The House of the Rising Sun
Wykonawca utworu z albumu Bob Dylan | |
Bob Dylan | |
Wydany | 19 marca 1962 |
---|---|
Nagrywany | 20 listopada 1961 |
Gatunek | folk |
Długość | 5:16 |
Twórca | anonimowy, Dave Van Ronk |
Producent | John Hammond |
Wydawnictwo | Columbia Records |
The House of the Rising Sun – jedna z najsłynniejszych folkowych ballad amerykańskich, wykonywana w kręgach folkowo-bluesowych. Znana także jako „House of the Risin’ Sun”, „The Rising Sun Blues”, „House in New Orleans”, „In New Orleans”.
Pochodzenie utworu
Chociaż jest to jedna z najpopularniejszych ballad folkowych, jej pochodzenie nie jest jasne.
Według Johna Lomaxa pieśń była znana wielu muzykom jazzowym w Nowym Orleanie jeszcze przed I wojną światową, a sama nazwa „Rising Sun” w formie określenia burdelu, pojawiła się w licznych piosenkach angielskich, nieraz nienadających się do jawnego rozpowszechniania.
„The Rising Sun” jako nazwa „domu uciech” pojawia się np. w dwóch brytyjskich, tradycyjnych piosenkach. Jedna z nich dzieli melodię z 81 balladą ze zbioru Childe’a „Little Musgrave and Lady Barnard” i kilkoma innymi, tradycyjnymi brytyjskimi balladami. Ballada ta, w formie śpiewanej w Kentucky i spopularyzowanej potem przez Josha White’a, opowiada o życiu, do którego zmuszone były przez biedę dziewczęta, które przybywały do Nowego Orleanu jeszcze przed wojną secesyjną, kiedy miasto to było prawdziwą stolicą Południa.
„Little Musgrave and Lady Barnard”, znana także jako „Little Matty Groves”, została już zanotowana w „Stationers Registers” przez Francisa Coulesa ok. 1630, a odniesienia do niej znaleźć można w sztuce „The Knight of the Burning Pestle” Beaumonta i Fletchera, a także w innych sztukach z lat 30. XVII wieku. Childe zanotował 15 różnych wersji tekstu. Bertrand Harris Bronson odnalazł 75 wersji, głównie północnoamerykańskich. Różniły się one także melodią w zależności od regionu, z którego pochodziły. Np. wersje z Nowej Anglii były najbliższe wersjom szkockim, używały głównie tonacji durowej i wykazywały podobieństwo do piosenki „Drumdelgie”.
Wśród innych piosenek o podobnym tytule, jednak niebędących jej wersją, wymienia się „The Risin’ Sun”, którą nagrał Texas Alexander w 1928 roku[1].
Tematyka
Tematem ballady jest żal kobiety, która zmarnowała sobie życie w domu uciech w Nowym Orleanie. Nie jest powiedziane wprost, że trudniła się prostytucją, bez wątpienia jednak żyła wśród alkoholików i hazardzistów. Jednak pomimo złych przeżyć zamierza powrócić do miejsca zwanego Rising Sun (Domu Wschodzącego Słońca), aby spędzić tam resztę życia.
W niektórych wersjach (na przykład wykonywanych przez The Animals i Vangelisa (Demisa Roussosa)) ballada jest śpiewana z pozycji mężczyzny, którego pochłonął grzech i występek w domu uciech. Postać chłopaka dziewczyny, który był hazardzistą i pijakiem, zostaje zastąpiona postacią ojca.
W obu wersjach ballada ma być przestrogą dla innych, by uniknęli takiego losu. Pokazuje również tragizm faktu, że złe miejsca przyciągają jak magnes na drodze do samozniszczenia.
Wczesne nagrania
- 1933 – wersja Clarence’a „Toma” Ashleya i Gwen Foster z Great Smoky Mountain.
- 1934 – wersja Callahan Brothers.
- 1937 – „The Risin’ Sun Blues”, wersja 16-letniej córki górnika z Middlesborough, Kentucky – Georgii Turner oraz niedługo po tym – Berta Martina; obie nagrane przez Johna Lomaxa.
