Roman Vetulani
![]() Roman Vetulani w 1893 roku | |||
Data i miejsce urodzenia | 8 sierpnia 1849 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 12 sierpnia 1906 | ||
Zawód, zajęcie | nauczyciel | ||
Rodzice | Michał, Franciszka | ||
Małżeństwo | Matylda (I), Elżbieta (II) | ||
Dzieci | Kazimierz, Zygmunt, Maria, Tadeusz, Adam, Elżbieta | ||
![]() | |||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Roman Vetulani[a] (ur. 8 sierpnia 1849 w Bochni, zm. 12 sierpnia 1906 w Zawoi) – polski nauczyciel filologii klasycznej, c. k. profesor w C.K. Gimnazjum w Sanoku, propagator wychowania fizycznego, działacz społeczny, aktywista i sekretarz sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, radny miasta Sanoka, członek honorowy Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego, porucznik rezerwy piechoty C.K. Armii i C.K. Obrony Krajowej.
Ojciec Kazimierza, Zygmunta, Tadeusza i Adama.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Roman_Vetulani_%281898%29.jpg/240px-Roman_Vetulani_%281898%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Vetulani_Family_1905.jpg/240px-Vetulani_Family_1905.jpg)
Roman Vetulani urodził się 8 sierpnia 1849 w Bochni[1][2]. Był synem Michała Vetulaniego (zm. 1879 w wieku 73 lat)[3] i Franciszki z domu Śliwińskiej (zm. 1891 w wieku 71 lat)[4].
Miał rodzeństwo: braci Jana (buchaltera Kolei Żelaznej Nadwiślańskiej w Warszawie[5] oraz Towarzystwa Dobroczynności w Warszawie, ur. 1842; zm. 31 grudnia 1918 w Warszawie w wieku 76 lat)[6][7][8] i Franciszka (1856–1921, inżyniera) oraz siostry Anielę i Józefę. Rodzina Vetulanich, wywodząca się z Toskanii, sprowadziła się do Polski w XVIII wieku.
W rodzinnej Bochni ukończył szkołę powszechną[9] i niższe gimnazjum[1]. Po ukończeniu wyższego gimnazjum we Lwowie odbył studia w zakresie filologii klasycznej na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie[10][1][2]. W C.K. Armii został awansowany na stopień porucznika piechoty liniowej z dniem 1 stycznia 1871[11]. Od tego czasu do około 1879 był oficerem 80 pułku piechoty ze Lwowa[12], pozostając w rezerwie tej jednostki[13][14]. Następnie został przeniesiony do C.K. Obrony Krajowej i zweryfikowany w stopniu porucznika piechoty z dniem 1 stycznia 1871[15]. Około 1880–1881 był oficerem w stanie nieaktywnym, przydzielonym do galicyjskiego batalionu piechoty obrony krajowej nr 63 we Lwowie[16][17].
26 września 1875 jako kandydat stanu nauczycielskiego został mianowany suplentem (zastępcą nauczyciela) w C.K. II Gimnazjum we Lwowie z wykładowym językiem niemieckim[18]. Dysponując egzaminem w zakresie nauczania filologii klasycznej w niższych gimnazjach uczył języków łacińskiego, niemieckiego, polskiego, greckiego[19][20][21].
Reskryptem C.K. Wysokiego Prezydium Rady Szkolnej Krajowej z 22 sierpnia 1883 w charakterze suplenta został przeniesiony ze stanowiska zastępcy nauczyciela z II Gimnazjum we Lwowie na równorzędną posadę do C.K. Gimnazjum w Sanoku[22][23][24]. Reskryptem z 18 sierpnia 1884 C.K. Ministra Wyznań i Oświecenia został mianowany nauczycielem rzeczywistym[25][1]. W sanockim gimnazjum uczył filologii klasycznej, języka łacińskiego, języka polskiego, języka greckiego, gimnastyki oraz był kierownikiem zabaw i gier dla młodzieży, których był inicjatorem[26][27][28][29][30][31][32][33][34][35][36][37][38][39][40][41][42][43][44][45][46]. Reskryptem Wysokiego c. k. Prezydium Rady Szkolnej Krajowej z 29 października 1887 został zatwierdzony na stałe w zawodzie nauczyciela i otrzymał tytuł c. k. profesora[47]. W zawodzie otrzymał ósmą rangę służbową od 1 stycznia 1900[48] i siódmą rangę 27 października 1904[49][50]. Po zapoznaniu się z organizacją gier i zabaw w Parku Jordana w Krakowie wcielił te założenia w ramach sanockiego gimnazjum[10][1][2]. Zajęcia te prowadził w czasie pauz w godzinach szkolnych lub w porach popołudniowych[10]. Był pierwszym sanoczaninem, który stworzył podręcznik szkolny do wychowania fizycznego (1897/1898). Propagował wychowanie fizyczne wśród młodzieży i mieszkańców Sanoka. Zasługi Romana Vetulaniego w zakresie wychowania fizycznego sanockich gimnazjalistów zostały docenione na łamach „Przeglądu Higienicznego” w numerze 10/1895[51].
