Lübnan devlet başkanı
Lübnan Cumhuriyeti Devlet Başkanı رئيس الجمهورية اللبنانية Président de la République Libanaise | |
---|---|
![]() | |
Görevdeki Boş 31 Ekim 2022 tarihinden beri | |
Unvan | Ekselansları |
Resmî ikamet | Baabda Sarayı |
Atayan | Parlamento |
Görev süresi | 6 yıl, ardışık olmayacak şekilde yenilenebilir |
Oluşum | 1 Eylül 1926 |
İlk sahibi | Şarl Debbas |
Maaş | Yıllık 225.000.000 LL[1] |
Websitesi | presidency.gov.lb |
Lübnan |
---|
![]() |
Bu kategoride yer alan maddeler Lübnan hükûmeti ve siyasetinin bir parçasıdır. |
|
Yürütme
|
Yasama
|
Siyasi partiler
|
Seçimler
|
Dış ilişkileri
|
Diğer konular
|
|
|
Lübnan Cumhuriyeti Devlet Başkanı (Arapça: رئيس الجمهورية اللبنانية, romanize: rayiys aljumhuriat allubnania; Fransızca: Président de la République Libanaise) Lübnan'ın devlet başkanıdır. Devlet başkanı, parlamento tarafından altı yıllık bir süre için seçilir. Lübnan Anayasası'nın 49. maddesi uyarınca, başkan her zaman Temsilciler Meclisi adayıyla aynı şartları yerine getiren bir Maruni Hristiyan'dır.[2]
Tarih
Devlet Başkanı Mişel Süleyman'ın Mayıs 2014'teki görev süresinin sona ermesinden 31 Ekim 2016'ya kadar, parlamento başkanı seçmek için gereken çoğunluğu elde edemedi ve makam, 30'dan fazla oy kullanılmasına rağmen, yaklaşık 2.5 yıl boyunca boş kaldı. 31 Ekim 2016 günü, parlamento 2.5 yılın sonunda Mişel Avn'ı devlet başkanı seçti.[3]
Makam
Nitelikler
Lübnan Anayasası; devlet başkanının, Lübnan vatandaşlığı olan ve yirmi bir yaşını dolduran bir parlamento üyesi (aynı zamanda Temsilciler Meclisi olarak da adlandırılır) ile aynı niteliklere sahip olmasını şart koşuyor.[4]
Anayasada özel olarak belirtilmese de, 1943'te kabul edilen ve Ulusal Pakt olarak bilinen bir anlayış, görevi geleneksel olarak Maruni Hristiyan inancının üyeleriyle sınırlandırır.[4][5] Bu, Lübnan'ın Maruni Hristiyan devlet başkanı Bişara Huri ile Sünni Müslüman başbakanı Riyad es-Sulh arasındaki, Lübnan'ın Fransa'dan bağımsız hale geldiği 1943'te ulaşılan ve başkanın Maruni Hristiyan, başbakanın Sünni Müslüman ve meclis başkanının Şii Müslüman olacağını belirten centilmenlik anlaşmasına dayanıyor.[5]
Lübnan Anayasası'nın 50. Maddesi, başkanın göreve başladıktan sonra aşağıdaki şekilde yemin etmesini gerektirir:[6]
“ | Lübnan milletinin anayasasına ve kanunlarına uyacağıma ve Lübnan'ın bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü koruyacağıma dair Yüce Tanrı'ya yemin ederim. | „ |
Rol ve sorumluluklar
Anayasada belirtildiği gibi, devlet başkanı Lübnan Silahlı Kuvvetleri ve güvenlik güçlerinin başkomutanıdır; başbakanı ve kabineyi atayabilir ve görevden alabilir; parlamento tarafından kabul edilen yasaları onaylar veya veto edebilir ve parlamentoyu feshedebilir. Ayrıca, kararname ile “acil durum” mevzuatı da çıkarabilir.[7] Ancak pratikte, Lübnan bir parlamenter cumhuriyet olduğundan, devlet başkanı esasen yedek güçlerin deposudur ve makam büyük ölçüde sembolik ve törenseldir.[4] Bununla birlikte, başkan genel olarak yürütmenin en önemli üyesi olmaya devam etmektedir.[8] Özellikle kabinenin yetkilerindeki artışla birlikte, Taif döneminde devlet başkanın yetkileri bir şekilde yumuşatılmasına rağmen, bu reformlar devlet başkanının gücünü önemli ölçüde değiştirmedi. Çünkü hala başbakanı ve kabineyi aday gösterebilecek ve görevden alabilecek tek kişi devlet başkanıdır.[7]
Devlet başkanının başlıca sorumlulukları (Taif'ten sonra) şunları içerir:[7]
- Başbakan'ı (Sünni Müslüman) bağımsız olarak atayan kararnameyi yayınlar.