- 1938 – 3 listopada balladę nagrał Roy Acuff; nauczył się jej najpewniej od Clarence’a „Toma” Ashleya.
- 1941 – nagrał ją Woody Guthrie.
- 1944 – 10 listopada nagrał ją Josh White.
- 1948 – Huddie Ledbetter znany jako Leadbelly, nagrał „House of the Rising Sun”; był to klasyczny blues w tonacji durowej.
- 1957 – Glenn Yarbrough.
Wersje Boba Dylana
- 20 listopada 1961 – sesje do pierwszego albumu w Columbia Studio A. Powstały trzy wersje utworu; druga została umieszczona na albumie przez producenta Johna Hammonda.
- 23 listopada 1961 – nagrania dokonane w domu Evy i Maca McKenziech w Nowym Jorku, tzw. „First McKenzie’s Tape”.
- Kwiecień 1963 – kolejne nagrania w domu McKenziech, tzw. „Second McKenzie’s Tape”.
- 8 grudnia 1964 – wersja elektryczna; nagranie zostało dokonane na pierwszej sesji do albumu Bringing It All Back Home w 30th Street Studio w Nowym Jorku i ostatecznie wydane na CD-ROM „Highway 61 Interactive”.
- 1973 – wersja podczas sesji do New Morning.
- 1975 – „The Rolling Thunder Revue” – Dylan i inni wykonali ją w hotelu w Quebec „The House of the Rising Sun”; scena została utrwalona w filmie Renaldo & Clara.
- 1986/7 – Dylan wykonywał elektryczną wersję utworu podczas tournée z Tom Petty and the Heartbreakers.
Dyskografia
- Highway 61 Interactive (CD-ROM) 1994
The Animals
Brytyjska grupa The Animals, nagrywając swoją wersję ballady, bez wątpienia posłużyła się wersją Dave’a Vana Ronka, nagraną przez Boba Dylana. Wspiera tę hipotezę kilka rzeczy: ogólne podobieństwo, obie ballady są utrzymane w tonacji molowej; poza tym The Animals wykorzystali jeszcze drugi utwór, który znaleźli także na pierwszym albumie Dylana „Baby, Let Me Follow You Down”, który w ich wersji nosił tytuł „Baby Let Me Take You Home”. Oba te utwory „były” Vana Ronka.[potrzebny przypis]
Animalsi nagrali swoją wersję 18 maja 1964 za pierwszym podejściem. Singel z utworem został wydany w Wielkiej Brytanii przez brytyjską Columbię (DB 7301), a w USA przez MGM (MGM 13264). Był to najdłuższy singel, jaki do tej pory wydano. Oryginalna brytyjska wersja trwała 4 minuty i 29 sekund, natomiast amerykańska 2 minuty i 58 sekund.
Amerykanie zdecydowali się potem wydać na MGM Golden Circle pełną, niezmontowaną wersję, jednak informacja na naklejce głosiła, że utwór trwa 2 minuty i 58 sekund.
Brytyjczycy nigdy nie wydali piosenki na regularnym albumie, natomiast Amerykanie opublikowali skróconą wersję na debiutanckim albumie The Animals w 1964 oraz oryginalną wersję na The Best of the Animals w 1966.
W 2004 utwór został sklasyfikowany na 122. miejscu listy 500 utworów wszech czasów magazynu Rolling Stone[2].
Inne nagrania
- 1960 – Joan Baez na albumie Joan Baez.
- 1961 – nagrała swoją wersję Nina Simone.
- Na przełomie lat 50. i 60. XX wieku nową wersję ballady opracował Dave Van Ronk. Tą wersją posłużył się Bob Dylan i opublikował na swoim pierwszym albumie Bob Dylan, jako House of the Risin’ Sun w 1962. Uczynił to mimo próśb Vana Ronka, aby tego nie robił.
- 1964 – Dave Van Ronk na albumie Just Dave Van Ronk.
- 1964 – Lasse Mårtenson w języku fińskim (Nousevan auringon talo)
- 1965 – Marianne Faithfull na albumie Come My Way.
- 1966 – Jerzy Połomski na albumie Jerzy Połomski śpiewa
- 1970 – Ramblin’ Jack Elliott na albumie The Essential Ramblin’ Jack Elliott oraz Frijid Pink na singlu House of the Rising Sun.
- 1978 – Santa Esmeralda na albumie The House Of The Rising Sun.
- 1982 – Demis Roussos z Vangelisem na albumie Attitudes.
- 1986 – Kult na swoim pierwszym albumie Kult (wersja koncertowa) [Wersja Kultu ma ten sam riff i tytuł. Autor polskich słów jest nieznany.].
- 1987 – The Weavers na albumie Wasn’t That a Time (wcześniejsze nagrania).
- 1988 – Tangerine Dream na singlu House of the Rising Sun (live) oraz kompilacji Antique Dreams CD 2000.
- 1990 – Exotic na albumie Vadnyugat jako „A felkelő nap háza”. Autorami węgierskich słów są István Tabár i Gábor Vilmányi[3].
- 1995 – Peter, Paul & Mary na albumie Lifelines.
- 1996 – Pete Seeger na albumie Sing Out.
- 1996 – Bon Jovi na singlu (wer. UK) Hey God/House of the Rising Sun (live)/Livin’ on a Prayer.
- 1999 – Doc Watson na albumie Third Generation Blues.
- 2002 – Toto na albumie Through the Looking Glass.
- 2005 – Muse na albumie War Child Music: A Beginner’s Guide to War Child Music.
- 2008 – Walls of Jericho na EP-ce The Redemption.
- 2010 – Siobhan Magnus na „American Idol”.
- 2011 – The White Buffalo (na potrzeby serialu Sons of Anarchy)
- 2013 – Five Finger Death Punch na albumie „The Wrong Side of Heaven and the Righteous Side of Hell Volume 2”.
- 2013 – Wilbert Eckart und Volksmusik Start – House of the Rising Sun (Soundtrack do gry Wolfenstein The New Order)
- 2014 – Heavy Young Heathens, singiel
- 2017 – alt-J na albumie Relaxer
Przypisy
- ↑ SteveS. Sullivan SteveS., Encyclopedia of Great Popular Song Recordings, Volume 2, Scarecrow Press, 2013, s. 97–98, ISBN 978-0-8108-8296-6 .
- ↑ Rolling Stones Magazine's Top 500 Songs. metrolyrics.com. [dostęp 2010-07-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-12-23)]. (ang.).
- ↑ Exotic (3) – Vadnyugat. [w:] discogs.com [on-line]. [dostęp 2016-03-31]. (ang.).
Bibliografia
- John Lomax. The Folk Songs of North America.
- Paul Williams. Bob Dylan. Performing Artist 1960-1973. The Early Years. Omnibus Press, Nowy Jork 2004 ISBN 1-84449-095-5.
- Clinton Heylin. Bob Dylan. The Recording Sessions 1960-1994. St. Martin Press, Nowy Jork 1995 ISBN 0-312-13439-8.
- Oliver Trager. Keys to the Rain. The Definitive Bob Dylan Encyclopedia. Billboard Books, Nowy Jork 2004. ISBN 0-8230-7974-0.
Linki zewnętrzne
- House of the Rising Sun. Guitar chords. (ang.).
- Łukasz Stasiełowicz: „House of the Rising Sun”. uwolnijmuzyke.pl. [dostęp 2019-12-14].
- Jerry Reed – „House of the Rising Sun” po polsku, tekst piosenki, tłumaczenie. PoPolsku24, 2016-02-08.
