Pesa Elf
![]() 27WE-008 Szybkiej Kolei Miejskiej w Warszawie | |||
Kraj produkcji |
| ||
---|---|---|---|
Producent | Pesa Bydgoszcz | ||
Lata budowy | od 2010 | ||
Wymiary | |||
Szerokość | 2880 mm | ||
Wysokość | 4280 mm | ||
Napęd | |||
Typ silników | asynchroniczne | ||
Napięcie zasilania | 3000 V DC | ||
Parametry eksploatacyjne | |||
Moc ciągła | 1600–3200 kW | ||
Maksymalna prędkość eksploatacyjna | 160 km/h | ||
Parametry użytkowe | |||
Wysokość wejścia | 760–800 mm | ||
|
Pesa Elf (ang. electric low floor – elektryczny niskopodłogowy) – rodzina normalnotorowych elektrycznych zespołów trakcyjnych polskiej produkcji, wytwarzanych od 2010 w zakładach Pesy w kilku wersjach, różniących się liczbą członów i przeznaczeniem. W skład rodziny wchodzą modele: 21WE (EN62), 22WE (EN76), 27WE i 34WE (EN96). Zostało wyprodukowanych ponad 100 elfów i są one eksploatowane przez SKM Warszawa, Koleje Mazowieckie, Koleje Śląskie, Koleje Wielkopolskie, Koleje Dolnośląskie i Polregio.
Historia
Geneza
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/ED59-01.jpg/220px-ED59-01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/ED74_Innotrans.jpg/220px-ED74_Innotrans.jpg)
Po II wojnie światowej elektryczne zespoły trakcyjne powstawały aż do 1997 tylko w zakładach Pafawag z Wrocławia[1]. Były one producentem m.in. najpopularniejszego w Polsce EZT serii EN57. Pafawag po prywatyzacji w latach 90. zaprzestał produkcji tego typu pojazdów, a ostatnim wyprodukowanym zespołem był ED73 z 1997[2]. Polskie Koleje Państwowe zakończyły wówczas zamówienia na nowy tabor, w tym na EZT[1].
Od końca lat 80. PKP, a od początku XXI w. również samorządy, kupowały głównie wagony spalinowe i spalinowe zespoły trakcyjne, gdyż w obsłudze linii niezelektryfikowanych dominowały paliwożerne lokomotywy. Pozwoliło to polskim producentom oraz przewoźnikom na zebranie doświadczenia w produkcji i eksploatacji lekkiego taboru[3]. Dodatkowo modernizowano posiadane przez polskich przewoźników zespoły trakcyjne serii EN57[4].
Elektryczne zespoły trakcyjne nowych producentów zaczęły pojawiać się na polskich torach w 2004. Od tego czasu przetargi na dostawę EZT wygrywały trzy firmy: Pesa (dawne ZNTK Bydgoszcz), Newag (dawne ZNTK Nowy Sącz) oraz Stadler Rail Polska[5]. Pesa po głębokiej restrukturyzacji w 1998 początkowo (od 2001) zajęła się produkcją wagonów spalinowych i spalinowych zespołów trakcyjnych, jednakże w 2004 podjęła się zbudowania pierwszych EZT dla Warszawskiej Kolei Dojazdowej – 13WE (EN95). Pomimo planów zakupu 10 sztuk[6], produkcja została zakończona po jednym egzemplarzu. Kolejnym wyprodukowanymi EZT-ami były 15WE (2006) oraz 16WEk (2007). W obu przypadkach produkcja zakończyła się po jednym zamówieniu. Jedną z przyczyn niepowodzenia była wysoka podłoga (1000 mm nad główką szyny[7]), utrudniająca szybką wymianę pasażerów oraz coraz popularniejsze przewozy rowerów, wózków dziecięcych czy inwalidzkich[4]. W Polsce (poza aglomeracją warszawską i gdańską) właściwie nie występowały wysokie perony oraz nie było planów ich budowy, więc wprowadzanie niskopodłogowych EZT stało się istotne dla zamawiających nowy tabor[8][9][10]. Pesa wyszła temu naprzeciw projektując Elfa oraz Acatusa II, które są dostosowane do bezstopniowej obsługi peronów wysokości 550/760 mm nad PGS[11][12]. W procesie projektowania rodziny Elf brał udział 110-osobowy zespół inżynierów Pesy, a ponadto inżynierowie poddostawców i pracownicy naukowi krajowych uczelni technicznych. Producent projektując nowy model wzorował się na pojazdach zagranicznej konstrukcji – Talent 2 i Desiro ML[13].
Zamówienia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/27WE-001%2C_Pesa_Bydgoszcz%2C_2011-06-10.jpg/220px-27WE-001%2C_Pesa_Bydgoszcz%2C_2011-06-10.jpg)
- 22 grudnia 2009 – podpisanie umowy na dostawę 8 EZT typu 22WE dla UM województwa śląskiego[14],
- 15 marca 2010 – podpisanie umowy na dostawę 13 EZT typu 27WE dla SKM Warszawa[14],
- 17 sierpnia 2010 – podpisanie umowy na dostawę 4 EZT typu 34WE dla UM województwa świętokrzyskiego[14],
- 20 stycznia 2011 – podpisanie umowy na dostawę 16 EZT typu 22WEe dla UM województwa mazowieckiego[14],
- 8 lutego 2011 – podpisanie umowy na dostawę 22 EZT typu 22WEa dla UM województwa wielkopolskiego[14],
- 30 marca 2011 – podpisanie umowy na dostawę 1 EZT typu 22WEb dla UM województwa śląskiego[14],
- 7 listopada 2011 – podpisanie umowy na dostawę 1 EZT typu 21WE dla UM województwa warmińsko-mazurskiego[14],
- 10 września 2012 – podpisanie umowy na dostawę 6 EZT typu 27WEb dla Kolei Śląskich[15],
- 26 listopada 2013 – podpisanie umowy na dostawę 5 EZT typu 22WEc dla UM województwa kujawsko-pomorskiego[16][17],
- 10 października 2015 – podpisanie umowy na dostawę 1 EZT typu 22WEc dla UM województwa kujawsko-pomorskiego[18],
- 18 października 2016 – podpisanie umowy na dostawę 10 EZT dla UM województwa śląskiego i 3 EZT Kolei Śląskich[19][20],
- grudzień 2016 – podpisanie umowy na dostawę 4 EZT dla Przewozów Regionalnych[21][22],
- koniec 2016 – podpisanie umowy na dostawę 4 EZT dla Kolei Śląskich (w ramach opcji z wcześniejszego zamówienia)[23],
- 30 stycznia 2017 – podpisanie umowy na dostawę 7 EZT dla UM województwa podkarpackiego[24],
- luty 2017 – podpisanie umowy na dostawę 2 EZT dla UM województwa śląskiego (w ramach opcji z wcześniejszego zamówienia)[25],
- 23 sierpnia 2017 – podpisanie umowy na dostawę 10 EZT dla UM województwa wielkopolskiego[26],
- 21 maja 2018 – podpisanie umowy na dostawę 13 EZT dla SKM Warszawa[27][28] (kontrakt zerwany w październiku 2019)[29],
- 14 lutego 2019 – podpisanie umowy na dostawę 5 EZT dla UM województwa wielkopolskiego[30].
- 7 marca 2019 – podpisanie umowy na dostawę 7 EZT dla czeskiego przewoźnika RegioJet[31][32],
- 2019 – podpisanie umowy na dostawę 2 EZT dla Kolei Śląskich (w ramach zamówienia uzupełniającego z wcześniejszego zamówienia)[33],
- 28 października 2019 – podpisanie umowy na dostawę 4 EZT dla UM województwa małopolskiego[34],
- 29 września 2020 – podpisanie umowy na dostawę 5 EZT dla Kolei Dolnośląskich (z opcją na kolejne 20, z której później skorzystano)[35][36],
- 2022 – podpisanie umowy ramowej na dostawę 30 EZT dla czeskiego przewoźnika RegioJet[37],
- 2 listopada 2022 – podpisanie umowy na dostawę 5 EZT dla UM województwa kujawsko-pomorskiego[38],
- 17 stycznia 2023 – podpisanie umowy na dostawę 4 EZT dla UM województwa wielkopolskiego[39],
- 19 grudnia 2023 – podpisanie umowy na dostawę 20 EZT dla rumuńskiego przewoźnika CFR Călători[40],
- 30 stycznia 2024 – podpisanie umowy na dostawę 62 EZT dla rumuńskiego przewoźnika CFR Călători[41].
Prezentacje promocyjne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Innotrans_2010_pesa_EN76.jpg/220px-Innotrans_2010_pesa_EN76.jpg)
Światowa premiera Elfa miała miejsce 21 września 2010 podczas targów InnoTrans w Berlinie[42]. Pesa zaprezentowała wówczas EN76-001 wyprodukowanego dla województwa śląskiego[42]. Na polskich targach Trako w Gdańsku Elf pojawił się rok później – w dniach od 11 do 15 października 2011 producent zaprezentował EN96-002 wyprodukowanego dla województwa świętokrzyskiego, a Koleje Mazowieckie zaprezentowały swojego EN76-015[43]. 28 czerwca 2012 w czeskim Velimiu, przy okazji pierwszej prezentacji Linka dla przewoźnika České dráhy, Pesa pokazała również mazowieckiego EN76-011[44]. W dniach 18-20 czerwca 2013 na targach Czech Raildays w Ostrawie Pesa zaprezentowała wielkopolskiego EN76-035[45]. W dniach 24-27 września na targach Trako w Gdańsku zaprezentowano wersję trójczłonową – EN62-001[46]. We wrześniu 2017 na gdańskich targach Trako zaprezentowano 21WEa-002[47], a w czerwcu 2018 na ostrawskich targach Czech Raildays 34WEa-003[48]. We wrześniu 2019 wielkopolski 48WE-004 został zaprezentowany na Trako[49].