Został odznaczony austro-węgierskim Medalem Jubileuszowym Pamiątkowym dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych[52]. Od władz oraz społeczeństwa otrzymywał także wyrazy uznania za kształtowanie fizycznego rozwoju młodzieży[1].
Udzielał się w działalności społecznej, należąc do różnych towarzystw oraz instytucji humanitarnych[10]. Kulturę fizyczną propagował nie tylko w gimnazjum, ale także wśród mieszkańców Sanoka[2]. Pełnił mandat radnego miejskiego w Sanoku (został wybrany w 1884)[1][10]. Znalazł się w delegacji miasta na pogrzeb Józefa Ignacego Kraszewskiego w Krakowie 18 kwietnia 1887[53] oraz na uroczystość odsłonięcia Pomnika Jana III Sobieskiego we Lwowie 20 listopada 1898 (wraz z Pawłem Hydzikiem)[54][55]. Uzyskał prawo swojszczyzny, oznaczające przynależność do miasta. Był jednym z założycieli sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[2][56], w którym pełnił funkcje członka i sekretarza wydziału oraz zastępcy delegata Związku[57][58][59] i był jednym z najaktywniejszych działaczy[60][61]. Wraz z przedstawicielami macierzystego oddziału uczestniczył w jubileuszowym I Zlocie Sokolim od 5 do 6 czerwca 1892 we Lwowie z okazji 25-lecia Towarzystwa[59]. Był członkiem wydziału Towarzystwa Korpusów Wakacyjnych w Sanoku[62]. Uczestniczył w Kongresie Pedagogów Polskich we Lwowie (16-18 lipca 1894), gdzie miał wygłosić referat pt. O ile szkoła średnia obecna może przyczynić się do fizycznego wykształcenia młodzieży?[63]. Był członkiem i działaczem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych we Lwowie, 17 listopada 1894 został wybrany zastępcą członka wydziału na rok 1895 koła jasielsko-sanockiego TNSW z siedzibą w Sanoku, z zastępstwem w Sanoku[64]. Działał w Towarzystwie Pomocy Naukowej w Sanoku, gdzie w czerwcu 1896 został wybrany członkiem komisji rewizyjnej[65], a w styczniu 1897 został wybrany rewidentem wydziału[66]. Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[67][68][69][70][71], pełnił funkcję delegata[72], a w uznaniu swoich zasług w 1898 otrzymał tytuł członka honorowego tej organizacji[73][74][1]. Był także członkiem Towarzystwa Filologicznego[75], sanockiego koła Towarzystwa Szkoły Ludowej[76].
Pracę zawodową i społeczną kontynuował mimo tego, że chorował[10]. Latem 1906 wyjechał do Zawoi celem poratowania zdrowia[10]. Tam zmarł 12 sierpnia 1906 w wieku niespełna 58 lat na zawał serca[77][78][10][79][10][1][2]. Tam został pochowany 14 sierpnia 1906, a podczas pogrzebu przemówienie pożegnalne wygłosił prof. Antoni Bielak z sanockiego gimnazjum[10][79].
Życie prywatne
Roman Vetulani 19 listopada 1887 zawarł związek małżeński z Matyldą Pisz, córką bocheńskiego drukarza i księgarza Wawrzyńca Pisza oraz Marianny Krawczyńskiej. Ich ślub odbył się w kościele w Bochni, a świadkami byli Władysław Pisz (brat Matyldy) i Jan Vetulani (brat Romana)[9]. W 1889 r. urodził się im syn Kazimierz. Matylda Pisz zmarła w Sanoku po czterech latach małżeństwa, 15 grudnia 1891[80], w wieku trzydziestu lat. Została pochowana w rodzinnym grobie Piszów w Bochni, obok swoich rodziców i dwóch braci[b].
Roman Vetulani ożenił się ponownie w 1893 z Elżbietą Karoliną z domu Kunachowicz, z którą miał pięcioro dzieci: Zygmunta (ur. 1894, ekonomistę i dyplomatę), Marię Józefę[81] (1895–1945; absolwentkę VIII klasy w Prywatnym Gimnazjum Żeńskim z prawem publiczności im. Juliusza Słowackiego we Lwowie w 1914 roku[82], magister nauk ekonomicznych, urzędniczkę prywatną Banku Rolnego w Krakowie[83][84][85]), Tadeusza (ur. 1897, biologa i zootechnika), Adama (ur. 1901, historyka prawa średniowiecznego) oraz Elżbietę (zmarłą na gruźlicę 20 grudnia 1921, w wieku 18 lat). Rodzina Vetulanich zamieszkiwała w Sanoku w domu przy ulicy Floriańskiej[86], a od 1886 w Willi Zaleskich przy placu św. Jana.
Podczas pracy w Sanoku Roman Vetulani opiekował się swoim bratankiem, Janem Vetulani (synem Jana), który zmarł w 1888 jako uczeń V klasy sanockiego gimnazjum[5][87][88].
Po śmierci męża wdowa po Romanie Vetulanim, Elżbieta, posiadała realność przy ulicy Podgórze pod numerem konskrypcyjnym 284, gdzie zamieszkiwała wraz z dziećmi[89][90][91].
Po wybuchu I wojny światowej Elżbieta Vetulani wyjechała z Sanoka 19 września 1914 zostawiając dom rodzinny, następnie dotarła do Cieszyna, a po dwóch miesiącach podróży do Wiednia, gdzie przebywała wraz z pięcioma bliskimi osobami[92][93].
Michał Vetulani | Franciszka Śliwińska | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jan Vetulani | Matylda Pisz | Roman Vetulani | Elżbieta Kunachowicz | Franciszek Latinik | Franciszek Vetulani | Katarzyna Ipohorska-Lenkiewicz | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Eugeniusz Vetulani | Kazimierz Vetulani | Zygmunt Vetulani | Tadeusz Vetulani | Maria Godlewska | Adam Vetulani | Irena Latinik | Zofia Vetulani | Bohdan de Nisau | Maria Vetulani de Nisau | Cecylia Vetulani | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Armand Vetulani | Wanda Vetulani | Zygmunt Vetulani | Grażyna Małgorzata Świerczyńska | Krystyna Vetulani-Belfoure | Jerzy Vetulani | Maria Pająk | Witold de Nisau | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Agnieszka Vetulani-Cęgiel | Maria Vetulani | Charles Belfoure | Marek Vetulani | Tomasz Vetulani | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|- |}
Publikacje
- Czy i o ile szkoła średnia może przyczynić się do fizycznego wykształcenia młodzieży. Kraków, nakładem Towarzystwa Opieki Zdrowia, druk A. Słomskiego i Sp. (1894)[94]
- Rozkład ćwiczeń i zabaw gimnastycznych dla 6 oddziałów w gimnazyum Sanockiem (1898)[95]
- Program respirjów, czyli organizacja zabaw szkolnych w przerwach między godzinami nauki przedpołudniowej wraz z porządkiem zabaw popołudniowych (1904)[96][97]
Odznaczenia
Pamięć
Przychylnie o Romanie Vetulanim wyraził się w swoich wspomnieniach jego uczeń w sanockim gimnazjum, Stanisław Rymar, który uznał go za „dobrego filologa”[98].
