Sedulije
Sedulije (latinski: Sedulius, prva polovina 5. veka n.e.) bio je hrišćanski latinski pisac, rodom iz južne Galije.[1] Isidor Seviljski i Honorije iz Autuna nazivaju ga prezbiterom, autor poznat kao Anonymus Mellicensis iz 8. veka kaže da je bio antistes, a taj je naslov potvrđen akrostihom u dva panegirika koja se nalaze u Cellariusovom izdanju, dok ga Sigebert iz Gemblouxa (11. vek) i Jovan Tritemije (15. vek) označavaju kao biskupa ― kome je naziv antistes često ekvivalentan ― no niko nije pokušao otkriti u kojem je to biskupskom sedištu Sedulije navodno delovao. Nisu poznati ni datumi njegovog rođenja i smrti, ali se ipak može utvrditi okvirno razdoblje u kojem je živeo; naime, sam na jednom mestu spominje Jeronima, koji je umro 420. n.e., a njega samoga hvale Kasiodor, koji se rodio 468, i papa Gelazije, koji se na čelu rimske crkve nalazio od 492. do 496. godine. Sedulijeva je dela nakon njegove smrti prikupio i objavio neki Asterije, kako se vidi iz jednog kratkog uvodnog epigrama i zabeleške koja mu je u nekim rukopisima pridodata i koja glasi: "Ovo je delo Sedulije ostavio raspršeno na raznim hartijama, a prikupio ga je i uz svu eleganciju objavio redovni konzul i patricij Turcije Rufije Asterije". Iz fasta se vidi da je neki Asterije bio konzul s Protogenetom 449. n.e., a da je Turcije Rufije Apronijan Asterije bio konzul s Prezidijem 496. godine. U ovom se slučaju gotovo sigurno radi o ovom drugom konzulu, tako da se vrhunac Sedulijevog stvaralaštva može smestiti u 450. godinu.[2]
Delo
Glavno je Sedulijevo delo Uskršnja pesma (Paschale carmen), pisana daktilskim heskametrima u pet knjiga. U nekim rukopisima ispred nje nalazi se predgovor (praefatio) u osam elegijskih distiha, upućen čitaocima, kao i posveta caru Teodosiju (Dedicatio ad Theodosium Augustum) u petnaest heksametara.[2] U Uskršnjoj pesmi Sedulije opisuje Hristov život i čuda iz Starog i Novog zaveta, od kojih su ova druga predstavljaju slobodnu obradu iz Jevanđelja po Mateju.[3] Pesma je napisana čistim jezikom i stilom koji nalikuje Vergilijevom,[4][5] premda neki ispitivači smatraju da je po retorskim elementima ipak bliži Ovidiju.[6] Kasnije je ovu pesmu sam pesnik pretvorio u prozno delo pod naslovom Uskršnji spis (Paschale opus),[4] visokoparnim stilom i služeći se parafrazom.[2]
Od Sedulija je sačuvana i jedna elegija od 55 stihova, tj. od 110 stihova, koja poredi Stari i Novi zavet, pa se zato i naziva Poređenje Starog i Novog zaveta (Veteris et Novi Testamenti Collatio).[3] U svakom elegijskom distihu prvi deo heksametra ponavlja se kao drugi deo idućeg stiha (pentametra).[2]
Sedulijeva himna pod naslovom Od stožera izlazećeg sunca (A solis ortus cardine) predstavlja lirski poziv na pohvalu Hrista s opisom glavnih činjenica o njegovom životu i smrti. Pisana je jampskim dimetrima, grupisanim u strofe od po četiri stiha, pri čemu su stihovi poređani abecednim redom.[7] Ova je himna ušla u liturgiju katoličke crkve.[3]
Sedulijev je jezik elegantan, stil mu je jednostavan i živ i odslikava Vergilijev uticaj.[3]
Reference
- ↑ Buckwald, Hohlweg & Prinz 1984, str. 406
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Ramsay 1867, s.v. Sedulius
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Buckwald, Hohlweg & Prinz 1984, str. 407
- ↑ 4,0 4,1 Vratović 1977, str. 307
- ↑ Barnish 2003, str. 1379
- ↑ Budimir & Flašar 1991, str. 628
- ↑ Wace 1911, s.v. Sedulius
Literatura
- Buckwald, Wolfgang; Hohlweg, Armin; Prinz, Otto (1984). Rečnik grčkih i latinski pisaca antike i srednjeg veka [Tusculum-Lexicon griechischer und lateinischer Autoren des Alterums und des Mittelalters]. Beograd: Vuk Karadžić.
- Budimir, Milan; Flašar, Miron (1991). Pregled rimske književnosti. Beograd: Naučna knjiga.
- Ramsay, William (1867), „Sedulius”, Smith, William, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, Boston
- Barnish, Samuel James Beehing (2003), „Sedulius”, S. Hornblower & A. Spawforth (eds.), Oxford Classical Dictionary (3rd rev. izd.), Oxford, ISBN 9780198661726
- Vratović, Vladimir (1977), „Rimska književnost”, Povijest svjetske književnosti, 2., Zagreb: Mladost, pp. 189–312
- Wace, Henry (1911), „Sedulius”, Smith, William, Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies