Macierz klatkowa – rozbiór macierzy na umieszczone obok siebie mniejsze macierze zwane klatkami. Macierz klatkowa powstaje po pogrupowaniu zarówno wierszy i kolumn tak, aby w każdej grupie były przylegające do siebie kolumny albo przylegające wiersze. Pojedynczą klatkę tworzą pola macierzy, dla których wszystkie wiersze należą do jednej grupy i wszystkie kolumny należą do jednej grupy.
Rozważmy macierze:
Wówczas macierz
zdefiniowaną następująco:
![{\displaystyle e_{ij}:={\begin{cases}{\begin{matrix}a_{ij},&i\leqslant n,&j\leqslant n,\\b_{i-n\;j-n},&i>n,&j>n,\\c_{i\;j-n},&i\leqslant n,&j>n,\\d_{i-n\;j},&i>n,&j\leqslant n\end{matrix}}\end{cases}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/098488131e14f3bf6f9a0239d7e7b24d74f3c0b9)
nazywamy macierzą klatkową. Macierz
można zapisać w postaci
![{\displaystyle E:={\begin{bmatrix}A&C\\D&B\end{bmatrix}}.}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/0f2f7bda2fb73245e3ed5026917e5f5c23ddd620)
Przykład
Macierz
![{\displaystyle P={\begin{bmatrix}1&1&2&2\\1&1&2&2\\3&3&4&4\\3&3&4&4\end{bmatrix}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/5e08d2474facc09139e62112597d462713a54cd7)
może zostać podzielona na 4 klatki 2×2
![{\displaystyle P_{11}={\begin{bmatrix}1&1\\1&1\end{bmatrix}},P_{12}={\begin{bmatrix}2&2\\2&2\end{bmatrix}},P_{21}={\begin{bmatrix}3&3\\3&3\end{bmatrix}},P_{22}={\begin{bmatrix}4&4\\4&4\end{bmatrix}}.}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/f0b777741a6111bf65007d305904043db162e308)
Podzieloną macierz możemy wówczas zapisać jako
![{\displaystyle P_{\mathrm {podzielone} }={\begin{bmatrix}P_{11}&P_{12}\\P_{21}&P_{22}\end{bmatrix}}.}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/89627da18858fbd3133ba0df14bd19da59f73670)
Macierz klatkowo-diagonalna
Macierz klatkowo-diagonalna jest macierzą klatkową składającą się z kwadratowych macierzy na przekątnej i zawierającą wyłącznie zera w pozostałych polach. Macierz klatkowo-diagonalna
ma postać
![{\displaystyle A={\begin{bmatrix}A_{1}&0&\ldots &0\\0&A_{2}&\ldots &0\\\vdots &\vdots &\ddots &\vdots \\0&0&\ldots &A_{n}\end{bmatrix}},}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/5922257aad733a904e8afb4691a2a91bdbc9737c)
gdzie
jest macierzą kwadratową.
Mnożenie macierzy klatkowych
Jeśli rozmiary klatek (ich liczby kolumn i wierszy) w dwóch macierzach klatkowych pasują do siebie, to
![{\displaystyle {\begin{bmatrix}A_{11}&A_{12}&\ldots &A_{1m}\\A_{21}&A_{22}&\ldots &A_{2m}\\\vdots &\vdots &\ddots &\vdots \\A_{n1}&A_{n2}&\ldots &A_{nm}\end{bmatrix}}\cdot {\begin{bmatrix}B_{11}&B_{12}&\ldots &B_{1k}\\B_{21}&B_{22}&\ldots &B_{2k}\\\vdots &\vdots &\ddots &\vdots \\B_{m1}&B_{m2}&\ldots &B_{mk}\end{bmatrix}}={\begin{bmatrix}C_{11}&C_{12}&\ldots &C_{1k}\\C_{21}&C_{22}&\ldots &C_{2k}\\\vdots &\vdots &\ddots &\vdots \\C_{n1}&C_{n2}&\ldots &C_{nk}\end{bmatrix}},}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/6724cf5e173131ee8432389a0263e9745f4e7d3e)
gdzie
Pozwala to na indukcyjne dowodzenie twierdzeń i konstruowanie algorytmów rekursywnych, np. algorytm Strassena.
Wyznacznik macierzy klatkowych
Niech
będzie ciałem.
- Jeżeli macierz
oraz
jest macierzą zerową typu
to:
(dowód w przypisach[1]).
- Jeżeli macierz
oraz
jest macierzą zerową typu
to: ![{\displaystyle \det {\begin{bmatrix}A&C\\D&\Theta \end{bmatrix}}=(-1)^{mn}\det(C)\det(D).}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/4394d88e669ab609dbc28d60c826124319803155)
Przypisy
- ↑ Dowód indukcyjny (względem
) pierwszej własności wyznacznika macierzy klatkowej. - Niech
Wtedy ![{\displaystyle \det {\begin{bmatrix}A&\Theta \\D&B\end{bmatrix}}=\det {\begin{bmatrix}a_{11}&\dots &a_{1n}&0\\\vdots &\ddots &\vdots &\vdots \\a_{n1}&\dots &a_{nn}&0\\d_{11}&\dots &d_{1n}&b_{11}\end{bmatrix}}=b_{11}\det(A)=\det(B)\det(A).}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/48710d5d1472d0cb7f7db591beb691e72186a7ae)
- Załóżmy, że teza zachodzi dla
- Niech
![{\displaystyle A\in M_{n\times n}(\mathbb {K} ),B\in M_{k\times k}(\mathbb {K} ),D\in M_{k\times n}(\mathbb {K} ).}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/429378123a54a025d63ee7c733927f9c00b40016)
- Wówczas z definicji wyznacznika macierzy otrzymuje się:
gdzie
to macierz powstała z macierzy
poprzez wykreślenie i-tego wiersza, natomiast
z macierzy
poprzez wykreślenie
-tego wiersza oraz
-tej kolumny.
- Ponieważ
więc z założenia indukcyjnego: ![{\displaystyle \det {\begin{bmatrix}A&\Theta \\D_{i}&B_{ik}\end{bmatrix}}=\det(A)\det(B_{ik}).}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/1f7ae9458b7bfb70759a6138f52ed7156bb405a5)
- Po podstawieniu:
![{\displaystyle \det {\begin{bmatrix}A&\Theta \\D&B\end{bmatrix}}=(-1)^{2n}\det(A)\sum \limits _{i=1}^{k}~(-1)^{k+i}b_{ik}\det(B_{ik})=\det(A)\det(B).}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/91b525e0a7cccff5f229d9ce157eae7ccb3fdf7a)
Bibliografia
- Andrzej Białynicki-Birula: Algebra liniowa z geometrią. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976. Brak numerów stron w książce
Macierze
Niektóre typy macierzy | Cechy niezależne od bazy | |
---|
Cechy zależne od bazy | |
---|
|
---|
Operacje na macierzach | jednoargumentowe | |
---|
dwuargumentowe | |
---|
|
---|
Niezmienniki | |
---|
Inne pojęcia | |
---|