- p
- d
- e
- Bob Dylan
- The Freewheelin’ Bob Dylan
- The Times They Are a-Changin’
- Another Side of Bob Dylan
- Bringing It All Back Home
- Highway 61 Revisited
- Blonde on Blonde
- John Wesley Harding
- Nashville Skyline
- Self Portrait
- New Morning
- Pat Garrett & Billy the Kid
- Dylan
- Planet Waves
- Blood on the Tracks
- The Basement Tapes
- Desire
- Street-Legal
- Slow Train Coming
- Saved
- Shot of Love
- Infidels
- Empire Burlesque
- Knocked Out Loaded
- Down in the Groove
- Oh Mercy
- Under the Red Sky
- Good as I Been to You
- World Gone Wrong
- Time Out of Mind
- Love and Theft
- Modern Times
- Together Through Life
- Christmas in the Heart
- Tempest
- Shadows in the Night
- Fallen Angels
- Triplicate
- Rough and Rowdy Ways
- Shadow Kingdom
- Before the Flood
- Hard Rain
- Bob Dylan at Budokan
- Real Live
- The 30th Anniversary Concert Celebration
- MTV Unplugged
- Live 1961–2000: Thirty-Nine Years of Great Concert Performances
- Live at the Gaslight 1962
- Live at Carnegie Hall 1963
- In Concert – Brandeis University 1963
- The 1966 Live Recordings
- The Real Royal Albert Hall 1966 Concert (Live)
| |
Bob Dylan & The Band | |
---|---|
Bob Dylan & The Grateful Dead | |
Traveling Wilburys |
- Bob Dylan: You’re No Good
- Talkin’ New York
- In My Time of Dyin’
- Man of Constant Sorrow
- Fixin’ to Die
- Pretty Peggy-O
- Highway 51
- Gospel Plow
- Baby, Let Me Follow You Down
- House of the Risin' Sun
- Freight Train Blues
- Song to Woody
- See That My Grave Is Kept Clean. Freewheelin’ Bob Dylan: Blowin’ in the Wind
- Girl from the North Country
- Masters of War
- Down the Highway
- Bob Dylan’s Blues
- A Hard Rain’s a-Gonna Fall
- Don’t Think Twice, It’s All Right
- Bob Dylan’s Dream
- Oxford Town
- Talking World War III Blues
- Corrina, Corrina
- Honey, Just Allow Me One More Chance
- I Shall Be Free. The Times They Are a-Changin’: The Times They Are a-Changin’
- Ballad of Hollis Brown
- With God on Our Side
- One Too Many Mornings
- North Country Blues
- Only a Pawn in Their Game
- Boots of Spanish Leather
- When the Ship Comes In
- The Lonesome Death of Hattie Carroll
- Restless Farewell. Another Side of Bob Dylan: All I Really Want to Do
- Black Crow Blues
- Spanish Harlem Incident
- Chimes of Freedom
- I Shall Be Free No. 10
- To Ramona
- Motorpsycho Nitemare
- My Back Pages
- I Don’t Believe You
- Ballad in Plain D
- It Ain’t Me Babe. Bringing It All Back Home: Subterranean Homesick Blues
- She Belongs to Me
- Maggie’s Farm
- Love Minus Zero/No Limit
- Outlaw Blues
- On the Road Again
- Bob Dylan’s 115th Dream
- Mr. Tambourine Man
- Gates of Eden
- It’s Alright, Ma (I’m Only Bleeding)
- It’s All Over Now, Baby Blue. Highway 61 Revisited: Like a Rolling Stone
- Tombstone Blues
- It Takes a Lot to Laugh, It Takes a Train to Cry
- From a Buick 6
- Ballad of a Thin Man
- Queen Jane Approximately
- Highway 61 Revisited
- Just Like Tom Thumb’s Blues
- Desolation Row. Blonde on Blonde: Rainy Day Women ♯12 & 35
- Pledging My Time
- Visions of Johanna
- One of Us Must Know (Sooner or Later)
- I Want You
- Stuck Inside of Mobile with the Memphis Blues Again
- Leopard-Skin Pill-Box Hat
- Just Like a Woman
- Most Likely You Go Your Way and I’ll Go Mine