- Hükûmeti (yani kabineyi) oluşturan kararnameyi başbakanın imzasıyla yayınlar. Hükûmetin daha sonra aktif hale gelebilmesi için parlamento tarafından güvenoyu (%51) alması gerekir.
- Başbakanı kovar (istediği zaman onay gerekmez). Bu otomatik olarak tüm hükûmeti, yani tüm bakanları kovar.
- Bireysel bir bakanı görevden alır. Kabinenin 2/3'ünün onayını ve başbakanın imzasını gerektirir. İlk hükûmeti oluşturan bakanların 1/3'ünden fazlası görevden alınır/istifa edilirse, hükûmetin tamamı istifa etmiş sayılır.
- Yasayı onaylar ve ilan eder.
- Belirli bir bakanlık(lar)la ilgili kararnameleri imzalar.
- Uluslararası anlaşmaları müzakere eder ve onaylar. Tüm anlaşmalar, yürürlüğe girmeden önce kabinenin 2/3'ü tarafından onaylanmalı ve başbakan tarafından imzalanmalıdır. Her yeni yılda iptal edilemeyecek harcamaları içeren anlaşmaların da parlamento tarafından onaylanması gerekir (%51).
- Parlamentoyu dağıtır. Karar, başbakan tarafından imzalanmış olmalı ve kabinenin 2/3 onayı gerekir.
- Parlamentonun onayı olmadan "acil durum kararnamelerini" geçirir (madde 58).[9] Bakanların salt çoğunluğunu gerektirir. OHAL kararnamelerini meclis onayı olmadan geçirmek için meclisin, daha önce başkan tarafından acil olarak ilan edilen bir yasa tasarısı üzerinde herhangi bir işlem yapmadan 40 gün geçirmesi gerekir.
Taif'ten önce, devlet başkanın net bir fikir birliği/çoğunluk yerine sadece bakanlarının "olumlu tavsiyesine" ihtiyacı vardı. Bununla birlikte, devlet başkanın "sembolik bir rol" olduğu veya bakanlarının iradesine önemli ölçüde tabi olduğu görünse de anayasal olarak öyle değil. Devlet başkanı, istediği zaman tüm hükûmeti görevden alma hakkını saklı tutar ve hâlâ her bakanı aday gösteren kişidir - böylece, hepsinin kendisi için uygun olmasını etkin bir şekilde sağlar. Uygulamada başkanlık makamı zayıflatılmıştır çünkü: a) Parlamentoda partilerin ve blokların net çoğunluğunun olmaması, b) "uzlaşılmış" cumhurbaşkanının seçilmesi (genel olarak zayıf veya farklı anlamına gelir[kaynak belirtilmeli]) ve c) bölünmüş kabinelerin oluşumu. Başkanın algılanan zayıflığı bu nedenle anayasal meselelerden ziyade siyasi meselelerden kaynaklanmaktadır.
Sembolik roller ve görevler
Taif Anlaşması'nın onaylanmasının ardından Anayasa, üç "kilit" yürütme makamı için bir önsöz hazırladı: başkan, başbakan ve bakanlar kurulu. Önsöz şunları belirtir:
“ | Devlet başkanı, devletin başıdır ve vatan birliğinin sembolüdür. Anayasaya saygı gösterilmesini, Lübnan'ın bağımsızlığının, birliğinin ve anayasa hükümlerine uygun olarak toprak bütünlüğünün korunmasını sağlar. Yüksek Savunma Konseyine başkanlık eder. Bakanlar Kurulunun yetkisine tabi olan silahlı kuvvetlerin başkomutanıdır. | „ |
Başkanlık ile birlikte gelen pozisyonlar şu şekildedir:
- Yüksek Savunma Konseyi Başkanı.
- Lübnan Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanı.
