Helena Pilejczyk
![]() Helena Pilejczyk, 2012 | ||||||||||
Data i miejsce urodzenia | 1 kwietnia 1931 | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 12 listopada 2023 | |||||||||
Klub | Stal Elbląg (1950–1955) | |||||||||
Wzrost | 159 cm | |||||||||
Reprezentacja | Polska | |||||||||
Dorobek medalowy | ||||||||||
| ||||||||||
Odznaczenia | ||||||||||
![]() ![]() | ||||||||||
|
Helena Pilejczyk, z domu Majcher (ur. 1 kwietnia 1931 w Zieluniu, zm. 12 listopada 2023 w Elblągu) – polska łyżwiarka szybka, olimpijka, wielokrotna mistrzyni Polski, zdobywczyni brązowego medalu na igrzyskach w Squaw Valley 1960 i zdobywczyni tzw. małego wicemistrzostwa świata z Östersund 1960. Zawodniczka klubów elbląskich: Stali, Turbiny i Olimpii, później nauczycielka i trenerka.
Jej rekordy życiowe to 48,20 s na 500 metrów, 1:35,80 na 1000 m, 2:37,10 na 1500 m, 5:15,20 na 3000 m, 10:06,20 na 5000 m, 199,766 w wieloboju małym[1]. Zasłużona Mistrzyni Sportu, odznaczona m.in. Srebrnym i Brązowym Medalem za Wybitne Osiągnięcia Sportowe oraz Krzyżem Kawalerskim[1] i w 2008 Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (M.P. z 2009 nr 24, poz. 311). Honorowa Obywatelka Elbląga[2].
Kariera
Helena Majcher wychowywała się w Zieluniu, potem mieszkała kolejno w Pułtusku, Radzyminie, Warszawie (podczas powstania), Pruszkowie, Kwidzynie i w Elblągu. Dostała tam pracę nauczycielki w szkole podstawowej[1]. Początkowo uprawiała grę w siatkówkę i lekkoatletykę, wkrótce jednak zmieniła dyscyplinę na łyżwiarstwo szybkie. Opiekował się nią trener Stali Elbląg Kazimierz Kalbarczyk. W lutym 1952 dostała telegram z Zakopanego, z prośbą o przyjazd i zastąpienie chorej zawodniczki Stali-Olimpii w sztafecie 4x1000 m[3]. Zdobyła wtedy swój pierwszy tytuł mistrzyni Polski. Indywidualnie była szósta i tym samym awansowała do kadry narodowej[4]. Rok później ustanowiła swój pierwszy rekord kraju na dystansie 500 m. W 1955 była już rekordzistką na wszystkich dystansach[3].
Mistrzostwa świata w 1957 w fińskiej Imatrze były dla Pilejczykowej debiutanckimi; zajęła w nich dziewiątą pozycją w wieloboju. Rok później w szwedzkim Kristinehamn była już piąta, a w 1960 na światowym czempionacie w Östersund zajęła drugie miejsce na 1000 m i zdobyła srebrny medal[3] (w łącznej klasyfikacji ponownie była piąta).
Igrzyska olimpijskie w Squaw Valley
W lutym tego samego roku Pilejczyk pojechała na zimowe igrzyska do USA (była to pierwsza olimpiada, w której programie znalazło się łyżwiarstwo szybkie kobiet[5]). Początkowo krajowi działacze nie chcieli dopuścić do wyjazdu reprezentantek Polski, uważając to za stratę pieniędzy przy jednoczesnej niemożności nawiązania walki z czołówką światową[6]. Przekonało ich dopiero drugie miejsce Pilejczykowej na MŚ. Polka odczuwała przed swym pierwszym olimpijskim startem dużą presję kibiców, którzy po zdobyciu przez zawodniczkę medalu MŚ liczyli na jej kolejny sukces[4]. W pierwszym konkursie (na dystansie 500 m) Pilejczyk była dwunasta, w kolejnym (na 1000 m) piąta, a 21 lutego zdobyła brązowy medal na 1500 m. W zawodach długo prowadziła jej rodaczka Elwira Seroczyńska. W ostatniej parze rywalizowały ze sobą Pilejczyk i będąca w znakomitej formie radziecka panczenistka Lidija Skoblikowa[1].