- Temporary Like Achilles
- Absolutely Sweet Marie
- 4th Time Around
- Obviously 5 Believers
- Sad-Eyed Lady of the Lowlands. John Wesley Harding: John Wesley Harding
- As I Went Out One Morning
- I Dreamed I Saw St. Augustine
- All Along the Watchtower
- The Ballad of Frankie Lee and Judas Priest
- Drifter’s Escape
- Dear Landlord
- I Am a Lonesome Hobo
- I Pity the Poor Immigrant
- The Wicked Messenger
- Down Along the Cove
- I’ll Be Your Baby Tonight. Nashville Skyline: Girl from the North Country
- Nashville Skyline Rag
- To Be Alone with You
- I Threw It All Away
- Peggy Day
- Lay Lady Lay
- One More Night
- Tell Me That It Isn’t True
- Country Pie
- Tonight I’ll Be Staying Here with You. Self Portrait: All the Tired Horses
- Alberta #1
- I Forgot More Than You’ll Ever Know
- Days of ’49
- Early Mornin’ Rain
- In Search of Little Sadie
- Let It Be Me
- Little Sadie
- Woogie Boogie
- Belle Isle
- Living the Blues
- Like a Rolling Stone
- Copper Kettle
- Gotta Travel On
- Blue Moon
- The Boxer
- The Mighty Quinn (Quinn the Eskimo)
- Take Me as I Am
- Take a Message to Mary
- It Hurts Me Too
- Minstrel Boy
- She Belongs to Me
- Wigwam
- Alberta #2. New Morning: If Not for You
- Day of the Locusts
- Time Passes Slowly
- Went to See the Gypsy
- Winterlude
- If Dogs Run Free
- New Morning
- Sign on the Window
- One More Weekend
- The Man in Me
- Three Angels
- Father of Night. Bob Dylan’s Greatest Hits Vol. II: Watching the River Flow
- Don’t Think Twice, It’s All Right
- Lay Lady Lay
- Stuck Inside of Mobile with the Memphis Blues Again
- I’ll Be Your Baby Tonight
- All I Really Want to Do
- My Back Pages
- Maggie's Farm
- Tonight I’ll Be Staying Here with You
- She Belongs to Me
- All Along the Watchtower
- Just Like Tom Thumb’s Blues
- A Hard Rain’s a-Gonna Fall
- If Not for You
- It’s All Over Now, Baby Blue
- Tomorrow Is a Long Time
- When I Paint My Masterpiece
- I Shall Be Released
- You Ain’t Goin’ Nowhere
- Down in the Flood. Pat Garrett & Billy the Kid: Main Title Theme (Billy)
- Bunkhouse Theme
- River Theme
- Turkey Chase
- Knockin’ on Heaven’s Door
- Final Theme
Dylan: Lily of the West
- Can’t Help Falling in Love
- Sarah Jane
- The Ballad of Ira Hayes
- Mr. Bojangles
- Mary Ann
- Big Yellow Taxi
- A Fool Such as I
- Spanish Is the Loving Tongue. Planet Waves: On a Night Like This
- Going, Going, Gone
- Tough Mama
- Hazel
- Something There Is About You
- Forever Young
- Dirge
- You Angel You
- Never Say Goodbye
- Wedding Song. Blood on the Tracks: Tangled Up in Blue
- Simple Twist of Fate
- You’re a Big Girl Now
- Idiot Wind
- You're Gonna Make Me Lonesome When You Go
- Meet Me in the Morning
- Lily, Rosemary and the Jack of Hearts
- If You See Her, Say Hello
- Shelter from the Storm
- Buckets of Rain
- Dont Look Back
- The Other Side of the Mirror. Bob Dylan live at the Newport Folk Festival 1963–1965
- Dylan Speaks. The Legendary 1965 Press Conference in San Francisco
- Eat the Document
- Pat Garrett i Billy Kid
- Renaldo and Clara
- Płonące serce
- Jeźdźcy Apokalipsy
- Tales from a Golden Age. Bob Dylan 1941–1966
- Bez stałego adresu: Bob Dylan
- Bob Dylan. Heartbreakers Live in Australia
- Rolling Thunder and the Gospel Years
- I’m Not There
- 65 Revisited