Zgrada BIGZ-a
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/%D0%A1%D0%B2%D1%98%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81_%D0%B7%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5_%D0%91%D0%98%D0%93%D0%97%D0%B0_%D1%83_%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%83.jpg/250px-%D0%A1%D0%B2%D1%98%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81_%D0%B7%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5_%D0%91%D0%98%D0%93%D0%97%D0%B0_%D1%83_%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%83.jpg)
Zgrada BIGZ-a u Beogradu je jedno od najpoznatijih arhitektonskih ostvarenja jugoslovenske moderne. Izgrađena je kao zgrada Državne štamparije između 1934. i 1941. godine[1] (temelji su osvećeni 27. novembra 1937.[2]), po projektu arhitekte Dragiše Brašovana u obliku ćiriličnog slova P, nalik na štamparsku mašinu.[3] Tada četvrta štamparija po veličini u Evropi, najveći objekat u Jugoslaviji, jedan od najvećih na Balkanu, s visinom od 64 metra i 3,5 hektara korisne površine. Prvi put je primenjena tehnika da se temelj postavi na ploči od armiranog betona, "jastuku" debelom metar i po.[4]
Zgrada Bigza se nalazi na Senjaku i dominira ovim delom grada i predstavlja orijentir i referentnu tačku.[5] U doba „zlatnog socijalizma“ BIGZ je zapošljavao skoro 3.000 ljudi. BIGZ je 1990-ih prepušten nemaru, da bi se poslednjih nekoliko godina u zgradu, pored nekoliko firmi, uselio veliki broj mladih umetnika, dizajnera, arhitekata, muzičara i di-džejeva. Većinski vlasnik je Beogradski izdavačko-grafički zavod (BIGZ) koje izdaje prostor u zakup. Na 25.000 upotrebljivih metara kvadratnih (10.000 metara hodnika) zgrade nalaze se štamparije, skladišta, kancelarije, muzički studiji, likovni ateljei, zanatske i umetničke radionice, škola kapuere, radio-stanica, kulturni centar, cirkus.[3] S obzirom da je zgrada Bigza već godinama stecište mnogih slobodnih umetnika, smatra se nekom vrstom neformalnog kulturnog centra.
Zgrada BIGZ-a je posebno značajna za novu srpsku scenu. U zgradi Bigza vežba više stotina bendova među kojima su: Štrebersi, DžDž, Bas i Stega, Metak Za Zlikovca, Autopark, Petrol, Repetitor, Sinestezija, Tobija, Damjan od Resnika, Bolesna Štenad, Brigand, Vox Populi, Dažd, S.A.R.S. i mnogi drugi.[6][7] Muzičari BIGZ-a, organizovani u udruženje nazvano „Manekeni Bigza“, organizuju niz manifestacija, među kojima su Festivalito i Bigz na Povetarcu.[8]
Emisija Insajder televizije B92 je istraživala o nepravilnostima privatizacije BIGZ-a. Navodi se da je zemljište veličine jedan hektar, na kojem se nalazi zgrada BIGZ-a, ustupljeno je bez licitacije. BIGZ je 2007. godine, tokom privatizacije, na aukciji prodat firmi „Beta partners”, iza koje stoji srpski biznismen Petar Matić. Cena je bila oko tri i po miliona evra. Da je država zgradu kao građevinsko zemljište dala na licitaciju, grad bi zaradio višestruko. Lokacija na kojoj se nalazi zgrada BIGZ-a je u prvoj gradskoj zoni, gde je ar tada vredeo skoro 90.000 evra. Tako bi na aukciji jedan hektar zemljišta ovde potencijalno mogao biti plaćen i devet miliona evra.[9]
Vidi još
Reference
- ^ Čitati / Pisati BIGZ: Fenomenologija zgrade, Приступљено 4. 5. 2013.
- ^ "Vreme", 28. novembar 1937, pp. 7. digitalna.nb.rs (pristup. 28.11.2015)
- ^ а б Zgrada Bigza – oživeli kolos na Senjaku, Приступљено 4. 5. 2013.