Kolejne EZT Pesy
Rodzina Elf została zaprojektowana jako platforma pociągów o uniwersalnym przeznaczeniu[50]. Jednakże w 2013 Pesa proponując model Elf kilkukrotnie przegrała w przetargach z konkurencją oferującą tańsze pojazdy. Z tego powodu bydgoski producent włączył do swojej oferty nową rodzinę elektrycznych zespołów trakcyjnych Acatus Plus, które mimo niższych kosztów budowy wciąż mają spełniać wymagania części zamawiających[51]. Pierwszą umowę na EZT z nowej rodziny podpisano 4 września 2013 z przedstawicielami województwa podkarpackiego, które zamówiło 2 sztuki typu 40WE[52][53]. Dodatkowo, mimo posiadanego projektu dalekobieżnej wersji Elfa, w przetargu ogłoszonym przez PKP Intercity Pesa zaoferowała inny EZT nowszej konstrukcji – Dart. 23 maja 2015 doszło do podpisania umowy[54].
Elf II
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/34WEa-001%2C_Pesa_Bydgoszcz%2C_2017-07-08.jpg/220px-34WEa-001%2C_Pesa_Bydgoszcz%2C_2017-07-08.jpg)
Konieczność spełniania przez produkowane pojazdy szynowe technicznych specyfikacji interoperacyjności spowodowała, że począwszy od 2016 roku Pesa zaprzestała sprzedaży Elfów na rzecz Elfów II różniących się od poprzednika m.in. zgodnością z tymi wymaganiami[55]. Pierwszym odbiorcą Elfów II były Koleje Śląskie, które wraz z województwem śląskim w październiku 2016 zamówiły kilkanaście sztuk[19].
Elf.eu
W związku z planami eksportowymi dotyczącymi EZT z rodziny Elf, Pesa opracowała platformę Elf.eu przystosowaną do wymagań odbiorców spoza Polski. Została ona oparta na pojazdach typu Elf II, wyróżnia się jednak m.in. wielosystemowością (dostosowanie do napięć 3 kV DC oraz 25 kV AC). Składy z platformy Elf.eu mogą występować w konfiguracjach o długości od 2 do 5 członów[32][31]. Na opracowanie platformy Elf.eu Pesa otrzymała w kwietniu 2019 dofinansowanie w wysokości 19 mln złotych od Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w ramach konkursu „Szybka ścieżka” dla dużych przedsiębiorstw[56].
Pierwszym przewoźnikiem, który zamówił jednostki z tej platformy został czeski RegioJet, które zamówił dwusystemowe jednostki dwuczłonowe. Od elfów dla polskich przewoźników będą dodatkowo różnić się dłuższymi członami opartymi na niezależnych wózkach[57]. 14 sierpnia 2022 pierwsze jednostka wykonała swój pierwszy przejazd na otwartej infrastrukturze w Czechach[58].
Konstrukcja
Charakterystyka rodziny
Elfy to normalnotorowe, pozbawione drzwi międzywagonowych, niskopodłogowe składy przeznaczone do obsługi przewozów pasażerskich wszystkich rodzajów – od aglomeracyjnych, poprzez regionalne i międzyregionalne do dalekobieżnych[59]. W zależności od przeznaczenia składy mogą cechować się różnym przyspieszeniem, maksymalną prędkością eksploatacyjną, długością (wersje zamówione w latach 2009–2013 są 2-, 3-, 4- i 6-członowe), liczbą drzwi (od jednej do trzech par na stronę członu[12]) i zagospodarowaniem wnętrza[59]. Najbogatsza wersja (10 członów i prędkość maksymalna 190 km/h) jest przewidziana dla pociągów kwalifikowanych[60]. Sylwetkę zewnętrzną oraz wnętrze pojazdów zaprojektował Bartosz Piotrowski[61].
Pesa oferuje także pojazdy Elf dostosowane do szyn o rozstawie 1520 mm[50]. Jednakże żaden taki pojazd nie został zamówiony.
Zasilanie, napęd i podwozie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/PESA_ELF_w%C3%B3zek_zewn%C4%99trzny.jpg/220px-PESA_ELF_w%C3%B3zek_zewn%C4%99trzny.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Zestaw_ko%C5%82owy_40ANb.jpg/220px-Zestaw_ko%C5%82owy_40ANb.jpg)
W większości wersji pierwszy i ostatni wózek to wózki napędowe, a wózki pomiędzy członami (w systemie Jakobsa) to wózki toczne. Taki układ może być stosowany w składach do pięciu członów[60], dlatego wyjątkiem od tej reguły są modele 27WE i 27WEb.
Wózki elfów wyposażone są w dwa stopnie usprężynowania. Pierwszym są sprężyny stalowe, a drugim sprężyny pneumatyczne (poduszki powietrzne Conti Tech) ze sprężyną awaryjną. Poduszki (po dwie na wózkach klasycznych i po cztery na wózkach Jacobsa) stanowią podparcie dla pudeł. Dla dodatkowego tłumienia drgań zamontowano amortyzatory hydrauliczne przy sprężynach śrubowych i pneumatycznych (pionowe), jarzmie czopa skrętu (poprzeczne) i z boku wózków (wzdłużne, jako tłumiki wężykowania)[14][62].
Ze względu na sposób połączenia członów ze sobą, nie jest możliwe skracanie i wydłużanie pojazdu w warunkach eksploatacyjnych. Istnieje możliwość łączenia elfów w zespoły pracujące w trakcji wielokrotnej[12], składające się z maksymalnie dwóch (27WEb)[63] lub trzech jednostek (np. 22WE, 27WE)[12].
Wersje zamówione do końca 2014 są przeznaczone do linii zelektryfikowanych prądem stałym o napięciu 3 kV, lecz istnieje również możliwość produkcji składów zasilanych prądem przemiennym o napięciu 25 kV lub 15 kV[14].
Nadwozie
Szkielet pudeł elfów zbudowany jest ze stali o podwyższonej odporności na korozję, poszycie o grubości 1,5 mm również jest stalowe, natomiast czoło pojazdu wykonano z tworzyw sztucznych[14][62].
Wszystkie drzwi znajdują się w strefie z niską podłogą, pod którymi umieszczono wysuwane stopnie ułatwiające wsiadanie z peronów o wysokości mniejszej niż 550/760 mm nad PGS[64].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/PESA_ELF_w%C3%B3zek_%C5%9Brodkowy.jpg/220px-PESA_ELF_w%C3%B3zek_%C5%9Brodkowy.jpg)
Wnętrze
Szczegóły wyposażenia wnętrza też są odpowiednio dostosowywane dla zamawiającego. Stosowane są różne układy (rzędami, grupami i wzdłuż okien) i rodzaje foteli[12]. W przestrzeni pasażerskiej znajduje się toaleta w systemie zamkniętym (niezainstalowana w wersji wykonanej dla SKM Warszawa) oraz przestrzeń dla podróżnych z ograniczoną możliwością poruszania się, dużym bagażem lub rowerem, w pobliżu której, przy drzwiach są windy dla niepełnosprawnych[12]. Elfy są wyposażone w kabiny przystosowane do obsługi dwuosobową drużyną trakcyjną (maszynista pociągu + pomocnik maszynisty)[12], dzięki czemu (zgodnie z obowiązującymi przepisami) mogą w normalnej eksploatacji przekraczać prędkość 130 km/h.
Bezpieczeństwo
Pojazdy jako pierwsze w Polsce spełniają europejską normę bezpieczeństwa pasywnego PN-EN-15227 (kat. C1)[12][62]. Norma ta przewiduje cztery scenariusze zderzeń[60]:
- zderzenie dwóch pojazdów o masach 185 t przy prędkości 36 km/h (energia zderzenia E=2,31 MJ)[59]
- zderzenie pojazdu ze standardowym wagonem towarowym (masa 80 ton), prędkość 36 km/h (energia zderzenia E=2,71 MJ)[59]
- zderzenie pojazdu o masie 185 ton z cysterną (naczepą) o masie 15 ton, prędkość 110 km/h, energia zderzenia E=6,46 MJ[59]
- zderzenie pojazdu o masie 185 ton z małą przeszkodą (samochód, zwierzę); zapewnienie statycznej wytrzymałości zgarniacza na poziomie 300 kN w osi pojazdu[59]
Do wypełnienia założeń pierwszych dwóch scenariuszy zamontowano opatentowane przez Pesa Bydgoszcz absorbery energii z systemem antywspinającym[59]. Ich rolą jest przejmowanie energii w celu ochrony ludzi i pociągu oraz sczepianie pojazdów, aby zapobiec ich nasuwaniu się na siebie[59]. Dla założeń trzeciego scenariusza przed klatką bezpieczeństwa kabiny maszynistów zainstalowano blok z aluminium komorowego (Honey Comb) dodatkowo pochłaniający energię w trakcie kolizji[59]. Zainstalowane dla potrzeb czwartego scenariusza zgarniacze mają odsuwać lekką przeszkodę (np. samochód) z toru, aby nie została zmiażdżona pod pociągiem. Funkcję zderzaka w elfie pełni także sprzęg czołowy. Zaprojektowano go tak, aby w trakcie kolizji wsuwał się pod pojazd, co ma zmniejszać ryzyko wykolejenia składu[65]. Wytrzymałość konstrukcji elfa określono jako P II według normy PN-EN-12663-1[12].
Testy poszczególnych elementów systemu bezpieczeństwa przeprowadzano na rzeczywistych obiektach 1:1[59] i w postaci symulacji komputerowych[60].