Tak mówił o Romanie Vetulanim po latach jego wnuk Jerzy:
Cała ta rodzina miała nie tylko włosko-toskańskie korzenie, ale i toskańskie zajęcie; pracowali jako nadzór górniczy w kopalniach soli. (...) Dopiero mój dziadek Roman zerwał z górniczą tradycją i został profesorem gimnazjalnym w Sanoku. Uczył tam łaciny i greki, ale ciekawe, że to on wprowadził w sanockim gimnazjum wychowanie fizyczne i zdaje się organizował tam drużyny „Sokoła”. Zmarł na serce, zostawiając moją babkę z sześciorgiem dzieci. Bardzo zmagali się z biedą już przed rokiem 1914. Po wybuchu pierwszej wojny światowej babka z dwójką najmłodszych pojechała do Wiednia, ale tam było im jeszcze gorzej[99].
Podczas procesu zmian nazw ulicy w Sanoku w maju 1989 zaproponowano nazwanie jednej z odnóg ulicy Wincentego Witosa w dzielnicy Dąbrówka „ulicą Vetulanich”[100]. Ulica pod taką nazw w ww. dzielnicy widnieje w źródłach urzędowych z 1990[101], jednak współcześnie nie ma już jej w wykazie ulic miasta Sanoka[102].
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i Kronika zakładu. Ś. p. Roman Vetulani. W: 26. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1906/1907. Sanok: 1907, s. 58.
- ↑ a b c d e f Józef Stachowicz: Gimnazjum Męskie w latach 1880–1958. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 52.
- ↑ Michał Vetulani. bochnia.artlookgallery.com. [dostęp 2020-04-19].
- ↑ Franciszka Vetulani. bochnia.artlookgallery.com. [dostęp 2020-04-19].
- ↑ a b CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1884/1885 (zespół 7, sygn. 3). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 96.
- ↑ Jan Ew. Vetulani. Nekrolog. „Kurier Warszawski”. Nr 2), s. 7, 2 stycznia 1919.
- ↑ Jan Ew. Vetulani. Nekrolog. „Gazeta Poranna 2 Grosze”. Nr 3 (2226), s. 7, 3 stycznia 1919.
- ↑ Osobiste. „Kurier Warszawski”. Nr 233, s. 4, 24 sierpnia 1906.
- ↑ a b Roman Kucharski. Rodzina Vetulanich i jej związki z Bochnią. „Wiadomości Bocheńskie. Kwartalnik Społeczno-Kulturalny Stowarzyszenia Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej”. 1 (100), s. 11–14, wiosna 2014. ISSN 1426-1952.
- ↑ a b c d e f g h i j Ś. p. Roman Vetulani. „Słowo Polskie”. Nr 376, s. 3, 21 sierpnia 1906.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1872. Wiedeń: 1872, s. 201.
- ↑ Amtlicher Theil. „Wiener Zeitung”. Nr 24, s. 327, 24 stycznia 1871. (niem.).
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1872. Wiedeń: 1872, s. 346.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1879. Wiedeń: 1879, s. 396.
- ↑ Schematismus der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1880. Wiedeń: 1880, s. 47.
- ↑ Schematismus der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1880. Wiedeń: 1880, s. 170.
- ↑ Schematismus der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie. Wiedeń: 1881, s. 170.
- ↑ Jahresbericht des k. k. zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg für das Schuljahr 1876. Lwów: 1876, s. 45.
- ↑ Jahresbericht des k. k. zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg für das Schuljahr 1876. Lwów: 1876, s. 30.
- ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1877. Lwów: 1877, s. 40.
- ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1881. Lwów: 1881, s. 37.
- ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1884. Lwów: 18841, s. 38.
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1884. Sanok: Fundusz Naukowy, 1884, s. 103.
- ↑ Czynności władz szkolnych, Mianowania w szkołach średnich. „Szkoła”. Nr 35, s. 296, 30 sierpnia 1884.
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1885. Sanok: Fundusz Naukowy, 1885, s. 22.
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1885. Sanok: Fundusz Naukowy, 1885, s. 21.
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1886. Sanok: Fundusz Naukowy, 1886, s. 60.
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1887. Sanok: Fundusz Naukowy, 1887, s. 13, 14.
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1888. Sanok: Fundusz Naukowy, 1888, s. 67, 68.
- ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1889. Sanok: Fundusz Naukowy, 1889, s. 29, 30.
- ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1890. Sanok: Fundusz Naukowy, 1890, s. 39, 40.
- ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1891. Sanok: Fundusz Naukowy, 1891, s. 21, 22.
- ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1892. Sanok: Fundusz Naukowy, 1892, s. 23, 24.
- ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 15, 16.
- ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1894. Sanok: Fundusz Naukowy, 1894, s. 33, 34.
- ↑ XIV. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1895. Sanok: Fundusz Naukowy, 1895, s. 43, 44.
- ↑ XVI. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1897. Sanok: Fundusz Naukowy, 1897, s. 2, 22.
- ↑ XVII. Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898. Sanok: Fundusz Naukowy, 1898, s. 1-2.
- ↑ 18. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1899, s. 1, 2.
- ↑ 19. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1899/1900. Sanok: Fundusz Naukowy, 1900, s. 2.
- ↑ 20. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1900/1901. Sanok: 1901, s. 3.
- ↑ 21. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1901/1902. Sanok: 1902, s. 2, 3.
- ↑ 22. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1902/1903. Sanok: 1903, s. 3.
- ↑ 23. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1903/1904. Sanok: 1904, s. 3, 4.
- ↑ 24. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1904/1905. Sanok: 1905, s. 3, 4.
- ↑ 25. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1905/1906. Sanok: 1906, s. 3, 4, 46.
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1888. Sanok: Fundusz Naukowy, 1888, s. 69.
- ↑ 19. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1899/1900. Sanok: Fundusz Naukowy, 1900, s. 3.
- ↑ 24. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1904/1905. Sanok: 1905, s. 6.
- ↑ Kronika. Mianowania. „Gazeta Sanocka”. Nr 45, s. 4, 6 listopada 1904.
- ↑ Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 33, s. 3, 17 listopada 1895.
- ↑ a b Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1906. Wiedeń: 1906, s. 802.
- ↑ Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 380.
- ↑ Deputacje z kraju. „Kurjer Lwowski”. Dodatek do nr 324, s. 2, 21 listopada 1898.
- ↑ Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 384.
- ↑ Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 141. ISBN 978-83-939031-1-5.
- ↑ Kronika. „Sokół” sanocki. „Gazeta Przemyska”. Nr 103, s. 3, 22 grudnia 1892.
- ↑ Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 2014-03-12].
- ↑ a b Działalność patriotyczna TG „Sokół” w Sanoku. sokolsanok.pl. [dostęp 2011-05-17].
- ↑ Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1898. Sanok: 1899, s. 1, 11.
- ↑ Tadeusz Miękisz: Zarys historii Tow. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku w 50-tą rocznicę jego istnienia. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1939, s. 8, 10, 13.
- ↑ Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 29, s. 3, 20 października 1895.
- ↑ Kongres pedagogów polskich. „Kurjer Lwowski”. Nr 193, s. 3, 14 lipca 1894.
- ↑ Sprawy Towarz. nauczycieli szkół wyższych. Koło jasielsko-sanockie. „Muzeum”. Z. 1, s. 48, 1895.
- ↑ Kronika. Towarz. „Pomocy Naukowej” w Sanoku. „Gazeta Sanocka”. Nr 64, s. 3-4, 21 czerwca 1896.
- ↑ Towarzystwo „Pomocy naukowej w Sanoku”. „Gazeta Sanocka”. Nr 94, s. 3, 19 stycznia 1897.
- ↑ Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z czwartego roku jej istnienia, tj. 1888-1889 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu 14 grudnia 1889. s. 7.
- ↑ Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z ósmego roku jej istnienia tj. 1893 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 17 marca 1894. s. 11.
- ↑ Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziewiątego roku jej istnienia tj. 1894 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 4 maja 1895. s. 9.
- ↑ Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziesiątego roku jej istnienia tj. 1895 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 14 marca 1896. s. 10.
- ↑ Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego za czas od 31 stycznia do 15 września 1897 (dwunasty rok istnienia) złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 18 grudnia 1897. s. 9.
- ↑ Macierz szląska. „Kurjer Lwowski”. Nr 22, s. 1, 22 stycznia 1892.
- ↑ XXIX Sprawozdanie Macierzy Szkolnej Ks. Cieszyńskiego za rok 1914. Cieszyn: 1916, s. 60.
- ↑ Macierz Ziemi Cieszyńskiej – Członkowie honorowi. [dostęp 2011-05-12]. (pol.).
- ↑ Spis członków Towarzystwa Filologicznego w r. 1901. „Eos”. Z. 2, s. 271, 1901.