- ^ "Politika", 30. nov. 1939
- ^ Zgrada BIGZ-a nije izgubila ništa od svoje aktuelnosti, Приступљено 4. 5. 2013.[nepouzdan izvor?]
- ^ Zgrada je živa + Festivalito! 2, Приступљено 4. 5. 2013.
- ^ Bigz na Povetarcu, Приступљено 4. 5. 2013.
- ^ Nastavak manifestacije Bigz na Povetarcu Архивирано на сајту Wayback Machine (18. март 2011), Приступљено 4. 5. 2013.
- ^ Insajder, ponedeljak 23.05.2011, Приступљено 4. 5. 2013.
Spoljašnje veze
- Zgrada Bigza – oživeli kolos na Senjaku
- Čitati / Pisati BIGZ: Fenomenologija zgrade
- Udruženje "Manekeni Bigza"
- Републички завод за заштиту споменика културе - Београд
- Републички завод за заштиту споменика културе-Београд/База непокретних културних добара
- Листа споменика
- Štamparija za potomke i zaborav („Večernje novosti”, 28. decembar 2016)
- Srbija i arhitektura: Šta znači nova prodaja BIGZ-a, arhitektonskog simbola Beograda (B92, 15. mart 2021)
- p
- r
- u
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Belgrad_%28Zemun%29_-_Kula_Sibinjanin_Janka.jpg/80px-Belgrad_%28Zemun%29_-_Kula_Sibinjanin_Janka.jpg)
- Kuća vojvode Petra Bojovića
- Zgrada Treće beogradske gimnazije
- Zgrada Državne hemijske laboratorije u Beogradu
- Dom braće Krstić
- Kuća braće Nikolić
- Socijalistički narodni dom
- Kafana „Tri lista duvana“
- Kuća vajara Đorđa Jovanovića
- Dom Društva za ulepšavanje Vračara
- Vozarev krst
- Muzička škola „Stanković“
- Genčićeva kuća
- Spomenik Vasi Pelagiću
- Narodna biblioteka Srbije
- Kuća arhitekte Milana Zlokovića
- Kuća arhitekte Momira Korunovića
- Kuća Popovića
- Kuća Bogdana Gavrilovića
- Dom Udruženja novinara Srbije
- Kuća Mihaila Popovića
- Kuća Flašar u Beogradu
- Kuća pukovnika Elezovića u Beogradu
- Zgrada Tehničkog fakulteta u Beogradu
- Dom Udruženja jugoslovenskih inženjera i arhitekata u Beogradu
- Spomenik Karađorđu u Beogradu
- Zgrada auto servisa „Fiat” u Beogradu
- Kuća Josifa Šojata u Beogradu
- Kuća Petronijevića
- Rimska grobnica u Brestoviku
- Rimska grobnica na lokalitetu Dubočaj
- Rančićeva kuća
- Mitrovićeva kuća
- Karapešićeva kuća
- Vlajkovićeva kuća
- Cincarska kuća u Grockoj
- Teomirovićeva kuća
- Panićeva kuća
- Topalovićeva kuća
- Popovićeva kuća
- Smiljanićeva kuća
- Markovićeva kuća
- Božićeva kuća u Grockoj
- Manastir Rajinovac
- Spomenik i spomen kosturnica u Ritopeku
- Zemunska tvrđava
- Nikolajevska crkva u Zemunu
- Kuća porodice Karamata
- Kuća u kojoj se rodio Dimitrije Davidović
- Kuća Afrodite Bialo
- Kuća sa sunčanim satom
- Crkva Sv. Trojice u Zemunu
- Kuća u Ul. Glavnoj 7
- Špirtina kuća
- Magistrat u Zemunu
- Zgrada carinarnice u Zemunu
- Markovićeva kuća u Grockoj
- Ičkova kuća
- Kontumacka kapela Svetih arhanđela Mihaila i Gavrila
- Kontumacka kapela Svetog Roka
- Livnica Pantelić
- Kuća Burovca na Gardošu
- Crkva Sv. Dimitrija (Hariševa kapela)
- Crkva Svetih Arhanđela Mihaila i Gavrila u Batajnici
- Bogorodičina crkva (Zemun)
- Dom srpske pravoslavne crkvene opštine Zemun
- Zemunsko groblje na Gardošu
- Zemunska gimnazija
- Kuća inženjera Pavla Horvata
- Kuća dr Save Nedeljkovića
- Srpska škola u Gornjoj varoši u Zemunu
- Zemunska pošta
- Evangelistička crkva (Zemun)
- Zgrada komande vazduhoplovstva
- Zgrada Dečjeg doma kraljice Marije
- Osnovna škola Kraljica Marija
- Binderova kuća u Zemunu
- Stara kapetanija u Zemunu
- Zgrada Vodne zajednice u Zemunu
- Stara zgrada Poljoprivrednog fakulteta u Zemunu
- Srpska škola u Batajnici
- Crkva Uznesenja Blažene djevice Marije
- Manastir Pavlovac
- Spomenik despotu Stefanu Lazareviću (Crkvine)
- Spomen česma „Crkvenac“
- Spomenik palim ratnicima 1912—1918.