Wersje
Typ | Liczba członów | Układ osi | Układ drzwi | Liczba miejsc siedzących | Masa służbowa | Długość całkowita | Liczba i moc silników | Maksymalna prędkość eksploatacyjna | Wyposażenie | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
21WE (PR) | 3 | Bo'2'2'Bo' | 1-1-1 | 161+2 | 107,3 t | 05895 58,95 m | 4×400 kW | 160 km/h | ![]() ![]() ![]() ![]() | [66][67][68] |
21WEa (KŚ) | 1-2-1 | 154 | ![]() ![]() ![]() ![]() | [69][70][71][72] | ||||||
Elf II (PR) | 1-1-1 | 150+10 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | [73][74] | ||||||
22WE (KŚ) | 4 | Bo'2'2'2'Bo' | 2-2-2-2 | 172+28 | 1350 135 t | 07525 75,25 m | 4×500 kW | 160 km/h | ![]() ![]() ![]() | [12][75][76] |
22WEa (KW) | 1-2-1-1 | 204 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | [77][78] | ||||||
22WEe (KM) | 2-2-2-2 | 166+17 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | [14][79][80][81][82] | ||||||
22WEc (PR) | Bo'2'Bo'2'2' | 1-2-2-2 | 174+26 | 1345 134,5 t | 4×400 kW | 120 km/h lub 160 km/h[i] | ![]() ![]() ![]() ![]() | [83][17][84]. | ||
22WEd (KŚ) | Bo'2'2'2'Bo' | 2-2-2-2 | 190 | 160 km/h | ![]() ![]() ![]() ![]() | [69][85][71][86] | ||||
Elf II (PR) | ![]() ![]() ![]() | [73] | ||||||||
Elf II (SKM) | Bo'2'2'2'Bo' | (8) | 74,63 m | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | [87] | |||||
27WE (SKM) | 6 | Bo'2'Bo'2'Bo'2'Bo' | 2-2-2-2-2-2 | 194+80 | 1905 190,5 t | 10785 107,85 m | 8×400 kW | 160 km/h | ![]() ![]() ![]() ![]() | [14][62][88] |
27WEb (KŚ) | Bo'2'2'Bo'+2'2'2'Bo | 2-2-2-2-2-2 | 281 | 2110 211 t | 114,75 114,75 m | 6×500 kW | ![]() ![]() ![]() | [89][63] | ||
34WE (PR) | 2 | Bo'2'Bo' | 1-1 | 107+6 | 0832 83,2 t | 04265 42,65 m | 4×400kW | 160 km/h | ![]() ![]() ![]() ![]() | [90][14][91] |
34WEa (KŚ) | 1-1 | 102 | ![]() ![]() ![]() ![]() | [69][92][71][93] | ||||||
Elf II (KW) | 5 | 272+10 | ≤92 m | 160 km/h | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | [94][26] | ||||
Elf II (KW) | 1-2-2-2-1 | 240 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | [87] | ||||||
Elf II (SKM) | Bo'2'2'2'2'Bo' | 2-2-2-2-2 | 90,53 m | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | [87] | |||||
Elf II (KD) | Bo'2'2'2'2'Bo' | 1-2-2-2-1 | 235+15 | 90,53 m | ![]() ![]() ![]() ![]() | [35][95] | ||||
Elf.eu (RJ) | 2 | ![]() ![]() ![]() ![]() | [31] |
- ↑ Pierwszych 5 elfów typu 22WEc jest dostosowanych do prędkości 120 km/h, zaś 6. do prędkości 160 km/h.
21WE
Wersja 21WE to trójczłonowa regionalna wersja elfa o jednej parze drzwi na stronę członu[14].
22WEx
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/PESA_Elf_22WEb_interior_2.jpg/220px-PESA_Elf_22WEb_interior_2.jpg)
Wersja 22WEx to czteroczłonowa regionalna wersja elfa o dwóch parach drzwi na stronę członu[12]. Najpierw powstała wersja 22WE, będąca pierwszym pojazdem rodziny, następnie 22WEb (obie dla województwa śląskiego), 22WEe (dla mazowieckiego), 22WEa (dla wielkopolskiego) i 22WEc (dla kujawsko-pomorskiego). Porównując pierwsze 22WE z kolejnymi wersjami należy wyszczególnić, że:
- pojazd dla województwa śląskiego z drugiego przetargu (22WEb) ma dwie toalety zamiast jednej, siedzenia ze skórzanymi zagłówkami, dodatkowe półki bagażowe i tempomaty[96][97],
- pojazdy dla województwa mazowieckiego (22WEe) posiadają dodatkowe półki bagażowe (zamiast części stałych miejsc siedzących), piasecznice we wszystkich zestawach napędowych i układy prędkości zadanej[14],
- zespoły dla województwa wielkopolskiego (22WEa) posiadają mniejszą liczbę drzwi zewnętrznych (5 zamiast 8 par drzwi na stronę składu[77]), większą liczbę stałych miejsc siedzących (wymagania zamawiającego[10]) i niejednoprzestrzenne wnętrze (podzielone ściankami na przedziały pasażerskie)[98],
- zespoły dla województwa kujawsko-pomorskiego (22WEc) przystosowano są do niższych prędkości niż pozostałe pojazdy – 120 km/h, posiadają inny układ wózków napędowych i słabsze silniki[17].
27WEx
Wersja 27WE to sześcioczłonowa aglomeracyjna wersja elfa o dwóch parach drzwi na stronę członu. W tej wersji, poprzez ułożenie większości siedzeń wzdłuż okien oraz brak toalet znacznie zwiększono ogólną pojemność składu. Dodatkowo w celu zwiększenia mocy zastosowano 4 wózki napędowe (występują na przemian z tocznymi), a nie 2 jak w pozostałych[99].
Kolejnym sześcioczłonowym elfem jest 27WEb. Jest on dłuższy od poprzedniego, ma zmieniony układ wózków i rozmieszczenie napędu (6 zamiast 8 silników, brak napędnych wózków Jacobsa), a także inne rozplanowanie wnętrza[15].
34WE
Wersja 34WE to dwuczłonowa regionalna wersja elfa o jednej parze drzwi na stronę członu[90]. W porównaniu do członów wcześniej produkowanych 22WE i 22WEb zwiększono przestrzeń pasażerską (dzięki przeniesieniu części wyposażenia trakcyjnego na dach)[90] i dodatkowo zmieniono jej typ oświetlenia na diodowy (LED) oraz zamontowano gniazdka elektryczne do dyspozycji podróżnych[100]. Moc zastosowanych silników umożliwia rozbudowę składu o jeden człon[90]. Obecnie, przy dwóch członach, moc zespołu napędowego została ograniczona elektronicznie przez producenta[100].
Pojazdy są wyposażone w automatyczne systemy zliczania pasażerów i analizy czasu jazdy. Pozyskane dane są analizowane na zewnętrznych serwerach w czasie rzeczywistym[101].
Elf II
Zamówione Elfy II dla woj. wielkopolskiego będą wyposażone w defibrylatory i odświeżacze powietrza[102]. W pojazdach zakontraktowanych w 2019 roku dla woj. wielkopolskiego znajdą się ponadto pętle indukcyjne dla osób słabosłyszących[103].
Elf.eu
Zamówione przez Regiojet jednostki są dwusystemowe, które mogą być eksploatowane na liniach o napięciu 3 kV DC, jak i 25 kV AC. W wersji dla czeskiego operatora zrezygnowano z wózka Jakobsa na rzecz standardowego rozwiązania. Każdy z członów jest wyposażony w swój własny wózek. Pojazdy są wyposażone w ETCS oraz hamulec szynowy. Wyposażenie w przedziale pasażera stanowią 154 miejsca siedzące, klimatyzacja, Wi-Fi, gniazdka o napięciu 230 V czy miejsce do przewozu wózków dziecięcych i rowerów. Jednostki są przystosowane również do osób z ograniczoną mobilnością[104].
Podzespoły
Rodzaj | Producent | Typ | Zastosowanie | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
21WE | 22WE | 22WEc | 22WEe | 27WE | 27WEb | 34WE | |||
Falownik trakcyjny | Ingeteam | IGBT | ? | 1 MW | ? | ? | 0,8 MW | ? | 0,8 MW |
Przetwornica statyczna | Ingeteam | ? | 250 kW | ? | ? | Tak | ? | 200 kW | |
Silnik asynchroniczny | Traktionssysteme Austria (TSA) | TMF 59-39-4 (500 KW) | Nie | Tak | Nie | Tak | Nie | ? | Nie |
TMF 50-29-4 (400 KW) | Tak | Nie | Tak | Nie | Tak | ? | Tak | ||
Przekładnia osiowa | Voith | SZH-595 (przełożenie: 1:4,831) | ? | Tak | Nie | Tak | Nie | ? | Nie |
Gmeinder Getriebe- und Maschinenfabrik (GGM) | 275 SO/549 | ? | Nie | Tak | Nie | Tak | ? | Tak | |
Sterowanie wielokrotne | Lokel | cyfrowe | ? | ? | ? | ? | Tak | ? | ? |
Odbierak prądu | Stemmann | DSA 150 PKP | ? | Tak | ? | ? | Tak | ? | ? |
System hamulcowy | Knorr-Bremse | ? | Tak | ? | Tak | Tak | Tak | Tak | |
Wózek napędowy | Pesa | skrajny | 27MNg | 26MN | 27MNj | 26MNe | 27MNb | 26MNh | 27MNd |
rozstaw osi: | 2,8 m | 2,8 m | 2,7 m | 2,7 m | |||||
pośredni | brak | brak | 30MNj | brak | 30MNb | 26MNhn | brak | ||
rozstaw osi: | 3,0 m | ||||||||
Wózek toczny | Pesa | skrajny | brak | brak | 27MNjt | brak | brak | brak | brak |
rozstaw osi: | |||||||||
pośredni | 40ANg | 40AN | 40ANj | 40ANe | 40ANb | 40ANh | 40ANd | ||
rozstaw osi: | 3,0 m | ||||||||
pośredni (typ II) | brak | brak | brak | brak | brak | 26MNht | brak | ||
rozstaw osi: | |||||||||
Drzwi | Faiveley Transport | odskokowo-przesuwne | ? | ? | ? | ? | Tak | ? | ? |
źródła: | [105] | [59][75] [14][106] | [17] | [14][79] [107] | [62][14] [108][109] | [110][111] | [14][112] [113][114] |
Eksploatacja
Państwo | Przewoźnik | Typ | Oznaczenia | Liczba członów | Lata dostaw | Liczba jednostek | Źródło |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | Koleje Śląskie | 22WE | EN76 | 4 | 2011 | 8 | [14] |
22WEb | 1 | ||||||
27WEb | 6 | 2013 | 6 | [89] | |||
34WEa | 2 | 2017–2020 | 4 | [19][23][92][115][116][117] | |||