Wiedziałam, że jestem w wielkiej formie, po wyniku Elwiry widać było, że po prostu jesteśmy świetnie przygotowane przez trenera właśnie na ten, najważniejszy w całej karierze start. Ruszyłam jak do sprintu. Przez półtora okrążenia jechałyśmy idealnie równo, ruch w ruch, krok w krok. Na kolejnym wirażu objęłam prowadzenie... Ale Skoblikowa jakby włączyła dodatkowe zasilanie i zaczęła się oddalać, pięć, dziesięć, piętnaście metrów. Zebrałam wszystkie siły i przyspieszyłam. Byłam znów coraz bliżej... Niestety meta znajdowała się już za blisko. Kiedy podano nasze czasy aż krzyknęłam z radości. Lidia ustanowiła nowy rekord świata, ale ja, mając tak świetną partnerkę uzyskałam trzeci czas! Jestem trzecia! Mam medal! Rzuciłyśmy się z Elwirą sobie w objęcia. Ona ma srebro, a ja brąz! Cóż za cudowny dzień!
Podczas dekoracji grupa miejscowej Polonii urządziła swym rodaczkom owację, a następnie przedarła się przez kordon ochroniarzy i podrzucała je do góry[7]. Po zawodach pojawiły się opinie, że na początku wyścigu Pilejczyk pojechała za szybko i podciągnęła Skoblikową, a gdyby tego nie zrobiła, Seroczyńska mogłaby mieć złoto[4]. W ostatniej części olimpijskiej rywalizacji (na 3000 m) Pilejczyk była szósta.
Późniejsze sezony
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Gr%C3%B3b_Heleny_Pilejczyk%2C_Cmentarz_Agrykola_w_Elbl%C4%85gu_06.jpg/220px-Gr%C3%B3b_Heleny_Pilejczyk%2C_Cmentarz_Agrykola_w_Elbl%C4%85gu_06.jpg)
Na mistrzostwach globu jeszcze tylko w 1961 wywalczyła miejsce w czołowej dziesiątce – w norweskim Tønsbergu[3] była siódma. W następnej edycji uplasowała się na czternastym miejscu; w kolejnych klasyfikowano ją w połowie trzeciej dziesiątki. Na igrzyskach w Innsbrucku najlepszym wynikiem Pilejczykowej była piętnasta pozycja w wyścigu na 1000 m. W pozostałych startach plasowała się w trzeciej dziesiątce. W 1971 wystartowała w swoich jedynych mistrzostwach Europy; w Leningradzie uplasowała się na dwudziestej trzeciej lokacie w wieloboju[3].
Po zakończeniu kariery
W 1972 wycofała się z czynnego życia sportowego. Wróciła do pracy pedagogicznej i trenerskiej w Olimpii, a później CWEKS Orzeł. Jej wychowankami byli m.in.: Mariusz Maślanka, Małgorzata Tomporowska, Celina Tłustochowicz i olimpijka Ewa Borkowska-Wasilewska. W 1997 Pilejczyk zdobyła na torze w Berlinie złoty medal w wieloboju, w kategorii powyżej 65 lat[1]. Uprawiała łyżwiarstwo szybkie do 75. roku życia, zdobywając wielokrotnie tytuły mistrzyni świata weteranów[4]. Piastowała funkcję wiceprezesa Elbląskiego Sportowego Klubu Nestora[2]. W 2008 odsłoniła swoją gwiazdę w Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie, a w 2013 replikę swego olimpijskiego medalu w Alei Gwiazd Sportu w Dziwnowie[2]. Mieszkała w Elblągu, w 2002 otrzymała honorowe obywatelstwo tego miasta[8].
Zmarła 12 listopada 2023 po długiej chorobie w wieku 92 lat[9][10]. Jej pogrzeb rozpoczął 18 listopada 2023 mszą św. w katedrze św. Mikołaja w Elblągu, po czym została pochowana na elbląskim cmentarzu komunalnym Agrykola[11][12].
Życie prywatne
Córka Stanisława i Heleny, absolwentka Liceum Pedagogicznego w Kwidzynie (1950). W 1955 wyszła za mąż za Lucjana Pilejczyka (1933-2015), działacza i sędziego łyżwiarskiego, miała z nim syna Jarosława (1958–1999)[1][13].