- Kuća porodice Badžak
- Crkva Svetih apostola Petra i Pavla u Jagnjilu sa sobrašicama
- Kuća u selu Draževcu
- Kuća u kojoj se rodio narodni heroj Vlada Aksentijević
- Crkva brvnara u Orašcu
- Stara mehana u Ušću
- Mehana Uzun Mirka Apostolovića
- Stara Osnovna škola
- Dom porodice Mihajlović
- Crkva u Obrenovcu
- Stara varoška kuća
- Spomenik streljanim taocima
- Stara zadružna kuća Rankovića
- Manastir Grabovac
- Crkva Svetog Vaznesenja u Drenu
- Crkva Pokrova Presvete Bogorodice u Bariču
- Sokolski dom (Obrenovac)
- Memorijalni muzej Nadežde i Rastka Petrovića
- Crkva Svetog Marka u Beogradu
- Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković“
- Zgrada Arhiva Srbije
- Groblje oslobodilaca Beograda
- Poslovno-stambena zgrada Petra Jankovića
- Hotel „Metropol“
- Kuća Milutina Milankovića
- Crkva Svetog cara Konstantina i carice Jelene u Ovči
- Zgrada Seizmološkog zavoda
- Zgrada Pravnog fakulteta u Beogradu
- Palata Glavne pošte
- Zgrada Vojnogeografskog instituta u Beogradu
- Kuća Nevene Zaborski u Beogradu
- Vila Prendić u Beogradu
- Stara mehana u Velikom Selu
- Konak kneza Miloša u Topčideru
- Topčiderska crkva (Crkva Sv. Apostola Petra i Pavla)
- Crkveni konak u Topčideru
- Amam kneza Miloša
- Muzej Tome Rosandića
- Manakova kuća
- Porodična kuća Nikole Nestorovića
- Skulptura „Žetelica“
- Muzej 4. jula
- Ilegalna štamparija CK KPJ na Banjičkom vencu
- Obelisk u Topčiderskom parku
- Spomenik Arčibaldu Rajsu
- Doktorova kula u Beogradu
- Zgrada Oficirske zadruge
- Vaznesenjska crkva
- Kuća porodice Veljković
- Kuća Branislava Nušića
- Zgrada prve srpske opservatorije
- Zaostavština Dragomira Glišića
- Kuća porodice Popović-Predić
- Abadžijske kuće
- Beogradska nadbiskupija
- Železnička stanica Beograd–Glavna
- Kuća dr Arčibalda Rajsa
- Kuća Isidore Sekulić
- Kuća porodice Najdanović
- Zgrada Oficirskog doma
- Stara zgrada Generalštaba
- Zgrada „Manježa“
- Kuća dr Aleksandra Belića
- Dom sirote dece
- Parni mlin u Beogradu
- Krst sa Male pijace
- Hotel „Bristol“
- Vojna bolnica na Vračaru
- Zgrada državne štamparije
- Univerzitetska dečja klinika
- Kasarna 7. puka
- Kuća kralja Petra I Karađorđevića
- Kuća Vukićevića
- Vučina kuća na Savi
- Kuća Dragoljuba Gošića
- Palata Ministarstva finansija Kraljevine Jugoslavije
- Vila Dušana Tomića
- Vila Olge Mos
- Palata Ministarstva šuma i ruda i Ministarstva poljoprivrede i voda
- Zgrade Generalštaba vojske Srbije i Crne Gore i Ministarstva odbrane
- Manastir Vavedenje Presvete Bogorodice u Beogradu
