Nizarîlik
![sembol:ismaili arslan](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Asadullah.gif/235px-Asadullah.gif)
- Tevhit
- Kur'an
- Melekler
- Peygamber
- Peygamberler
- Kur'an'da adı geçen peygamberler
- Kitaplar
- Kader
- Mahşer
- Ahiret
- Kıyamet
- Kıyâm-ı Kıyâmet
- Gadir-i Hum
- Nur (İslam)
- Bâtın (İslam)
- Zâhir (İslam)
- Yedicilik
- Pir
- Dâî
- Dâvah
- Kutsî-Dûa
- Takiye
- Reenkarnasyon
- Panenteizm
- İmamet
- İmamiye (Şiilik öğretisi)
- Dört Sadık Sahabe
- İsmet
- Gayba
- Nizârî i'tikadı
- Mustâ‘lî i'tikadı
- Veçh-i Din
- Şablon:Kureyş soyağacı
- Muhammed
- Muhammed'in soyu
- Ali
- Fatıma
- Hasan bin Ali
- Hüseyin bin Ali
- Zeynelâbidîn
- Muhammed el-Bakır
- Ca'fer es-Sâdık
- Ebû’l-Hattâb el-Esedî
- Hattâbiyye
- Yediciler
- İsmail bin Ca‘fer es-Sâdık
- Karmatîlik
- Meymûn el-Kaddâh
- Muhammed bin İsmâil eş-Şâkir
- Vâfî Ahmed
- Muhammed et-Taki
- Razi Abdullah
- ‘Ubayd Allâh el-Medhî
- El-Kâ'im
- El-Mansûr
- El-Mu'izz
- El-Azîz
- Târik'ûl-Hâkim
- Ez-Zâhir
- Üniter Çağrı
- Hamza ibn Ali
- Neştekin ed-Derezî
- Bahâeddîn el-Mu'tenâ
- Dûrz’îyye
- Hikmet Risaleleri
- Seyyîd el-Tenukhî
- Mûstensir (Fatımi)
- Bedr el-Cemâli
- El-Melik el-Efdâl
- Nizâr el-Mustafâ
- Ahmed el-Mustâ‘lî
- Mansûr el-Âmir
- El-Hâfız
- Et-Tâyyîb
- Nizârî İmâmiyyesi Temsil Heyeti
- El-Hâdî
- El-Môhtadî
- El-Kahir
- II. Hasan (Haşhaşi)
- II. Muhammed (Haşhaşi)
- III. Hasan (Haşhaşi)
- III. Muhammed (Haşhaşi)
- Rükneddin Hür Şah
- I. Ağa Han
- II. Ağa Han
- III. Ağa Han
- IV. Ağa Han
- Zeydilik
- İmamiye
- İsnâaşeriyye (Câferîler · Galiyye (Hurûfî-Bektaşî · Nusayrî-Alavîyyeh) · Kızılbaş -Alevilik)
- Bâtınî - İsmâil’îyye (Türkistan Aleviliği · Yedicilik (el-İsmâʿîliyyet’ûl-Hâlisa · Karmat’îyye) · Galiyye (Keyyâl’îyye · Dûrz’îyye · Haşhaşiler) · Nizârî-İsmâ‘îlîler · Mustâ‘li-Tâyyîbîler)
- g
- t
- d
Nizârîlik (Arapça: نزاري, Farsça: نزاریان Nezāriyān), İslam'ın Şia mezhebi olan İsmâilîyye mezhebinin alt kollarından biridir.
Tarihçe
Fatimî Devleti hüküm sürerken 1094 yılında ölen imam-sultan yerine kimin geçeceği hususunda çıkan tartışma sonucu, halef oğul Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh yerine ʿAhmed el-Mustâ‘lî, vefât eden hâlife Ebû Tamîm Ma’add el-Mûstensir bil-Lâh'ın veziri olan El-Melik el-Efdâl ibn Bedr el-Cemâli Şehenşâh tarafından hâlife olarak ilân edilerek tahta geçirilmiştir. Nizâr isyân ettiyse de yenilmiş ve 1097 tarihinde öldürülmüştür. Bu imâmet tartışmasıyla birlikte de İsmâilîlik'te bir ayrışma doğmuş, bir kısım İsmailîler Nizâr'ın imâmetini savunmuş ve ʿAhmed el-Mustâ‘lî'nin imâmetini reddetmiş, Nizârî kolunun oluşmasına sebebiyet vermiştir.