21WEa | 3 | 5 | [19][23][70][118][119][120][121] | ||||
22WEd | 4 | 12 | [122][123] | ||||
Szybka Kolej Miejska w Warszawie | 27WE | 6 | 2011 | 13 | [14] | ||
[27][28] | |||||||
PR (Oddział Świętokrzyski) | 34WE | EN96 | 2 | 2011 | 4 | [14] | |
Koleje Mazowieckie | 22WEe | EN76 | 4 | 2011 | 16 | [14] | |
Koleje Wielkopolskie | 22WEa | EN76 | 4 | 2012–2014 | 22 | [89] | |
48WE | 5 | 2019–2020 | 10 | [26][124][125] | |||
48WEb | 5 | 2020–2021 | 5 | [30][126][127] | |||
0 z 4 | [39] | ||||||
PR (Oddział Warmińsko-Mazurski) | 21WE | EN62 | 3 | 2012 | 1 | [89] | |
PR (Oddział Kujawsko-Pomorski) | 22WEc | EN76 | 4 | 2014–2016 | 6 | [17][18][128] | |
EN96A | 2 | 2018 | 4 | [21][22] | |||
22WEg | 4 | 2022 | 5 | [38][129] | |||
PR (Oddział Podkarpackie) | 21WEb | EN62A | 3 | 2017–2018 | 5 | [24][130][131][132] | |
22WEf | EN76A | 4 | 2018 | 2 | [133][132][134] | ||
Koleje Małopolskie | 22WEh | EN76B | 4 | 2021 | 4 | [34][135][136] | |
Koleje Dolnośląskie | 48WEc | 5 | 2022 - 2024 | 25 | [137][138] | ||
![]() | RegioJet | 654 | 2 | 2022–2023 | 7 | [139] | |
3 | 0 z 7 | [140][141] | |||||
![]() | CFR Călători | 3 | 0 z 20 | [40] | |||
3 | 0 z 62 | [41] | |||||
Suma: | 165 z 258 |
Koleje Śląskie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/EN76-007_Koleje_%C5%9Al%C4%85skie.jpg/220px-EN76-007_Koleje_%C5%9Al%C4%85skie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/27WEb-002_Sol_Kiczora-2.jpg/220px-27WEb-002_Sol_Kiczora-2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Pesa_ELF_II_%2821WEa-002%29%2C_Katowice.jpg/220px-Pesa_ELF_II_%2821WEa-002%29%2C_Katowice.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/22WEd_K%C5%9A_Bielsko-Bia%C5%82a_2.jpg/220px-22WEd_K%C5%9A_Bielsko-Bia%C5%82a_2.jpg)
22 grudnia 2009 podpisano umowę z samorządem województwa śląskiego na dostawę 8 sztuk 4-członowych elfów[13], a 30 marca 2011 na dostawę dziewiątej sztuki[142]. Według pierwotnej koncepcji składy miały być przeznaczone dla Przewozów Regionalnych[143], jednakże już po ich zamówieniu podjęto decyzję o utworzeniu Kolei Śląskich i przekazaniu elfów właśnie im. Samorząd województwa już od 2008 posiada 4 podobne 4-członowe składy – Stadler FLIRT, które zostały zakupione z myślą o Szybkiej Kolei Regionalnej[144].
Na początku 2011 okazało się, że zamówione przez województwo ślaskie Elfy są o 6,5 tony cięższe, niż zaoferowane w przetargu. Pesa zdemontowała zatem rozmaite wyposażenie, które pokazała w Elfie na targach InnoTrans 2010 – wymieniono półki bagażowe na metalowe, zmieniono siedzenia, zrezygnowano z dodatkowych piasecznic, zwiększonych zbiorników na wodę, czy szklanych wiatrołapów[145]. Pierwsze 2 elfy dostarczono w kwietniu 2011 i wraz z dostarczonymi później jednostkami stały bezczynnie w lokomotywowni przy dworcu w Katowicach[146], a później w bazie taborowej Kolei Śląskich w Łazach[147], aż do debiutu Kolei Śląskich 1 października 2011[148]. Powodem postoju była niemożność porozumienia Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Śląskiego Zakładu Przewozów Regionalnych oraz Kolei Śląskich odnośnie do wykorzystania składów przed debiutem Kolei Śląskich[149]. Składy zostały skierowane do obsługi linii S1 (Częstochowa – Gliwice) oraz połączeń na linii S6 (Częstochowa – Wisła Głębce).
10 września 2012 podpisano umowę na dzierżawę 6 sztuk 6-członowych elfów z ich wykupem po zakończeniu[150]. Pierwsze odbiory nowej serii rozpoczęły się 20 grudnia, kolejne (dwóch pierwszych egzemplarzy) 4 stycznia 2013[151]. Pojazdy nie zostały zaakceptowane przez przedstawicieli przewoźnika ze względu na obecność usterek[152]. Wszystkie 4 pierwsze 27WEb przeszły ostatecznie odbiory techniczne pod koniec stycznia 2013[153], 1 lutego zostały dostarczone na Śląsk[154], 2 lutego jeden z nich został zaprezentowany na dworcu w Katowicach, a 4 lutego rozpoczęły przewozy[155]. Składy zostały przeznaczone przede wszystkim do obsługi linii S1, dzięki czemu krótsze elfy można było skierować na inne trasy, w szczególności linii S4 (SKR)[156]. 28 lutego przewoźnik odebrał pozostałe 2 składy[157], a 8 marca weszły one do służby[158].
9 sierpnia 2013, pomiędzy Porajem a Korwinowem, po wjechaniu pod opadającą sieć trakcyjną zapalił się EN76-004. Doszczętnie spłonęła kabina maszynisty[159]. Na początku 2014 roku pojazd został skierowany na naprawę do producenta[160].
18 października 2016 KŚ wraz z urzędem marszałkowskim zamówiły 13 kolejnych jednostek (10 sztuk 4-członowych dla UM oraz 2 sztuki 3-członowe i 1 sztukę 2-członową dla KŚ). W umowie zawarto prawo opcji na 6 kolejnych sztuk[19][20]. Pod koniec 2016 roku przewoźnik zdecydował się dokupić 4 sztuki (3 sztuki 2-członowe i 1 sztukę 3-członową)[23], natomiast 31 stycznia 2017 zarząd województwa podjął uchwałę o skorzystaniu z prawa opcji na 2 dodatkowe 4-członowe egzemplarze i tydzień później złożył stosowne oświadczenie[161]. 23 kwietnia 2017 pierwszy egzemplarz trójczłonowy, oznaczony jako 21WEa-001, odbył jazdę próbną z Bydgoszczy do Warlubia i wieczorem tego samego dnia wyjechał do Krakowa na testy homologacyjne[70]. 31 lipca minął termin dostawy pierwszej jednostki, jednak ze względu na nieukończoną homologację Pesa dostarczyła jednostkę 14WE-02 będącą własnością spółki Industrial Division[162]. Miesiąc później Pesa dostarczyła kolejne pojazdy zastępcze: drugi zespół 14WE i 2 pojazdy EN81[163]. 11 września KŚ odebrały pierwszą jednostkę trójczłonową – 21WEa-002, dzień później rozpoczęła ona kursy z pasażerami[118], a kolejnego dnia odbyła się jej oficjalna prezentacja[71]. Pod koniec października Pesa dostarczyła 2 EN71KM w zastępstwie za 2 4-członowe elfy II, na stanie przewoźnika były wówczas już 3 krótsze elfy II[119]. 1 grudnia Pesa otrzymała homologację dla jednostek 2-członowych i skierowała pierwszą taką jednostkę do KŚ[115]. Na początku grudnia UTK wydał zezwolenie dopuszczające do ruchu 34WEa-001 i pojazd został dostarczony do Katowic[115]. W ostatnich dniach stycznia 2018 pierwszy egzemplarz 4-członowy otrzymał dopuszczenie do eksploatacji[164] i 17 lutego został przekazany[122]. W połowie kwietnia odbyły się jazdy testowe w Czechach[165]. W maju Koleje Śląskie otrzymały 2 pojazdy 14WE jako pojazdy zastępcze za niedostarczonego 4-członowego elfa II, a w czerwcu 2 pojazdy EN57FPS za kolejnego niedostarczonego elfa II[166][167]. Do końca 2018 roku dostarczono łącznie 7 sztuk 4-członowych elfów II[168]. W lutym 2019 sprawa wysokości kar za opóźnienia w dostawach elfów 2 trafiła do sądu[169]. W kwietniu poinformowano, że kontrakt na elfy 2 zostanie rozszerzony o 2 pojazdy 3-członowe[33]. 1 maja 2019 odebrano ostatnią – 12. jednostkę 4-członową[123], a 30 maja 2020 odebrano 20. z 21 łącznie zamówionych elfów II[120].
We wrześniu 2019 jedna z jednostek z pierwszej dostawy otrzymała okleinę nawiązującą do stulecia wybuchu Powstań Śląskich[170], a w lipcu 2020 inna jednostka otrzymała okleinę nawiązującą do osoby Wojciecha Korfantego[171].
Szybka Kolej Miejska w Warszawie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Wypadek_elf_SKM.jpg/220px-Wypadek_elf_SKM.jpg)
15 marca 2010 Szybka Kolej Miejska w Warszawie zamówiła 13 sztuk 6-członowych elfów[14]. W tym czasie przewoźnik posiadał 12 własnych składów (14WE i 19WE wyprodukowane przez Newag). Ich liczba nie była wystarczająca i wypożyczono dodatkowo składy EN57 od trójmiejskiej SKM oraz ZNTK „Mińsk Mazowiecki”. Ponadto część kursów na linii S9 było obsługiwanych przez Koleje Mazowieckie[172].
15 listopada 2010 przewoźnik ogłosił kolejny przetarg, na 6 podobnych składów[173], w którym Pesa ponownie zaproponowała Elfa. Zwycięzcą został jednak Newag ze swoim 35WE, nazwanym później Impulsem[174].
9 sierpnia 2011 nastąpiło przekazanie stołecznej SKM pierwszego egzemplarza elfa i jego jazda inauguracyjna na linii S2 na odcinku Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia[99]. Do czasu uruchomienia trasy do lotniska Chopina składy obsługiwały wszystkie 3 linie SKM: S1, S2 i S9[99]. Nowe pociągi poprawiły sytuację taborową i pozwoliły na zwrot wypożyczanych składów EN57 – 24 września przewoźnik całkowicie wyeliminował je z ruchu[175].