- Crkva Svetog arhangela Gavrila u Beogradu
- Zgrada Sokolskog doma „Matica“
- Zgrada Arhiva Jugoslavije
- Kuća trgovca Dušana Lazića u Beogradu
- Vila Stevke Milićević u Beogradu
- Zgrada Ministarstva saobraćaja u Beogradu
- Hala 1 Beogradskog sajma
- Dvorski kompleks na Dedinju u Beogradu
- Fabrika hartije Milana Vape
- Vila Rajh u Beogradu
- Zgrada Socijalnog osiguranja u Beogradu
- Vila Lazića i Mitrovića u Beogradu
- Vila glumice Marice Popović u Beogradu
- Zgrada Ministarstva socijalne politike i narodnog zdravlja u Beogradu
- Kuća arhitekte Jovana Ilkića u Beogradu
- Dom Radničke komore u Beogradu
- Vila Šterić u Beogradu
- Dositejev licej
- Konak kneginje Ljubice
- Beogradska tvrđava
- Božićeva kuća
- Terazijska česma
- Turbe Šeih Mustafe
- Kafana "?"
- Spomenik knezu Mihailu
- Kapetan Mišino zdanje
- Bajrakli džamija u Beogradu
- Kuća slikara Đorđa Krstića
- Dom Jevrema Grujića
- Zgrada zadužbine Nikole Spasića
- Dom Jovana Cvijića
- Krsmanovićeva kuća na Terazijama
- Prva varoška bolnica
- Zgrada Uprave fondova u Beogradu
- Zgrada Realke u Beogradu
- Spomenik zahvalnosti Francuskoj
- Čukur česma
- Stara kuća na Varoš kapiji
- Zgrada Ministarstva pravde
- Zgrada Smederevske banke
- Zgrada Narodne banke Srbije u Ulici kralja Petra
- Osnovna škola Kralj Petar Prvi
- Dorćolska osnovna škola
- Palilulska osnovna škola
- Kuća Jovana Smederevca
- Građanske kuće u Ul. Knez Mihailovoj br. 46, 48 i 50
- Dom Mike Alasa
- Zgrada Beogradske zadruge
- Zgrada Ministarstva prosvete
- Zgrada trgovca Stamenkovića
- Robni magazin
- Spomenik Dositeju Obradoviću
- Spomenik Josifu Pančiću
- Saborna crkva u Beogradu
- Palata „Anker“
- Palata „Atina“
- Zgrada stare telefonske centrale
- Zgrada hotela „Moskva“
- Dom porodice Pavlović
- Umetnički paviljon „Cvijeta Zuzorić“
- Kuća Branislava Kojića
- Igumanova palata
- Zgrada „Srpska kruna“
- Zgrada u Ul. Kralja Milana 1
- Zgrada u Ul. Kralja Milana 3
- Zgrada Narodnog pozorišta u Beogradu
- Crkva Aleksandra Nevskog
- Dom Svetog Save
- Kuća Stevana Mokranjca u Beogradu
- Zgrada Beogradske opštine
- Zgrada Starog dvora
- Zgrada Novog dvora
- Grobnica narodnih heroja na Kalemegdanu
- Hotel „Nacional”
- Zgrada umetničke škole
- Zgrada Narodne skupštine
- Palata „Albanija“
- Kuća Nikole Pašića
- Bioskop „Balkan“
- Kuća Filipa Filipovića
- Kuća Nikole Predića
- Zanatski dom
- Dom vojske u Beogradu
- Zgrada Patrijaršije
- Zgrada PRIZAD-a (TANJUG)
- Zgrada Prometne banke
- Kuća Bete i Riste Vukanovića
- Kuća Jovana Skerlića
- Kuća porodice Ribar
