani – Vittorio De Sica
- 1965: Obchod na korze – Ján Kadár & Elmar Klos
- 1966: Un homme et une femme – Claude Lelouch
- 1967: Ostře sledované vlaky – Jiří Menzel
- 1968: Vojna i mir – Sergej Bondarčuk
- 1969: Z – Costa-Gavras
- 1970: Indagine su un cittadino al di sopra di ogni sospetto – Elio Petri
- 1971: Il giardino dei Finzi-Contini – Vittorio De Sica
- 1972: Le Charme discret de la bourgeoisie – Luis Buñuel
- 1973: La Nuit américaine – François Truffaut
- 1974: Amarcord – Federico Fellini
- 1975: Dersu Uzala – Akira Kurosawa
- 1976: La Victoire en chantant – Jean-Jacques Annaud
- 1977: La Vie devant soi – Moshé Mizrahi
- 1978: Préparez vos mouchoirs – Bertrand Blier
- 1979: Die Blechtrommel – Volker Schlöndorff
- 1980: Moskva slezam ne verit – Vladimir Menshov
- 1981: Mephisto – István Szabó
- 1982: Volver a empezar – José Luis Garci
- 1983: Fanny och Alexander – Ingmar Bergman
- 1984: La Diagonale du fou – Richard Dembo
- 1985: La historia oficial – Luis Puenzo
- 1986: De aanslag – Fons Rademakers
- 1987: Babettes gæstebud – Gabriel Axel
- 1988: Pelle Erobreren – Bille August
- 1989: Nuovo cinema Paradiso – Giuseppe Tornatore –
- 1990: Reise der Hoffnung – Xavier Koller
- 1991: Mediterraneo – Gabriele Salvatores
- 1992: Indochine – Régis Wargnier
- 1993: Belle Époque – Fernando Trueba
- 1994: Utomlenje solncem – Nikita Mihalkov
- 1995: Antonia – Marleen Gorris
- 1996: Kolja – Jan Svěrák
- 1997: Karakter – Mike van Diem
- 1998: La vita è bella – Roberto Benigni
- 1999: Todo sobre mi madre – Pedro Almodóvar
- 2000: Wòhǔ Cánglóng – Ang Lee
- 2001: Ničija zemlja – Danis Tanović
- 2002: Nirgendwo in Afrika – Caroline Link
- 2003: Les Invasions barbares – Denys Arcand
- 2004: Mar adentro – Alejandro Amenábar
- 2005: Tsotsi – Gavin Hood
- 2006: Das Leben der Anderen – Florian Henckel von Donnersmarck
- 2007: Die Fälscher – Stefan Ruzowitzky
- 2008: Okuribito – Yōjirō Takita
- 2009: El secreto de sus ojos – Juan J. Campanella
- 2010: Hævnen – Susanne Bier
- 2011: Džodaji-je Nader az Simin – Asgar Farhadi
- 2012: Amour – Michael Haneke
- 2013: La grande bellezza – Paolo Sorrentino
- 2014: Ida – Paweł Pawlikowski
- 2015: Saul fia – László Nemes
- 2016: Forušande – Asgar Farhadi
- 2017: Una mujer fantástica – Sebastián Lelio
- 2018: Roma – Alfonso Cuarón
- 2019: Gisaengchung – Bong Jun-ho
- 2020: Druk – Thomas Vinterberg
- 2021: Doraibu mai kā – Ryūsuke Hamaguchi
- 2022: Im Westen nichts Neues – Edward Berger
- 2023: The Zone of Interest – Jonathan Glazer