20 kwietnia 2012, w ramach prób technicznych, jeden z elfów wjechał jako pierwszy pociąg osobowy na przygotowywaną do otwarcia stację Warszawa Lotnisko Chopina[176]. 1 czerwca rozpoczęło się regularne kursowanie pociągów z tej stacji[177], która jest stacją początkową linii S2 i S3. Ze względu na dotację unijną pojazdy są na stałe przypisane do linii S2 i S3[178].
23 czerwca 2013 elf 27WE-009 wykoleił się przy wyjeździe ze stacji Warszawa Lotnisko Chopina, w wyniku czego uszkodzeniu uległy 2 człony i 3 wózki[179]. Powodem wykolejenia było przełożenie zwrotnicy pod jadącym pociągiem. Naprawa została wykonana przez producenta i 24 stycznia 2014 pociąg wrócił do służby[180]. 10 lutego 2014 27WE-009 zderzył się z EN57AKM-1623 Kolei Mazowieckich w rejonie przystanku Warszawa Wesoła[181]. W wyniku zderzenia uszkodzony został człon A, zniszczeniu uległy: poszycie, absorbery, reflektory, sprzęg automatyczny, układ powietrzny i elektryczny oraz mocowanie 2. wózka. W czerwcu podjęto decyzję o skierowaniu pojazdu na naprawę do Pesy[182].
21 maja 2018 została podpisana umowa o wartości 310,5 mln zł na dostawę do 2023 dla warszawskiej SKM 13 elektrycznych zespołów trakcyjnych z platformy Elf2 – 8 pięcioczłonowych i 5 czteroczłonowych wraz z opcją na 8 dodatkowych składów (7 pięcioczłonowych i 1 czteroczłonowy)[27][28]. 10 pierwszych pojazdów Pesa miała dostarczyć do końca 2019. Na skutek niewywiązywania się przez Pesę z terminu realizacji zamówienia, w październiku 2019 SKM podjęła decyzję o zerwaniu kontraktu[29]. Gotowy wówczas był jeden skład, jednak nie posiadał on jeszcze homologacji[183], które po zerwaniu kontraktu został nieznacznie zmodyfikowany, żeby był bardziej uniwersalny[184]. 25 marca 2021 jeden z gotowych składów z tego kontraktu zaprezentowano na stacji Wrocław Główny[185]. Ostatecznie składy zostały sprzedane województwu kujawsko-pomorskiemu[129].
Polregio Oddział Świętokrzyski
17 sierpnia 2010 podpisano umowę z samorządem województwa świętokrzyskiego na dostawę 4 sztuk 2-członowych elfów[186]. 5 października 2011 odbyło się uroczyste przekazanie pierwszej sztuki na dworcu w Kielcach[187], podczas którego odbył się przejazd zaproszonych gości do pobliskiej Sitkówki[188]. Następnego dnia został zaprezentowany na dworcu w Skarżysku-Kamiennej oraz dworcu w Ostrowcu Świętokrzyskim[189]. Elfy to kolejne niskopojemnościowe elektryczne składy (po dwóch EN81) zakupione przez urząd marszałkowski województwa świętokrzyskiego[89]. Zostały one skierowane do obsługi linii z Kielc do Ostrowca Świętokrzyskiego, Częstochowy oraz Krakowa[190].
Koleje Mazowieckie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/POL_Brody_Warszawskie_train_station_1.jpg/220px-POL_Brody_Warszawskie_train_station_1.jpg)
1 grudnia 2009 podpisano umowę z przedstawicielami województwa mazowieckiego na dostawę 20 sztuk 4-członowych elfów[191], ale w lutym 2010 sąd, na wniosek firmy Stadler Rail, nakazał zerwać umowę z powodu niespełnienia warunków przetargu przez producenta[192]. 20 stycznia 2011 podpisano kolejna umowę, tym razem na zakup 16 sztuk[193]. Elfy zamówiono aby uzupełnić flotę Kolei Mazowieckich. Samorządowy przewoźnik posiadał wtedy już 10 podobnych 4-członowych EZT Stadler FLIRT[194].
W marcu przeprowadzono konkurs na malowanie elfów[195]. 21 sierpnia do Warszawy dostarczono pierwsze dwa z 16 zamówionych składów[196], których uroczyste przekazanie odbyło się dzień później na stacji Warszawa Gdańska[197]. Składy zostały skierowane do obsługi linii KM9 (Warszawa Zachodnia – Działdowo)[197].
18 maja 2012, w ramach prób technicznych, jeden z elfów, jako pierwszy pociąg osobowy Kolei Mazowieckich, wjechał na przygotowywaną do otwarcia stację Warszawa Lotnisko Chopina[198], z której regularne pociągi rozpoczęły kursowanie do Warszawy Wschodniej (linia KML) 1 czerwca[177]. 29 czerwca elfy rozpoczęły obsługę połączenia do stacji Modlin, skąd 16 lipca rozpoczęły kursowanie autobusy Kolei Mazowieckich na nowo otwarte lotnisko Modlin w Nowym Dworze Mazowieckim[80].
23 maja 2012, pomiędzy przystankiem Warszawa Zoo a stacją Warszawa Praga, elf Kolei Mazowieckich (EN76-012) zderzył się czołowo z 19WE SKM Warszawa. W wyniku wypadku ranna została pasażerka elfa i pasażer 19WE[199].
Na początku 2013 Pesa na zamówienie Kolei Mazowieckich rozpoczęła doposażanie pojazdów w szklane wiatrołapy oraz zapasową sprężarkę i przetwornicę na koszt producenta[200][201]. W drugiej połowie 2013 roku 5 składów kursujące na lotnisko Chopina doposażano w kasowniki ZTM[202].
We wrześniu KM zamówiły symulator EN76 w spółce Autocomp Management[203], który został dostarczony w sierpniu 2014[204].
31 marca 2016 przewoźnik podpisał z Pesą umowę na utrzymanie jednostek poziomu P1-P3 oraz naprawy poziomu P4 połączone z modernizacją obejmującą: montaż Wi-Fi, nową powłokę lakierniczą, nowy system otwierania drzwi i nowe osłony zgarniaczy[205][206].
W połowie 2016 rozpoczął się montaż kasowników ZTM w 11 pociągach, które dotychczas ich nie miały[82].
Koleje Wielkopolskie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/EN76-027%2C_Konin%2C_2015-09-27_%28Muri_WG_2015-34%29.jpg/220px-EN76-027%2C_Konin%2C_2015-09-27_%28Muri_WG_2015-34%29.jpg)
21 października 2010 oferta Pesy została wybrana w przetargu na dostawę 22 sztuk 4-członowych elektrycznych zespołów trakcyjnych[207]. Hiszpański CAF i szwajcarski Stadler, również startujący w tym konkursie, złożyli odwołanie od rozstrzygnięcia do Krajowej Izby Odwoławczej[208][209]. Ich wnioski zostały odrzucone[210], w związku z czym CAF wystąpił do sądu o unieważnienie przetargu[211], co również rozpatrzono odmownie. Umowa musiała być jeszcze sprawdzona przez Komisję Europejską[212]. Ostatecznie, 8 lutego 2011 przedstawiciele Pesy podpisali umowę z samorządem województwa wielkopolskiego na dostawę 22 elfów typu 22WEa dla Kolei Wielkopolskich, które miały zostać dostarczone pomiędzy sierpniem 2012 a czerwcem 2014[213].
30 października 2011 Koleje Wielkopolskie wypożyczyły śląskiego EN76-004 na uroczyste otwarcie zmodernizowanego Dworca Letniego w Poznaniu[214].
W maju 2012 rozpoczęto budowę pierwszej jednostki[215], która została przekazana 8 sierpnia na stacji Poznań Główny[216]. 21 listopada miał miejsce przejazd promocyjny EN76-028 na trasie Poznań – Opalenica[217]. Elfy 9 grudnia rozpoczęły przewozy na linii Poznań – Kutno i Poznań – Zbąszynek[218]. Był to debiut przewoźnika na liniach zelektryfikowanych, gdyż do tej pory KW obsługiwały jedynie linie niezelektryfikowane[218]. Ze względu na niedostarczenie w terminie 3 pojazdów (6. – 8.) Pesa dostarczyła tabor zastępczy w postaci EN57[219].
15 grudnia 2013 elfy rozpoczęły kursowanie na trasie Poznań – Mogilno[220]. Ostatni z 22 zamówionych pojazdów (EN76-047) został uroczyście oddany do eksploatacji 25 lutego 2014 na Dworcu Letnim w Poznaniu[221].
23 sierpnia 2017 województwo wielkopolskie podpisało z Pesą umowę o wartości niemal 239 mln zł (z czego aż 210 mln zł to dotacja unijna)[102] na dostawę 10 pięcioczłonowych zespołów z rodziny Elf II. Miały one zostać dostarczone na początku 2019 i przekazane Kolejom Wielkopolskim w celu obsługi w godzinach szczytu najbardziej obciążonych tras z Poznania Głównego do Rawicza, Jarocina, Ostrowa Wielkopolskiego, Krotoszyna i Krzyża[26]. Na początku września 2019 pierwszych 5 jednostek było gotowych, jednak nie mogły zostać one przekazane ze względu na brak dokumentów dopuszczeniowych[222]. W połowie września stosowane dopuszczenie zostało wydane przez Urząd Transportu Kolejowego i 17 września rozpoczęły się odbiory nowych jednostek[223]. 19 września na Dworcu Letnim odbyło się uroczyste przekazanie jednostki 48WE-003, po którym odbył się kurs inauguracyjny na trasie Poznań Główny – Swarzędz. Dostarczonych było wówczas 5 elfów z tej partii, z czego 4 były odebrane[124][224]. Dostawy elfów z tego zamówienia zakończono w marcu 2020[125].