Nizârîlik'te imâmet bugüne kadar devam etmektedir ve şu andaki imâmları IV. Ağa Han'dır. Yeryüzünde nüfus çoğunluğuna sahip oldukları yegâne bölge Nâsır-ı Hüsrev'in mezarının da bulunduğu yer olan Afganistan'nın Kuzey-Doğu'sundaki Badahşan İli ile Tacikistan'daki özerk Dağlık Badahşan yöresidir.[1][2]
Nizârîliğin İmâm Silsilesi
Aşağıda Nizârîliğin kabul ettiği İmâm silsilesi yer almaktadır.[1]
1. Ali
2. Hüseyin ibn Ali
3. Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn
4. Muhammed el-Bakır
5. Cafer-i Sâdık
6. İsmâil bin Câ'fer el-Mûbarek
7. Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Şâkir
8. Fâtımî "Birinci Gizlenen-İmâmı" Vâfî ʿAhmed (ʿAbd Allâh bin Muhammed)
9. Fâtımî "İkinci Gizlenen-İmâmı" Takî Muhammed (ʿAhmed bin ʿAbd Allâh)
10. Fâtımî "Üçüncü Gizlenen-İmâmı" Razî ʿAbd Allâh (Hüseyin bin ʿAhmed)
11. Birinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Ebû Muhammed ‘Ubayd Allâh ibn el-Huseyn el-Medhî
12. İkinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Kaim (Muhammed el-Kaim bi-Emrillah)
13. Üçüncü Fâtımî Hâlife/İmâmı Mansur (İsmail Mansur bi-Nasrillah)
14. Dördüncü Fâtımî Hâlife/İmâmı Mu‘izz (Ebu Tamim el-Mu‘izz Li-Dinillah)
15. Beşinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Ebu Mansur Nizar el-Aziz Billah
16. Altıncı Fâtımî Hâlife/İmâmı EbûʿAlî el-Mansûr el-Hâkim bi-EmrʿAllâh (Dürzîler'in ortaya çıkışı)
17. Yedinci Fâtımî Hâlife/İmâmı ʿAlī az-Zāhir li-Iʿzāz Dīnillāh
18. Sekizinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Ebû Tamîm Ma’add el-Mûstensir bil-Lâh (Mustâ‘lîlik kolu ayrıldı.)
19. Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh ibn el-Mûstensir bil-Lâh
20. Elemûtlar "Birinci Gizlenen-İmâmı" El-Hâdî bin el-Nizâr (Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh'ın öz oğlu olarak tanıtılan)
21. Elemûtlar "İkinci Gizlenen-İmâmı" El-Môhtadî bin el-Hâdî (Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh'ın öz torunu olduğu iddia edilen - I. Muhammed)
22. Elemûtlar "Üçüncü Gizlenen-İmâmı" El-Kahir bin el-Môhtadî bi-Kuvvet’ûl-Lâh / bi-Ahkâmî’l-Lâh bin el-Hâdî bin el-Nizâr ( I. Hasan - Hasan bin el-Muhammed bin Ali )
23. Elemûtlar "Birinci Gözüken-İmâmı" II. Hasan ( II. Hasan - Nasıl ki İslâm inancına göre Muhammed'in adı her zikredildiğinde veya işitildiğinde sallallahu aleyhi ve sellem ibâresinin söylenmesi dînî bir mükellefiyyet hâlini almışsa, Nizâr’îyye mezhebinin âkidesine göre de II. Hasan'ın adının duyulması veya söylenmesi hâlinde sâmimî bir Nizârî'nin "Alâ Zikrihi’s-Selâm" ibâresini onun peygamberliğini kalben ikrâr etmek maksadıyla tekrarlaması şarttır.)
24. Elemûtlar "İkinci Gözüken-İmâmı" II. Muhammed
25. Elemûtlar "Üçüncü Gözüken-İmâmı" Celal’ed-Dîn Hasan-ı Sâlis (III. Hasan)
26. Elemûtlar "Dördüncü Gözüken-İmâmı" III. Muhammed (III. Muhammed)
27. Elemûtlar "Beşinci ve Son Gözüken-İmâmı" Rûkn’ed-Dîn Hûr-Şâh
(Bağımsız Elemût Nizârî Devleti 1256 yılında Hülagû tarafından sona erdirildi. 1256 yılından sonra Nizârîler inançlarını Sûfilik şemsiyesi altında devam ettirdiler.)