Osiągnięcia
Miejsce | Dzień | Rok | Miejscowość | Dyscyplina/konkurencja | Czas | Czas zwyciężczyni | Strata | Zwyciężczyni |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
12. | 20 lutego | 1960 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 500 m | 48,2 | 45,9 | 2,3 | ![]() |
3.![]() | 21 lutego | 1960 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 1500 m | 2:27,1 | 2:25,2 | 1,9 | ![]() |
5. | 22 lutego | 1960 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 1000 m | 1:35,8 | 1:34,1 | 1,7 | ![]() |
6. | 23 lutego | 1960 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 3000 m | 5:26,2 | 5:14,3 | 11,9 | ![]() |
23. | 30 stycznia | 1964 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 500 m | 50,1 | 45,0 | 5,1 | ![]() |
25. | 31 stycznia | 1964 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 1500 m | 2:38,3 | 2:22,6 | 15,7 | ![]() |
15. | 1 lutego | 1964 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 1000 m | 1:39,8 | 1:33,2 | 6,2 | ![]() |
26. | 2 lutego | 1964 | ![]() | łyżwiarstwo szybkie 1000 m | 5:47,3 | 5:14,9 | 32,4 | ![]() |
Miejsce | Dzień | Rok | Miejscowość | Konkurencja | Czas/punkty | Czas/punkty zwyciężczyni | Strata | Zwyciężczyni |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
12. | 9–10 lutego | 1957 | ![]() | 1500 m | 2:46,2 | 2:37,0 | 9,2 | ![]() |
7. | 9–10 lutego | 1957 | ![]() | 3000 m | 5:45,0 | 5:33,8 | 11,2 | ![]() |
10. | 9–10 lutego | 1957 | ![]() | 500 m | 51,2 | 48,8 | 3,2 | ![]() |
10. | 9–10 lutego | 1957 | ![]() | 1000 m | 1:45,9 | 1:39,9 | 6,0 | ![]() |
9. | 9–10 lutego | 1957 | ![]() | wielobój | 217.050 | 207.500 | 9.550 | ![]() |
7. | 8–9 lutego | 1958 | ![]() | 1500 m | 2:43,7 | 2:34,3 | 9,4 | ![]() |
6. | 8–9 lutego | 1958 | ![]() | 500 m | 50,3 | 47,6 | 2,7 | ![]() |
6. | 8–9 lutego | 1958 | ![]() | 1000 m | 1:46,3 | 1:43,3 | 3,0 | ![]() |
8. | 8–9 lutego | 1958 | ![]() | 3000 m | 5:54,3 | 5:33,0 | 11,3 | ![]() |
5. | 8–9 lutego | 1958 | ![]() | wielobój | 217.067 | 208.483 | 8.584 | ![]() |
5. | 30–31 stycznia | 1960 | ![]() | 1500 m | 2:41,6 | 2:37,6 | 4,0 | ![]() |
2.![]() | 30–31 stycznia | 1960 | ![]() | 1000 m | 1:40,7 | 1:40,2 | 0,5 | ![]() |
11. | 30–31 stycznia | 1960 | ![]() | 500 m | 52,3 | 49,5 | 2,8 | ![]() |
5. | 30–31 stycznia | 1960 | ![]() | 3000 m | 5:37,6 | 5:23,9 | 13,7 | ![]() |
5. | 30–31 stycznia | 1960 | ![]() | wielobój | 212.784 | 208.833 | 3.951 | ![]() |
12. | 11–12 lutego | 1961 | ![]() | 500 m | 49,7 | 48,1 | 1,6 | ![]() |
11. | 11–12 lutego | 1961 | ![]() | 1000 m | 1:43,3 | 1:37,8 | 5,5 | ![]() |
5. | 11–12 lutego | 1961 | ![]() | 1500 m | 2:38,9 | 2:33,3 | 5,6 | ![]() |
5. | 11–12 lutego | 1961 | ![]() | 3000 m | 5:35,6 | 5:23,4 | 12,2 | ![]() |
7. | 11–12 lutego | 1961 | ![]() | wielobój | 210.250 | 202.533 | 7.717 | ![]() |
11. | 17–18 lutego | 1962 | ![]() | 500 m | 49,4 | 47,6 | 1,8 | ![]() |
14. | 17–18 lutego | 1962 | ![]() | 1000 m | 1:45,8 | 1:41,6 | 3,2 | ![]() |
19. | 17–18 lutego | 1962 | ![]() | 1500 m | 2:43,5 | 2:32,2 | 11,3 | ![]() |
17. | 17–18 lutego | 1962 | ![]() | wielobój | 156.800 | 204.683 | 47.883 | ![]() |
11. | 21–22 lutego | 1963 | ![]() | 500 m | 47,8 | 45,4 | 2,4 | ![]() |
27. | 21–22 lutego | 1963 | ![]() | 1000 m | 1:39,7 | 1:31,8 | 7,9 | ![]() |
27. | 21–22 lutego | 1963 | ![]() | 1500 m | 2:34,7 | 2:23,3 | 11,4 | ![]() |
25. | 21–22 lutego | 1963 | ![]() | wielobój | 149.550 | 190.817 | 41.267 | ![]() |
20. | 27–28 stycznia | 1968 | ![]() | 1000 m | 1:40,3 | 1:34,5 | 5,8 | ![]() |