14 lutego 2019 województwo podpisało umowę na zakup kolejnych 5 sztuk 5-członowych elfów 2 z opcją na 2 dodatkowe jednostki[30]. Dostawy zamówionych pojazdów planowane były od czerwca do grudnia 2020, jednakże zostały opóźnione ze względu na pandemię COVID-19[225]. Całkowita wartość zamówienia podstawowego wyniosła 127,45 mln zł brutto (w tym 48,75 mln zł dofinansowania z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko)[103]. Ostatecznie 2 pierwsze jednostki przekazano 2 grudnia 2020[126], kolejne 2 jednostki 28 grudnia[226], a ostatnią w kwietniu 2021 roku[127].
W sierpniu 2021 elf EN76-026 pochodzący z pierwszego zamówienia otrzymał okolicznościową okleiną nawiązującej do najważniejszych wydarzeń z 10-letniej historii przewoźnika[227].
17 stycznia 2023 roku podpisano umowę na kolejne cztery jednostki[39].
Polregio Oddział Warmińsko-Mazurski
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/EN62-001.jpg/220px-EN62-001.jpg)
7 listopada 2011 podpisano umowę z samorządem województwa warmińsko-mazurskiego na dostawę jednego 3-członowego elfa[228]. Pesa wygrała przetarg m.in. dzięki zaoferowaniu gwarancji na cały pociąg na 50 lat[229]. 22 listopada 2012 skład został przekazany, po czym miała miejsce jego prezentacja na trasie Olsztyn – Czerwonka[230].
Elf jest pierwszym elektrycznym pojazdem szynowym należącym do samorządu tego województwa. Dotychczas kupowano tylko pojazdy spalinowe[231], gdyż na terenie województwa większość linii jest niezelektryfikowanych[232].
W 2022 roku właściciel pojazdu (urząd marszałkowski) rozważał jego sprzedaż ze względu na wysoki koszt przeglądu P5, jednakże nie było chętnych na jego zakup[233].
Polregio Oddział Kujawsko-Pomorski
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Pesa_Elf_22WEc.jpg/220px-Pesa_Elf_22WEc.jpg)
26 listopada 2013 podpisano umowę z woj. kujawsko-pomorskim na dostawę 5 sztuk 4-członowych elfów[16]. 26 maja 2014 zostały przekazane 2 pierwsze pojazdy[83], a 27 czerwca odbyła się ich uroczysta prezentacja na stacji Bydgoszcz Główna połączona z uroczystym przejazdem to Torunia. Pojazdy zakupione do obsługi połączeń ramach połączenia BiT City[234]. Dwa kolejne pojazdy zostały przekazane 12 grudnia 2014[235]. Na początku lutego 2015 PR rozpoczęły eksploatację ostatniego – 5. elfa[236]. W grudniu 2015 zaczęto kierować jednostki również na wydłużone relacji do i z Nakła nad Notecią, Jabłonowa Pomorskiego i Włocławka[237]. 19 października 2015 zawarto umowę na rozszerzenie zamówienia o 1 pojazd[18] różniący się od pierwszych 5 większą prędkością eksploatacyjną wynoszącą 160 km/h zamiast 120 km/h[84]. Skład miał zostać dostarczony do końca czerwca 2016[18], ale ostatecznie wyjechał na tory pod koniec lipca[128]. 1 sierpnia został skierowany do obsługi trasy Bydgoszcz Główna – Gdynia Główna oraz Bydgoszcz Główna – Laskowice Pomorskie[238].
2 listopada 2022 podpisano umowę na dostawę 5 sztuk 4-członów elfów II[38], których uroczyste przekazanie odbyło się 25 listopada na stacji Toruń Główny. Tak szybko dostawa była możliwa dzięki temu, że producent sprzedał pojazdy, które pierwotnie miała otrzymać warszawska Szybka Kolej Miejska[129].
W grudniu 2016 podpisano umowę z Przewozami Regionalnymi na dostawę 4 sztuk elfów II w wersji 2-członowej[21][22]. Wszystkie jednostki zostały odebrane 27 lutego 2018[239], a 16 marca odbyło się ich uroczyste przekazanie na stacji Toruń Główny. Składy zostały zakupione przez przewoźnika do obsługi połączeń na terenie województwa kujawsko-pomorskiego[240].
Polregio Oddział Podkarpacki
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/EN62A-101%2C_Rzesz%C3%B3w%2C_2017-11-13.jpg/220px-EN62A-101%2C_Rzesz%C3%B3w%2C_2017-11-13.jpg)
30 stycznia 2017 podpisano umowę z woj. podkarpackim na dostawę 7 sztuk elfów II: 5 w wersji 3-członowej i 2 w wersji 4-członowej. Pierwsze pojazdy, zgodnie z umową, miały zostać dostarczone do czerwca 2017, a pozostałe do marca 2018 roku[24]. Podpisany został jednak aneks, zgodnie z którym termin dostawy dwóch pierwszych składów został przesunięty na termin dostawy trzeciego pojazdu – 30 września 2017[241]. Termin ten również nie został dotrzymany, w związku z czym urząd marszałkowski rozpoczął naliczanie kar umownych[242]. Ostatecznie pierwszy pojazd został dostarczony w połowie listopada[130]. 21 listopada odbyły się próby elfów w trakcji potrójnej na trasie Rzeszów – Dębica[243], 27 listopada ich przekazanie, a 4 grudnia oficjalna prezentacja[74]. 6 czerwca 2018 zakończono dostawy jednostek 3-członowych[131]. 20 sierpnia dostarczono pierwszą jednostkę 4-członową[133], a 27 września na stacji Rzeszów Główny uroczyście przekazano drugą, a jednocześnie ostatnią jednostkę, oklejoną w barwy narodowe z okazji 100-lecia niepodległości[134].
Koleje Małopolskie
![Koleje Małopolskie, 22WEh (EN76B)](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Koleje_Ma%C5%82opolskie%2C_22WEh_%28EN76B%29.jpg/220px-Koleje_Ma%C5%82opolskie%2C_22WEh_%28EN76B%29.jpg)
28 października 2019 podpisano umowę z województwem małopolskim na dostawę 4 sztuk elfów II w wersji 4-członowej dla Kolei Małopolskich[34]. Pierwsze dwie egzemplarze zostały odebrane w sierpniu 2021 roku, z czego egzemplarz EN76B-001 rozpoczął kursowanie z pasażerami 12 sierpnia[135]. 17 sierpnia natomiast odbyło się uroczyste przekazanie i prezentacja 2 pierwszych jednostek[244]. 27 sierpnia dostarczono dwie pozostałe sztuki[136].
Koleje Dolnośląskie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Wroc%C5%82aw_~23ycvtcw.jpg/220px-Wroc%C5%82aw_~23ycvtcw.jpg)
29 września 2020 podpisano umowę z Kolejami Dolnośląskimi na dostawę 5 sztuk elfów II w wersji 5-członowej z opcją na kolejne 20 składów[35]. W marcu 2021 zarząd przewoźnika podjął decyzję o rozszerzeniu zamówienia o 8 sztuk[245]. W marcu 2022 Koleje Dolnośląskie skorzystały z pozostałej części prawa opcji, dzięki czemu zamówiono łącznie 25 pojazdów[246]. Pod koniec lipca gotowe były 2 pierwsze jednostki[247], a 18 sierpnia rozpoczęły kursowanie na linii Wrocław Główny – Jelcz-Laskowice[137][248]. Dostawy zakończono w lipcu 2024[249].
RegioJet
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/EMU_654-001_RegioJet.png/220px-EMU_654-001_RegioJet.png)
W marcu 2019 Pesa podpisała umowę z czeskim prywatnym przewoźnikiem kolejowym RegioJet na dostawę 7 dwuczłonowych EZT Elf.eu, które mają zostać skierowane do obsługi połączeń regionalnych w kraju usteckim. Jest to pierwszy kontrakt na dostawę elfów poza Polskę. Będą to także pierwsze wielosystemowe jednostki z rodziny Elf[31][32]. 11 grudnia 2022 pierwsze 3 jednostki weszły do eksploatacji m.in. na linii Ústí nad Labem – Děčín východ[250][104], a w lutym 2023 pozostałe 4 jednostki[139].
W listopadzie 2022 poinformowano o podpisaniu umowy ramowej na dostawę 30 pojazdów oraz pierwszej umowy wykonawczej na 7 pojazdów 3-członowych[37].
CFR Călători
19 grudnia 2023 w Bukareszcie podpisana została umowa na dostawę 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych (z opcją na 9 dodatkowych) klasy Inter-Regio dla Kolei Rumuńskich i Agencji Reformy Kolei[40]. Do podpisania umowy doszło pomimo tego, że w toku było postępowanie apelacyjne złożone przez Alstom, który jeszcze przed podpisaniem umowy odwołał się od decyzji o wyborze najkorzystniejszej oferty. Odwołanie Alstom w listopadzie 2023 zostało odrzucone przez rumuński odpowiednik Krajowej Izby Odwoławczej, jednakże w lutym 2024 są apelacyjny nakazał ponowną ocenę ofert[251].
30 stycznia 2024 podpisano zostało natomiast mowa na 62 EZT dla regionów: Bukareszt, Jassy i Kluż-Napoka[41].
Nagrody i wyróżnienia
- 2010 – tytuł Osiągnięcie w Technice i Ochronie Środowiska przyznany przez Radę Toruńską Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT[64]
- 2011 – najlepszy produkt w konkursie Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji na targach Trako w Gdańsku[252]
- 2017 – nagroda główna w kategorii pojazdy w konkursie Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji na targach Trako w Gdańsku[253]
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b Ryszard Rusak. Od Pafawagu do Bombardiera. 60 lat Państwowej Fabryki Wagonów Pafawag we Wrocławiu. „Świat Kolei”. 10/2005, s. 12-17. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Paweł Terczyński. Pafawag – kronika produkcji. „Świat Kolei”. 10/2005, s. 18-23. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Paweł Terczyński. Wagony i zespoły spalinowe w obsłudze ruchu regionalnego na PKP. „Świat Kolei”. 9/2008, s. 12-21. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ a b Bogdan Waga. Elektryczne na start. „Koleje Małe i Duże”. 1/2007, s. 18-27. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Piotr Sobolewski. Nowy Zakład Montażu Taboru Kolejowego firmy STADLER w Siedlcach. „Świat Kolei”. 5/2008, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Tomasz Tomaszewski. EN95 – nowy zespół trakcyjny dla Warszawskich Kolei Dojazdowych. „Świat Kolei”. 9/2004, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Prospekty na stronach producenta: ED59 Acatus, ED74 Bydgostia [dostęp 2012-02-21].