Başkanlık konutu, Beyrut'un güneydoğusunda bulunan Baabda Sarayı'dır.[10]
Resmi devlet arabası
Başkanın arabası bir W221 Mercedes-Benz S 600 Guard zırhlı limuzindir ve ona Cumhuriyet Muhafızlarının SUV'ları ve önceki resmi devlet arabası olan ama şimdi muhtemelen yedek limuzin olarak kullanılan zırhlı bir W140 S 600 da dahil olmak üzere diğer güvenlik araçları eşlik ediyor.[11][12][13][14]
Seçim ve makamın boş kalması
Bir devlet başkanın görev süresinin sona ermesinden otuz ila altmış gün önce Temsilciler Meclisi başkanı, başkanı seçmek için özel bir oturum çağrısında bulunur. Seçimin ilk turunda üçte iki çoğunluk aranır. Gizli oy kullanılır. Hiçbir aday üçte iki çoğunluk sağlayamazsa, seçim için salt çoğunluğun gerekli olduğu ikinci bir oylama yapılır. Bir kişi, görev süresinin bitiminden itibaren altı yıl geçmeden yeniden devlet başkanı seçilemez.[4][15]
Seçim için yeter sayı
Anayasa, bir parlamento başkanlık seçim toplantısı çağrısı yapmak için gereken yeter sayı konusunda sessizdir. Devlet başkanını seçmek için gerekli yeter sayıyı belirleyen açık bir hükmün yokluğunda, anayasa farklı yorumlara açıktır. Konuyla ilgili bir görüşe göre, bir parlamento başkanlık seçim toplantısı için yüzde elli artı bir (herhangi bir parlamento toplantısı için gerekli olan) çoğunluğu oluşturan bir yetersayı gereklidir. Konuyla ilgili bir başka görüş ise anayasanın 49. maddesinin ilk turda devlet başkanı seçilebilmesi için üçte iki oy çoğunluğu gerektirdiğinden, yeter sayının parlamento üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu olduğunu ve eğer yeter sayı yarıdan bir fazla olsaydı, toplantıda hazır bulunan milletvekili sayısı yeter sayıyı geçmediğinde üçte iki çoğunluk aranmasına gerek kalmayacağını savunuyor.[15]
Makamın boş kalması
Lübnan siyasetinde tekrar eden bir tema, Lübnan devlet başkanlığı makamının üç kez üst üste boşalmasıdır; 1998'de makamın Elias Hrawi'den Emil Lahud tarafından devralınmasından bu yana hiçbir Lübnan devlet başkanı, boşalan makamı doğrudan halefine devretmemiştir.[16] Diğer bazı ülkelerin aksine Lübnan anayasasında "geçici/vekil" bir başkan da öngörülmemektedir. Anayasa, devlet başkanlığı makamının boş kaldığını ve başkana ait bazı yetkilerin bakanlar kuruluna devredildiğini özellikle belirtmektedir. Lübnan Anayasası'nın 62. maddesi özellikle bunu belirtmektedir: "Başkanlık makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde Bakanlar Kurulu, başkana ait yetkileri devralmak suretiyle kullanır.".[17] Mişel Avn'ın 2022'de başkanlığı bırakmasının ardından dönemin başbakanı Necip Mikati, devlet başkanlığı yetkilerini şahsen üstlenmediğini, bu yetkilerin bir bütün olarak bakanlar kuruluna devredileceğini söyledi.[18][19]
Devlet başkanlarının listesi
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ "Lebanese Politicians Reward Themselves - Al Akhbar English". 19 Ekim 2017. 19 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "THE LEBANESE CONSTITUTION" (PDF). 19 Ocak 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ "2.5 yıllık kaos son buldu, Mişel Avn Lübnan'ın yeni Cumhurbaşkanı seçildi". euronews. 31 Ekim 2016. 1 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2023.
- ^ a b c d Lebanon: A Country Study. Government Printing Office. 1987. ISBN 0160017319.
- ^ a b "Lebanon's Confessionalism: Problems and Prospects". usip.org. United States Institute of Peace. 7 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2016.
- ^ "Lebanon - Constitution". unibe.ch. International Constitutional Law Project. 28 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2016.
- ^ a b c "Lebanon - The President". countrystudies.us. 5 Ekim 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Taif Accord - Reut Institute". reut-institute.org. 24 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ https://www.constituteproject.org/constitution/Lebanon_2004.pdf?lang=en 11 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Mordechai Nisan, Minorities in the Middle East: A History of Struggle and Self-Expression (2d ed.: McFarland, 2002), p. 219.
- ^ "بالصورة: هذه هي السيارة التي سينتقل بها الرئيس عون الى بعبدا". 3 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "بالفيديو.. لحظة وصول الموكب الرئاسي الى ساحة النجمة". 1 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Supporters of Lebanon's Free Patriotic Movement cheer as the..." 1 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "بالفيديو .. وصول موكب الحرس الجمهوري إلى ساحة النجمة". www.lebanondebate.com. 31 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b "Lebanon: Presidential Election and the Conflicting Constitutional Interpretations". loc.gov. Library of Congress. 13 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2016.
- ^ Hadchity, Miguel (8 Eylül 2022). "Lebanese Presidential Vacancy, Explained". The961. 6 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2023.
- ^ "The Lebanese Constitution" (PDF). Lebanese Presidency. 19 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Kasım 2022.
- ^ "Mikati: The powers of the presidency will be delegated to the council of ministers". elnashra. 1 Kasım 2022. 1 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2022.
- ^ Houssari, Najia (31 Ekim 2022). "Mikati's makeshift Lebanese government to assume presidential powers". Arab News. 5 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2023.