21. | 27–28 stycznia | 1968 | ![]() | 1500 m | 2:37,7 | 2:26,4 | 11,3 | ![]() |
DNS | 27–28 stycznia | 1968 | ![]() | wielobój | 102.717 | 195.050 | 92.333 | ![]() |
22. | 1–2 lutego | 1969 | ![]() | 500 m | 49,4 | 45,1 | 4,3 | ![]() |
23. | 1–2 lutego | 1969 | ![]() | 1000 m | 1:38,3 | 1:31,2 | 7,1 | ![]() |
24. | 1–2 lutego | 1969 | ![]() | 1500 m | 2:33,5 | 2:21,5 | 12,0 | ![]() |
24. | 1–2 lutego | 1969 | ![]() | wielobój | 149.717 | 189.567 | 39.85 | ![]() |
27. | 6–7 lutego | 1971 | ![]() | 500 m | 50,4 | 44,6 | 5,8 | ![]() |
25. | 6–7 lutego | 1971 | ![]() | 1000 m | 1:40,2 | 1:33,0 | 7,2 | ![]() |
24. | 6–7 lutego | 1971 | ![]() | 1500 m | 2:38,0 | 2:23,2 | 14,8 | ![]() |
26. | 6–7 lutego | 1971 | ![]() | wielobój | 153.167 | 191.400 | 38.233 | ![]() |
Miejsce | Dzień | Rok | Miejscowość | Konkurencja | Czas/punkty | Czas/punkty zwyciężczyni | Strata | Zwyciężczyni |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
23. | 31 stycznia–1 lutego | 1971 | ![]() | 500 m | 50,41 | 45,54 | 4,87 | ![]() |
19. | 31 stycznia–1 lutego | 1971 | ![]() | 1000 m | 1:44,5 | 1:36,1 | 8,4 | ![]() |
23. | 31 stycznia–1 lutego | 1971 | ![]() | 1500 m | 2:40,0 | 2:25,5 | 14,5 | ![]() |
23. | 31 stycznia–1 lutego | 1971 | ![]() | wielobój | 155.993 | 197.097 | 41.104 | ![]() |
Sukcesy krajowe
- trzydzieści siedem tytułów seniorskiej mistrzyni Polski:
- na 500 m (1954, 1956, 1958, 1962, 1964)
- na 1000 m (1956, 1957, 1958, 1962, 1971)
- na 1500 m (1955, 1956, 1957, 1958, 1962, 1963, 1964, 1968, 1969, 1971)
- na 3000 m (1956, 1957, 1958, 1962, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972)
- w wieloboju (1956, 1957, 1958, 1962, 1969, 1971)
- w sztafecie 4x1000 m (1952, 1953)
- pięć tytułów seniorskiej wicemistrzyni Polski:
- w wieloboju (1954, 1961, 1963, 1965, 1970)
- czterdzieści ustanowionych rekordów Polski
Przypisy
- ↑ a b c d e f g PILEJCZYK (MAJCHER) HELENA. pkol.pl. [dostęp 2015-12-24].
- ↑ a b c Helena Pilejczyk w Alei Gwiazd Sportu w Dziwnowie. elblag.wm.pl. [dostęp 2013-12-01].
- ↑ a b c d e Polscy medaliści - Helena Pilejczyk. eurosport.onet.pl. [dostęp 2013-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-03)].
- ↑ a b c d O pierwszej Polce z medalem zimowych igrzysk. gazeta.pl. [dostęp 2013-12-01].
- ↑ ELWIRA SEROCZYŃSKA (POTAPOWICZ). mosir.elblag.eu. [dostęp 2013-11-23].
- ↑ Polscy medaliści - Elwira Seroczyńska. eurosport.onet.pl. [dostęp 2013-11-17].
- ↑ 90 polskiego sportu, 1921-2011. „Przegląd Sportowy”, 2011. Axel Springer Polska. (pol.).
- ↑ Helena Pilejczyk. Oficjalny serwis internetowy Miasta Elbląg. [dostęp 2014-01-02]. (pol.).
- ↑ Helena Pilejczyk nie żyje. Polska medalistka olimpijska miała 92 lata. przegladsportowy.onet.pl. [dostęp 2023-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Zmarła Helena Pilejczyk. Miała 92 lata. info.elblag.pl. [dostęp 2023-11-13].
- ↑ Pożegnaliśmy Helenę Pilejczyk. portel.pl. [dostęp 2023-11-18].
- ↑ Ostatnie pożegnanie Heleny Pilejczyk. expresselblag.pl, 18 listopada 2023. [dostęp 2023-11-19].
- ↑ śp. JAROSŁAW PILEJCZYK na stronie GROBONET. elblag.artlookgallery.com. [dostęp 2021-07-28].
Linki zewnętrzne
- Helena Pilejczyk Bio, Stats, and Results [online], Sports-Reference.com [dostęp 2014-10-29] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-21] (ang.).
- Profil na stronie Schaats Statistieken.nl. Statistieken.nl. [dostęp 2014-06-23]. (niderl.).
- p
- d
- e
Złoto |
|
---|---|
Srebro |
|
Brąz: |
|
- Olympedia: 82095