- ↑ Wykaz datków zebranych na gimnazyum polskie w Cieszynie. „Miesięcznik Towarzystwa Szkoły Ludowej”. Nr 12, s. 140, 1903.
- ↑ Kronika, Zmarli. „Gazeta Lwowska”. Nr 187, s. 4, 17 sierpnia 1906.
- ↑ Zmarli. „Słowo Polskie”. Nr 373, s. 3, 20 sierpnia 1906.
- ↑ a b Ś. p. Roman Vetulani. „Gazeta Sanocka”. Nr 138, s. 2-3, 19 sierpnia 1906.
- ↑ Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 191 (poz. 139).
- ↑ Księga chrztów 1892–1898. Parafia rzymskokatolicka w Sanoku, s. 148 (poz. 181).
- ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi Prywatnego Gimnazyum Żeńskiego z prawem publiczności im. Juliusza Słowackiego za rok szkolny 1913/14. Lwów: 1914, s. 114.
- ↑ Według tego źródła urodzona w 1896. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 538 (poz. 3).
- ↑ Adam Vetulani: Poza płomieniami wojny. Internowani w Szwajcarii 1940–45. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1976, s. 332, 338.
- ↑ Ewa Dziurzyńska: Adam Vetulani (1901–1976). W: Korespondencja Adama Vetulaniego z Miroslavem Boháčkiem. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2017, s. 13–25. ISBN 83-7676-103-X. ISBN 978-83-7676-103-9.
- ↑ Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006, s. 57. ISBN 83-924210-0-0.
- ↑ Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 141 (poz. 27).
- ↑ Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1888. Sanok: Fundusz Naukowy, 1888, s. 71.
- ↑ Powódź. „Gazeta Sanocka”. Nr 216, s. 3-4, 8 marca 1908.
- ↑ CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1908/1909 (zespół 7, sygn. 48). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 178, 520.
- ↑ W maju 1908 Rada Miasta Sanoka przyznała 800 m² ziemi z łąki „Łada”, położonej obok realności Vetulaniowej, na rzecz stworzenia tam „Przytuliska dla starców, kalek i sierot sanockich wyznania mojżeszowego”. Kronika. Co jest w Sanoku możliwe?. „Gazeta Sanocka”. Nr 173, s. 3, 21 kwietnia 1907. Kronika. Antysemityzm w Sanoku. „Gazeta Sanocka”. Nr 226, s. 3, 17 maja 1908. Budynek powstałej ochronki to późniejsza kamienica przy ul. Podgórze 5.
- ↑ Z tułaczej doli. Pamiętnik wygnańców 1914–1915. Wiedeń: 1915, s. 56.
- ↑ Księga pamiątkowa i adresowa wygnańców wojennych z Galicyi i Bukowiny 1914–1915 oraz Album pamiątkowe. Cz. 3. Prowincya i Bukowina. 1915: Wiedeń, s. 144.
- ↑ Karol Estreicher: Bibliografia Polska XIX stulecia. T. IV. s. 454.
- ↑ XVII. Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898. Sanok: Fundusz Naukowy, 1898, s. I-V.
- ↑ 24. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1904/1905. Sanok: 1905.
- ↑ Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 98.
- ↑ Stanisław Rymar: Moje lata w Gimnazjum: 1897–1905 (Wyjątek z pamiętnika). W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 166.
- ↑ Dobra starość do umiejętność wykorzystania doświadczenia. W: Andrzej Kobos: Po drogach uczonych. T. 2. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2007, s. 491–524.
- ↑ Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 13 (484) z, s. 4, 1–10 maja 1989.
- ↑ Zarządzenie Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego w Krośnie. „Dziennik Urzędowy Województwa Krośnieńskiego”. Nr 11, s. 108, 11 kwietnia 1990.
- ↑ Wykaz nazw ulic miasta Sanoka. bip.um.sanok.pl. [dostęp 2020-04-19].
Bibliografia
- Helena z Kadłubowskich Kunachowiczowa, dziennik z lat 1856-1860. W: Irena Homola, Bolesław Łopuszański (red.): Kapitan i dwie Panny. Kraków: Wydawnictwo Literackie Kraków, 1980, s. 311. ISBN 83-08-00406-7.