- ↑ Grzegorz Kotlarz. ELF – nowe dziecko PESY. „Świat Kolei”. 2/2010, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Ryszard Piech: Plan rozwoju SKM Warszawa do 2027 roku. inforail.pl, 2008-06-02. [dostęp 2012-02-20].
- ↑ a b Wymagana pojemność jednego ezt co najmniej 450 pasażerów, w tym min. 200 pasażerów na miejscach siedzących. [...] Wysokość podłogi w strefie wejścia 760 ± 50 mm nad poziomem główki szyny. Udział niskiej podłogi w stosunku do całkowitej długości przedziałów pasażerskich – powyżej 75% Ogłoszenie o zamówieniu: Dostawa nowych elektrycznych zespołów trakcyjnych do wykonywania kolejowych przewozów pasażerskich. bip.umww.pl, 2010-10-22. [dostęp 2012-02-21].
- ↑ Prospekty na stronach producenta: Acatus II [dostęp 2012-02-22].
- ↑ a b c d e f g h i j k Prospekty na stronach producenta: 22WE Elf Śląsk, 27WE Elf SKM [dostęp 2012-02-22].
- ↑ a b Michał Grobelny. Elfy dla Mazowsza, Śląska i na rynki zachodnie. „Rynek Kolejowy”. 1/2010, s. 20–22. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych „Tor”. ISSN 1644-1958. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Paweł Terczyński. Elektryczne zespoły trakcyjne rodziny Elf. „Świat Kolei”. 3/2012, s. 26-33. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ a b Pesa z umową na 6 pociągów dla Kolei Śląskich. rynek-kolejowy.pl, 2012-09-10. [dostęp 2012-09-10].
- ↑ a b Elfy połączą Toruń z Bydgoszczą. rynek-kolejowy.pl, 2013-11-26. [dostęp 2013-11-26].
- ↑ a b c d e Dariusz Kalinowski. Elf dla BiT City. „Świat Kolei”. 5/2015, s. 12-15. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ a b c d Kujawsko-pomorskie zamówiło szóstego Elfa. rynek-kolejowy.pl, 2015-10-19. [dostęp 2015-10-19].
- ↑ a b c d e Elfy II pojadą do Kolei Śląskich. Umowa podpisana. rynek-kolejowy.pl, 2016-10-18. [dostęp 2016-10-19].
- ↑ a b Załącznik nr 3 do SIWZ KS/ZP/25/2016 [online], Koleje Śląskie [dostęp 2016-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-20] .
- ↑ a b c Dostawy – 460235-2016. ted.europa.eu, 2016-12-22. [dostęp 2017-01-02].
- ↑ a b c W PESIE trwa budowa pierwszych Elfów 2. inforail.pl, 2017-03-28. [dostęp 2017-03-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-15)].
- ↑ a b c d Koleje Śląskie kupią cztery dodatkowe Elfy II. rynek-kolejowy.pl, 2017-01-03. [dostęp 2017-01-03].
- ↑ a b c Elfy II pojadą na Podkarpacie. Jest umowa. rynek-kolejowy.pl, 2017-01-30. [dostęp 2017-01-31].
- ↑ MichałM. Szymajda MichałM., Cała opcja na Elfy 2 dla Śląska będzie realizowana [online], rynek-kolejowy.pl [dostęp 2017-02-17] (pol.).
- ↑ a b c d mj / inf. pras./Jagoda Haloszka: Umowa na wielkopolskie Elfy2 podpisana. Będą pachnieć. rynek-kolejowy.pl, 2017-08-23. [dostęp 2017-08-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-23)]. (pol.).
- ↑ a b c Jakub Madrjas: Jakie będą Elfy 2 dla SKM Warszawa? [infografika]. Rynek Kolejowy, 2018-05-21. [dostęp 2018-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-21)]. (pol.).
- ↑ a b c Pierwszy Elf2 dla SKM Warszawa z opóźnieniem, ale gotowy. Mamy pierwsze zdjęcia!. rynek-kolejowy.pl, 2019-10-04. [dostęp 2019-10-07]. (pol.).
- ↑ a b SKM Warszawa odstępuje od umowy z Pesą na Elfy. Pesa wyraża ubolewanie. rynek-kolejowy.pl, 2019-10-17. [dostęp 2020-02-03]. (pol.).
- ↑ a b c PESA z kolejną umową na Elfy 2. W Wielkopolsce. inforail.pl, 2019-02-14. [dostęp 2019-02-14]. (pol.).
- ↑ a b c d ELFY.EU wjeżdżają do Czech! PESA podpisuje umowę z RegioJet. 2019-03-07. [dostęp 2019-03-07]. (pol.).
- ↑ a b c Pesa z ważną umową z RegioJet. Dostarczy pierwsze wielosystemowe Elfy. 2019-03-07. [dostęp 2019-03-07]. (pol.).
- ↑ a b 21WEa plus dwa. 2019-04-08. [dostęp 2019-04-09]. (pol.).
- ↑ a b c Pesa z umową na dostawę nowych pociągów dla Małopolski [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-10-31] (pol.).
- ↑ a b c Umowa podpisana – Pesa dostarczy Elfy2 dla Kolei Dolnoląskich. kurier-kolejowy.pl, 2020-09-29. [dostęp 2020-10-06].
- ↑ Koleje Dolnośląskie zamawiają 12 dodatkowych Elfów 2. Całe zamówienie wykorzystane [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2023-01-21] (pol.).
- ↑ a b Pesa ma drugą umowę z RegioJet! Dostarczy pociągi do obsługi Pragi [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-11-08] (pol.).
- ↑ a b c Kujawsko-pomorskie podpisało umowę z PESĄ [online], TransInfo [dostęp 2022-11-16] (pol.).
- ↑ a b c Wielkopolska z umową na nowe Elfy 2 [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2023-01-21] (pol.).
- ↑ a b c To już oficjalne. Pesa sprzedała pierwsze pociągi do Rumunii! [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-02-05] (pol.).
- ↑ a b c Pesa dostarczy 62 pociągi dla Kolei Rumuńskich. Umowa podpisana! [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-02-05] (pol.).
- ↑ a b Targi Innotrans 2010. Pesa zdobyła Berlin nowiutkim Elfem w rytmie Swinga.... 2010-09-27. [dostęp 2012-02-17].
- ↑ Paweł Terczyński. Międzynarodowe Targi Kolejowe TRAKO 2011. „Świat Kolei”. 11/2011, s. 12-15. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Karol Wach: Czeski Rekin z polskiej fabryki PESY czyli RegioShark dla Ceskich Drahów. inforail.pl, 2012-07-02. [dostęp 2013-07-04].
- ↑ Czech Raildays na zdjęciach i filmie. 2013-06-22. [dostęp 2013-06-25].
- ↑ Targi TRAKO już jutro. Zobacz wystawę taboru. rynek-kolejowy.pl, 2013-09-23. [dostęp 2013-09-24].
- ↑ Tabor kolejowy na targach TRAKO 2017. kurier-kolejowy.pl, 2017-09-26. [dostęp 2017-10-01]. (pol.).
- ↑ Elf 2 dotarł do Ostrawy. inforail.pl, 2018-06-20. [dostęp 2018-07-17]. (pol.).
- ↑ Elf2 i Twist – nowe pojazdy PESY na targach w Gdańsku. inforail.pl, 2019-09-24. [dostęp 2019-09-25].
- ↑ a b Elektryczne zespoły trakcyjne. pesa.pl. [dostęp 2017-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-11-03)].
- ↑ Acatusy plus zastąpią Elfy. 2014-03-25. [dostęp 2014-03-25].
- ↑ Polska-Rzeszów: Tabor kolejowy 2013/S 181-312198 Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia. ted.europa.eu, 2013-09-17. [dostęp 2013-09-04].
- ↑ Wyrok z dnia 20 grudnia 2013 r., t. KIO 2794/13, uzp.gov.pl .
- ↑ Jest umowa na Darty dla PKP Intercity. rynek-kolejowy.pl, 2014-05-23. [dostęp 2014-05-23].
- ↑ Koniec Elfa to początek Elfa. Elfa 2. inforail.pl, 2017-11-28. [dostęp 2017-12-08]. (pol.).
- ↑ Pesa z dofinansowaniem NCBR na opracowanie Elfa.eu Aż 19 mln złotych. rynek-kolejowy.pl, 2019-04-30. [dostęp 2019-04-30]. (pol.).
- ↑ Elfy.eu dla RegioJetu zmieniają barwy. rynek-kolejowy.pl, 2019-10-21. [dostęp 2020-03-22]. (pol.).
- ↑ KurierK. Kolejowy KurierK., Jednostka Pesa Elf.Eu dla RegioJet po raz pierwszy wyjechała na otwarty tor. [online], kurier-kolejowy.pl [dostęp 2022-11-08] .
- ↑ a b c d e f g h i j k Prezentacja o śląskim Elfie. slaskie.pl. [dostęp 2012-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
- ↑ a b c d Ryszard Piech: Zaelfieni. InfoRail, 2010-02-02. [dostęp 2012-03-06].
- ↑ Aleksandra Lewińska, Krzysztof Aładowicz: To jemu pociągi bydgoskiej Pesy zawdzięczają wygląd i duszę. bydgoszcz.wyborcza.pl, 2014-06-13. [dostęp 2016-01-31].
- ↑ a b c d e Michał Pieńkowski, Piotr Zagozdon: EZT 27 WE. skm.warszawa.pl, 2012-04. [dostęp 2014-09-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-27)].
- ↑ a b Pesa: Sześcioczłonowy niskopodłogowy elektryczny zespół trakcyjny 27WEb. kolejeslaskie.com. [dostęp 2012-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
- ↑ a b Konkursy rozstrzygnięte. [dostęp 2012-09-19].
