Funkcja całkowalna
![]() | Ten artykuł od 2013-12 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
Funkcja całkowalna – funkcja, dla której istnieje całka w sensie danej teorii całki[1]. Jeżeli nie jest to sprecyzowane, to najczęściej ma się na myśli funkcje całkowalne w sensie Lebesgue’a; pozostałe zwykle są odpowiednio kwalifikowane, np. funkcja całkowalna w sensie Riemanna (tzn. istnieje całka Riemanna tej funkcji), czy w sensie Henstocka-Kurzweila itp.
Całkowalność w sensie Newtona
Choć funkcja może mieć funkcję pierwotną (całkę nieoznaczoną), to może nie być ona całkowalna. Przykładowo funkcja
jest pierwotną funkcji
ale całka z funkcji nie jest zbieżna na żadnym przedziale nieskończonym. Może tak być nawet wtedy, gdy funkcja pierwotna ma granicę w każdym kierunku, jak np.
- dla
której pochodna
nie jest całkowalna na przedziale Jest prawdą nawet, gdy przedział całkowania nie jest nieskończony; przykładem może być pierwotna
- dla
której pochodna
nie jest całkowalna w przedziale Jest tak, ponieważ po przypisaniu jakiejkolwiek wartości w zerze, będzie ona tam nieciągła. Z tego powodu nie jest określone, dlatego niemożliwe jest zastosowanie podstawowego twierdzenia rachunku całkowego na przedziale
Całkowalność w sensie Lebesgue’a
Osobny artykuł: całka Lebesgue’a.
Dla danego zbioru z określoną na nim σ-algebrą i miarą określoną na rzeczywista funkcja jest całkowalna, jeżeli tak jej część dodatnia jak i ujemna są funkcjami mierzalnymi o skończonej całce Lebesgue’a. Jest to równoważne temu, by skończona była całka z funkcji Wówczas całkę Lebesgue’a funkcji definiuje się wówczas wzorem
Czasami funkcję całkowalną w powyższym sensie nazywa się sumowalną, zaś termin „funkcja całkowalna” zarezerwowany jest dla funkcji dla której skończona jest choć jedna z całek po prawej stronie powyższego wzoru.
Dla liczby rzeczywistej funkcję nazywa się -sumowalną, jeżeli sumowalna jest funkcja Wielu autorów stosuje jednak to nazewnictwo tylko wtedy, gdy jest ciągiem, a jest dyskretna; w przypadku ogólnym nazywając funkcją -całkowalną. Dla mówi się czasem, że jest bezwzględnie sumowalna / całkowalna.
Przestrzenie Lp funkcji całkowalnych w sensie Lebesgue’a w p-tej potędze są jednym z głównych obiektów badań analizy funkcjonalnej.
Całkowalność z kwadratem
Zobacz też: przestrzeń funkcyjna.
Definicja:
Funkcję zmiennej rzeczywistej bądź zespolonej o wartościach rzeczywistych lub zespolonych nazywamy całkowalną z kwadratem na przedziale, jeżeli całka kwadratu jej wartości bezwzględnej/modułu jest skończona.
Twierdzenie:
Zbiór wszystkich funkcji mierzalnych całkowalnych z kwadratem, w sensie Lebesgue’a, stanowi przestrzeń liniową, która jest przestrzenią Hilberta – jest to tzw. przestrzeń L2, w której funkcje równe prawie wszędzie są ze sobą utożsamiane (formalnie L2 jest przestrzenią ilorazową przestrzeni funkcji całkowalnych z kwadratem przez podprzestrzeń funkcji, które znikają prawie wszędzie).
Funkcje tego rodzaju są szczególnie użyteczne w mechanice kwantowej, ponieważ funkcje falowe muszą być całkowalne z kwadratem na całej przestrzeni, aby teoria dawała sensowne fizycznie rozwiązania.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ funkcja całkowalna, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-22] .
- p
- d
- e
odmiany (warunki wystarczające) | |||||
---|---|---|---|---|---|
uogólnienia (warunki konieczne) |
| ||||
twierdzenia | |||||
powiązane funkcje |
| ||||
inne powiązane tematy | |||||
uczeni |