- Kuća Milana Piroćanca
- Zgrada Velike škole
- Zgrada Kolarčevog narodnog univerzizeta
- Etnografski muzej
- Kuća Laze Pačua
- Zgrada Agrarne banke
- Kuća dr Stanoja Stanojevića
- Dom društva Crvenog krsta
- Atelje Uroša Predića
- Kuća u Ul. Cara Dušana 10
- Kuća Stevana Kaćanskog
- Spomenik Moši Pijade
- Kuća Dimitrija Krsmanovića
- Kuća vajara Dragomira Arambašića
- Kafana „Ruski car“
- Zgrada Ekonomske škole
- Zgrada Prve beogradske gimnazije
- Spomenik Pobedniku
- Kuća Miladina Pećinara
- Palata SANU
- Zgrada Druge ženske gimnazije (Škola „Nikola Tesla“)
- Zgrada Trgovačke akademije
- Fotografski atelje Milana Jovanovića
- Kuća porodice Hristić-Mijušković
- Kuća Milana A. Pavlovića
- Moderna garaža u Beogradu
- Hotel „Mažestik“
- Kuća Leone Panajot
- Kuća Mihaila Đurića
- Kuća porodice Milovanović
- Kuća Radisava Jovanovića
- Zgrada Društva svetog Save
- Kuća Dimitrija Živadinovića
- Kuća Andre Đorđevića
- Parno kupatilo braće Krsmanović
- Kuća Zdravka Đurića
- Zgrada Ljubomira Miladinovića
- Kuća trgovca Crvenčanina
- Zgrada Josifa Šojata
- Kuća Milorada Pavlovića
- Zgrada Jakova Čelebonovića
- Spomen dom vajara Radete Stankovića
- Botanička bašta Jevremovac
- Zgrada Ministarstva pošta
- Kompleks radničkih stanova
- Palata penzionog fonda
- Zgrada Aero kluba
- Dom vračarske štedionice u Beogradu
- Zgrada Penzionog fonda Beočinske fabrike cementa u Beogradu
- Kuća izdavača i knjižara Gece Kona u Beogradu
- Dom sindikata (Beograd)
- Bitef teatar
- Beogradska sinagoga
- Kuća knjižara Marka Markovića
- Termoelektrana „Snaga i svetlost“
- Zgrada Klasne lutrije u Beogradu
- Hotel „Prag” u Beogradu
- Umetnička livnica „Plastika“ u Beogradu
- Spomenik vojvodi Vuku
- Kuća građevinara Karla Knola u Beogradu
- Zgrada sa slikarskim ateljeima i galerijom Salona Muzeja savremene umetnosti u Beogradu
- Dom Saveza nabavljačkih zadruga državnih službenika u Beogradu
- Spomenik Vasi Čarapiću u Beogradu
- Zgrada predstavništva Prvog dunavskog parobrodarskog društva u Beogradu
- Zgrada „Progresa” u Beogradu
- Zgrada Doma štampe
- Zgrada Hempro
- Zgrada Službe društvenog knjigovodstva Jugoslavije
- Crkva Sv. Paraskeve u Boljevcima
- Crkva Svetog Vaznesenja u Jakovu
- Crkva Sv. Nikole u Dobanovcima
- Manastir Fenek
- Crkva Svetog Arhanđela Gavrila u Progaru
- Stara porodična kuća Aćimovića
- Crkva Svete Petke u Surčinu
- Crkva Svetog Save u Bečmenu
- Crkva Svetog Jovana Preteče u Petrovčiću
- Muzej vazduhoplovstva u Beogradu
- Crkva Svetog velikomučenika Georgija u Ugrinovcima