28. Şems’ed-Dîn Muhammed
29. Kâsım Şâh
30. İslâm Şâh
31. Muhammad ibn İslâm Şâh
32. II. Mûstensir bil-Lâh
33. Abd’ûs-Selâm Şâh
34. Gârib Mîrzâ / III. Mûstensir bil-Lâh
35. Ebû Zer ʿAli Nûr’ûd-Dîn
36. Murâd Mîrzâ
37. Z’ûl-Fikâr ʿAli I. Halîl’ûl-Lâh
38. Nûr’ûd-Dahr (Nûr’ûd-Dîn) ʿAli
39. ʿAli II. Halîl’ûl-Lâh
40. Şâh II. Nizâr
41. Seyyid ʿAli
42. Hasan ʿAli
43. Kâsım ʿAli (Seyyid Câʿfer)
44. Ebû’l-Hasan ʿAli (Bekir Şâh)
45. Şâh II. Halîl’ûl-Lâh
46. Hasan ʿAli Şâh Mahallâtî (I. Ağa Han)
47. ʿAli Şâh Ni'metullâhî (II. Ağa Han) (Şâh ʿAli Şâh resmi Nizārî listesine göre)
48. Sultân Muhammad Şâh (III. Ağa Han)
49. Şâh Kerîm’ûl-Hûseynî (IV. Ağa Han)
İsmâilîyye soy ağacı
2. İmâm Hüseyin | |||||||||||||||||||||||||||||||||
3. İmâm Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn | |||||||||||||||||||||||||||||||||
4. İmâm Muhammed el-Bakır | |||||||||||||||||||||||||||||||||
İmamet | |||||||||||||||||||||||||||||||||
5. İmâm Câ'fer-i Sâdık | |||||||||||||||||||||||||||||||||
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Shiite_Calligraphy_symbolising_Ali_as_Tiger_of_God.png/135px-Shiite_Calligraphy_symbolising_Ali_as_Tiger_of_God.png)
6. İmâm İsmâil bin Câ'fer el-Mûbarek | Musa el-Kâzım | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
8. İmâm ʿAhmed el-Vâfî (ʿAbadullâh‘bin’Muhammed) | 7. İmâm Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Şâkir | Ali er-Rızâ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
9. İmâm Takî Muhammed (ʿAhmed bin ʿAbadullâh) | İsmaililik/Yedicilik (Bâtınîlik İsmaililik) | Muhammed el-Cevâd | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
10. İmâm Razî/Zekî ʿAbd Allâh (Hüseyin bin ʿAhmed) | Kufeli Hamdan Karmat | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
11. İmâm Ebû Muhammed ‘Ubayd Allâh el-Medhî | Ebû’Saʿid‘Hasan bin Behrâm Jennâbî | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sâbiîlik | Fâtımî Devleti | Karmatîlik (Yediciler/elʿBakl’îyye) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Üniter Çağrı | 16. Dâ’î-Â’zam Târik’ûl-Hâkim bi-EmrʿAllâh | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hamza | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
El-Mu'tenâ | 18. Dâ’î-Â’zam Ebû Tamîm Ma’add el-Mûstensir | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hikmet Risaleleri | 19. İmâm Ebû’l-Kâsım ʿAhmed el-Mustâ‘lî | 19. Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ | Nâsır-ı Hüsrev | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dürzîlik | Mustalilik | Nizarîlik | Türkistan Aleviliği | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hafızilik | Tâyyîb’îyye | Alamut Kalesi | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Süleymanî Buhra | Davudî Buhra | Haşhaşiler | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hebtiahs Buhra | Etbe-î Melek Buhra | Sünnî Buhra | İleri Davudî Buhra | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Alavî Buhra | Câferî Buhra | Patanî Buhra | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Elemût Devleti hükümdârları ile devam eden Nizârî imâmeti silsilesi
‘Ubeyd’Allâh'ibn‘el’Huseyn‘el’Medhî | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fâtımî Devleti (Yedicilik) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kâ'im | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mansûr | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mu'izz | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Aziz (Fatımi) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Târik’ûl-Hâkim bi-EmrʿAllâh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dürzîlik | Zahir (Fatımi) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ebû Temîm Mu’âdd el-Mûstensir | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nizârîlik | Mustalilik | Türkistan Aleviliği | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nizar (Fatımi) | Ebû’l-Kâsım ʿAhmed el-Mustâ‘lî | Muhammed‘bin’Mu’âddʿel’Mûstensir | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
El-Hadi bin el-Nizar | Ebû‘Ali’Mansûr‘el’Âmir’bi'Ahkâm’îl‘Lâh | ʿAbd’el-Mecîd el-Hâfız li-Dîn’il-Lâh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Alamut Kalesi | Tayyib Ebu'l-Kasım | Hafızilik | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
El-Mohtedî bin el-Hâdî (I. Muhammed) | İsmâʿil ez-Zâfir li-Dîn’il-Lâh | Yusuf‘binʿAbdûlMecîdʿûl’Hâfız | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
El‘Kahir’bi‘Kuvvet’ûl‘Lâh/Ahkâm’îl‘Lâh’I.Hasan | İsâ el-Fâ’iz bi-Nasr’Allâh | ʿAbd Allâh el-Âzıd li-Dîn’il-Lâh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Alâ Zikrihi’s-Selâm II. Hasan | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nûr’ed-Dîn II. Muhammed | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Celal’ed-Dîn III. Hasan | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Alâ’ed-Dîn III. Muhammed | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rükneddin Hür Şah | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
IV. Ağa Han (Nizari fıkhı) | Dâ’îler (Mustali fıkhı) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kaynakça
- ^ Suhrobsho Davlatshoev (2006). "The Formation and Consolidation of Pamiri Ethnic Identity in Tajikistan. Dissertation" (PDF). School of Social Sciences of Middle East Technical University, Turkey (M.S. thesis). 5 Şubat 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2006.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 20 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2014.