Regiment Konny Buławy Polnej Koronnej
![]() | Ten artykuł dotyczy Regimentu Konnego Buławy Polnej Koronnej. Zobacz też: Regiment Konny Buławy. |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Rozformowanie | 1789 |
Nazwa wyróżniająca | Buławy Polnej Koronnej |
Tradycje | |
Rodowód | |
Dowódcy | |
Pierwszy | |
Organizacja | |
Dyslokacja | patrz: stanowiska |
Rodzaj wojsk |
Regiment Konny Buławy Polnej Koronnej – oddział jazdy armii koronnej wojska I Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Sformowany z regimentu dragonii hetmana polnego koronnego Stanisława Mateusza Rzewuskiego[1] w 1717 roku uchwałą sejmu niemego jako regiment dragonii[a]. Regiment otrzymał etat liczący 500 „porcji”[3], co stanowiło 343 osoby[2]. Początkowo dragonia była rodzajem piechoty, której środkiem transportu były konie. W drugiej połowie XVIII w była już traktowana jako kawaleria[2].
W 1770 roku liczył 2 oficerów, 3 podoficerów, 1 felczerów, 1 doboszy i 33 gemajnów[4]. Etat regimentu, zreformowany został w 1776 roku i początkowo ustalony na 186 osób[1]. W 1777 pułk składał się ze sztabu, lejbkompanii, kompanii: płk Podhorodeńskiego, ppłk Jeżewskiego, kpt. Bałły, kpt. Kobyłeckiego i kpt. Zagórskiego[5]. W 1778 według etatu regiment liczył 257 żołnierzy, a faktycznie posiadał 242[6].
Na mocy uchwały sejmowej z 9 lutego 1789 roku przekształcającego regimenty dragońskie w pułki przedniej straży, hetman wielki koronny wraz z Komisją Wojskową Obojga Narodów 12 lutego 1789 roku wydali rozkaz nakazujący szefowi pułku reorganizację dragonii i powiększenie chorągwi przedniej straży do 135 osób[7]. W myśl tego rozkazu na bazie regimentu konnego Buławy Polnej Koronnej sformowany został pułk 3 przedniej straży Buławy Polnej Koronnej.
Osobny artykuł: 3 Pułk Przedniej Straży Buławy Polnej Koronnej.
Stanowiska
Regiment stacjonował w następujących miejscowościach[8]:
- Podhorce, Strzelno (1775)
- Tetyów (1779)
Żołnierze regimentu
- Szefowie regimentu[8]
Szefem regimentu zgodnie z tradycją był każdorazowy hetman polny koronny (stąd nazwa regimentu). Wyjątek stanowi okres maj-sierpień 1792 roku, kiedy na skutek zniesienia buławy polnej funkcję tę pełnił gen. Józef Zajączek[1].
- Stanisław Mateusz Rzewuski (30 kwietnia 1706)[b]
- Stanisław Chomętowski (11 października 1726; zm. 2 września 1728),
- Jan Klemens Branicki (1735-1752),
- Wacław Rzewuski (1752-1773),
- Franciszek Ksawery Branicki (1773-1774),
- Seweryn Rzewuski (1775-1793).
-
-
- Jan Branicki
-
-
-
Pułkownicy[8]:
- gen. mjr Roch Wieniawski (10 marca 1752) (1762)
- Józef Podhorodeński (21 marca 1775) (1789)
Hierarchia regimentu
- regiment dragonii hetmana polnego koronnego Stanisława Mateusza Rzewuskiego (-1717) → regiment dragonii Buławy Polnej Koronnej (1717-1789) → pułk 3 przedniej straży Buławy Polnej Koronnej (1789-1794) ↘ rozformowany po powstaniu kościuszkowskim
Uwagi
- ↑ Dragonia stanowiła w koronnej kawalerii autorament cudzoziemski[2].
- ↑ referendarz koronny do 1726[8].
Przypisy
- ↑ a b c Machynia i Srzednicki 2002 ↓, s. 419.
- ↑ a b c Machynia i Srzednicki 2002 ↓, s. 373.
- ↑ Górski 1894 ↓, s. 123.
- ↑ Górski 1894 ↓, s. 149.
- ↑ Machynia i Srzednicki 2002 ↓, s. 419-420.
- ↑ Machynia i Srzednicki 2002 ↓, s. 374.
- ↑ Machynia i Srzednicki 2002 ↓, s. 380.
- ↑ a b c d Gembarzewski 1925 ↓, s. 20.
Bibliografia
- Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej, 1925.
- Konstanty Górski: Historya jazdy polskiej. Kraków: Spółka wydawnicza Polska, 1894.
- Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki: Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1717-1794. T.1: Oficerowie wojska koronnego, cz.1: Sztaby i kawaleria. Kraków: Księgarnia Akademicka. Wydawnictwo Naukowe, 2002. ISBN 83-71-88-500-8.
- Karol Linder: Dawne Wojsko Polskie. Ubiór i uzbrojenie. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1960.
- p
- d
- e
Dywizje |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Brygady |
| ||||
Regimenty piesze | |||||
Pułki jazdy/ ułanów |
| ||||
Pułki przedniej straży |
| ||||
Pułki kozaków | |||||
Regimenty dragonów |
| ||||
Oddziały targowickie | |||||
Oddziały insurekcji kościuszkowskiej |
| ||||
Chorągwie i szwadrony |
| ||||
Bataliony |
| ||||
Artyleria |
| ||||
Bitwy |
|
- p
- d
- e
Okresy | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Struktury | |||||||
Rodzaje wojsk | |||||||
Formacje wojskowe |
| ||||||
Konfederacje żołnierskie | |||||||
Rokosze | |||||||
Hetmani | |||||||
Terminy wojskowe |
| ||||||
Większe oddziały w XVII wieku | |||||||
Armia koronna w XVIII wieku |
| ||||||
Armia litewska w XVIII wieku |
| ||||||
Insurekcja kościuszkowska |
|