- ↑ Rafał Pisera. Szyny są OK!. „Wprost”. 25/2012 (1531). ISSN 0209-1747.
- ↑ Tomáš Kuchta. Aktuální pohled do firmy PESA. „Železniční magazín”. 12/2012, s. 20-24. M-presse plus. (cz.).
- ↑ Dostawa nowego trójczłonowego elektrycznego zespołu trakcyjnego. bip.warmia.mazury.pl. [dostęp 2013-10-23].
- ↑ Prospekt 21WE
- ↑ a b c Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia [online], Koleje Śląskie [dostęp 2016-10-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-20] .
- ↑ a b c Martyn Janduła: Elf2 dla Kolei Śląskich jedzie na testy [zdjęcia]. rynek-kolejowy.pl, 2017-04-23. [dostęp 2017-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-24)]. (pol.).
- ↑ a b c d Koleje Śląskie świętują pierwszego Elfa 2 [zdjęcia]. [dostęp 2017-09-13]. (pol.).
- ↑ Elektryczny Zespół Trakcyjny 21WEa- "ELF 2". kolejeslaskie.com. [dostęp 2018-05-12].
- ↑ a b Pesa chce dostarczyć Podkarpaciu Elfy II. rynek-kolejowy.pl, 2016-10-27. [dostęp 2017-01-30].
- ↑ a b Podkarpacie wita pierwsze trzy pojazdy Elf2. 2017-12-04. [dostęp 2017-12-04]. (pol.).
- ↑ a b Andrzej Białoń, Juliusz Furman, Andrzej Kazimierczak. Zakłócenia generowane do sieci trakcyjnej przez nowoczesny elektryczny zespół trakcyjny 22 WE ELF. „Logistyka”. 3/2011, s. 161-163. Wydawnictwo Instytutu Logistyki i Magazynowania. ISSN 1231-5478.
- ↑ Dostawa 8 Elektrycznych Zespołów Trakcyjnych (EZT) do wykonywania pasażerskich przewozów regionalnych, jednoprzestrzennych, wieloczłonowych, na wspólnych wózkach, ze świadczeniem usług serwisowych w okresie trzech lat od daty przekazania każdego EZT. bip.slaskie.pl. [dostęp 2013-10-23].
- ↑ a b Wielkopolska kupiła 22 Elfy. 2011-02-08. [dostęp 2013-10-21].
- ↑ Koleje Wielkopolskie mają nowego Elfa [ZDJĘCIA]. gloswielkopolski.pl, 2013-05-23. [dostęp 2014-03-30].
- ↑ a b Elektryczne zespoły trakcyjne EN76 ELF [online], Koleje Mazowieckie, 16 kwietnia 2012 [dostęp 2012-06-11] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-13] .
- ↑ a b Pociągiem KM (i autobusem) na lotnisko do Modlina. pgt.pl, 2012-07-04. [dostęp 2012-07-17].
- ↑ Zdjęcie wieszaków rowerowych w 22WEe
- ↑ a b Znikające kasowniki w pociągach lotniskowych. Wkrótce więcej. transport-publiczny.pl, 2016-07-04. [dostęp 2016-07-05].
- ↑ a b Elfy dla BiT City przekazane. rynek-kolejowy.pl, 2014-05-28. [dostęp 2014-05-28].
- ↑ a b Elfem z Torunia do Bydgoszczy pojedziemy za 7,8 zł. rynek-kolejowy.pl, 2015-10-19. [dostęp 2015-10-30].
- ↑ Pierwszy raz Elfa 2. silesiainfotransport.pl, 2017-09-12. [dostęp 2017-09-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-11-20)].
- ↑ Elektryczny Zespół Trakcyjny 22WEd – "ELF 2". kolejeslaskie.com. [dostęp 2018-05-12].
- ↑ a b c Jakie będą Elfy 2 dla SKM Warszawa?. 2018-05-21. [dostęp 2018-10-12]. (pol.).
- ↑ Zdjęcie wieszaków rowerowych w 27WE
- ↑ a b c d e Marek Graff. Nowoczesne elektryczne zespoły trakcyjne w Polsce. „Technika Transportu Szynowego”. 5-6/2014, s. 34–47. Emi-press. ISSN 1232-3829.
- ↑ a b c d Trako 2011: Czas na Elfiątko. inforail.pl, 2011-10-25. [dostęp 2012-03-07].
- ↑ Nowoczesne oblicze kolei w Świętokrzyskiem. przewozyregionalne.pl, 2013-03-11. [dostęp 2013-10-23].
- ↑ a b Kiedy mają przyjechać nowe pociągi?. silesiainfotransport.pl, 2017-07-17. [dostęp 2017-09-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-22)].
- ↑ Elektryczny Zespół Trakcyjny 34WEa- "ELF 2". kolejeslaskie.com. [dostęp 2018-05-12].
- ↑ Jakie pociągi dla Kolei Wielkopolskich?. rynek-kolejowy.pl, 2016-12-29. [dostęp 2017-09-12].
- ↑ Koleje Dolnośląskie podpisały umowę na zakup Elfów 2 z Pesy. 2020-09-29. [dostęp 2020-10-2206opublikowany=rynek-kolejowy.pl]. (pol.).
- ↑ Opis przedmiotu zamówienia. bip.slaskie.pl, 2009-03-04. [dostęp 2013-03-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
- ↑ Opis przedmiotu zamówienia. bip.slaskie.pl, 2010-07-10. [dostęp 2013-03-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
- ↑ Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego: Pierwszy ELF dla Kolei Wielkopolskich (galeria). kurier-kolejowy.pl. [dostęp 2012-08-30].
- ↑ a b c Marek Graff, Krzysztof Rutkowski. Elfy z Pesy dla warszawskiej SKM. „Świat Kolei”. 9/2011, s. 2. Łódź: EMI-PRESS Wydawnictwa Techniczne i Naukowe. ISSN 1234-5962.
- ↑ a b jm, Rynek Kolejowy: Najmniejszy Elf – najcichszy. rynek-kolejowy.pl, 2011-10-07. [dostęp 2012-09-03].
- ↑ „Elf” ruszył w Świętokrzyskie. sejmik.kielce.pl, 2011-10-06. [dostęp 2012-06-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
- ↑ a b Pesa spóźni się z dostawą dla Poznańskiej Kolei Metropolitalnej
- ↑ a b Pesa podpisała umowę na pięć elfów dla Wielkopolski. bydgoszcz.wyborcza.pl, 2019-02-14. [dostęp 2019-02-15].
- ↑ a b Pesa: Jednostka 654 to najnowocześniejszy pojazd w naszym portfolio [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2023-01-21] (pol.).
- ↑ Świadectwo dopuszczenia do eksploatacji typu kolejowego 21WE. „Elektroniczna baza świadectw dopuszczenia typu do eksploatacji”. T/2012/0386, 2012-11-20. utk.gov.pl.
- ↑ ELF, Unidades Eléctricas de piso bajo. „Ingeteam magazine”, 2010-09-15. [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05]. (hiszp.).
- ↑ Sekcja 22WE 2012-2013. traktionssysteme.at. [dostęp 2015-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-25)]. (ang.).
- ↑ System zbierania i analizy danych o eksploatacji pojazdów szynowych. ATM PP Sp. z o.o., 2011-08. s. 16, 24, 25. [dostęp 2015-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
- ↑ Widoczne na zdjęciu Plik:Kabina 27 WE fot 01.JPG (2013-03-20)
- ↑ Świadectwo dopuszczenia do eksploatacji typu kolejowego 27WEb. „Elektroniczna baza świadectw dopuszczenia typu do eksploatacji”. T/2012/0910, 2012-12-07. utk.gov.pl.
- ↑ Oznaczenia na burcie 27WEb (masy i systemu hamulca)
- ↑ Widoczne na zdjęciu Plik:EN96-001 3.JPG (2012-07-09)
- ↑ EMU/DEMU – Traktionssysteme Austria. traktionssysteme.at. [dostęp 2014-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-13)].
- ↑ Roof mounted traction system for ELF. „Traction”. T10, 2012-07-17. ingeteam.com. [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ a b c Dwuczłonowy Elf 2 dla Kolei Śląskich w Katowicach. 2017-12-01. [dostęp 2017-12-02]. (pol.).
- ↑ Przybył drugi elfik. 2017-12-27. [dostęp 2018-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-13)]. (pol.).
- ↑ Pół połowie nierówne [online], SilesiaInfoTransport.pl, 9 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-30] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-25] (pol.).
- ↑ a b Elf 2 już po pierwszym kursie z pasażerami. rynek-kolejowy.pl, 2017-09-12. [dostęp 2017-09-12].
- ↑ a b EN71KM w zastępstwie za dwa Elfy2 Kolei Śląskich. 2017-10-31. [dostęp 2017-10-31]. (pol.).
- ↑ a b Jest pierwszy z dwóch brakujących Elfów 2 dla Kolei Śląskich. inforail.pl, 2020-05-30. [dostęp 2020-05-31].
- ↑ 21WEa-010 już u nas [online], 1 lipca 2020 [dostęp 2020-12-02] (pol.).
- ↑ a b JakubJ. Madrjas JakubJ., Pesa przekazała pierwszego czteroczłonowego Elfa 2 [online], rynek-kolejowy.pl, 19 lutego 2018 [dostęp 2018-02-19] (pol.).
- ↑ a b Koleje Śląskie odebrały dwunastego czteroczłonowego Elfa2. inforail.pl, 2019-05-03. [dostęp 2019-05-06]. (pol.).
- ↑ a b Wielkopolski Elf2 uroczyście odebrany. inforail.pl, 2019-09-19. [dostęp 2019-11-19].
- ↑ a b Koleje Wielkopolskie z kompletem Elfów2 z pierwszego zamówienia. inforail.pl, 2020-03-19. [dostęp 2020-03-22].
- ↑ a b Dwa pierwsze Elfy 2 z drugiego zamówienia dla Kolei Wielkopolskich odebrane [zdjęcia] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ a b [PL / Expert] Delivery complete. Koleje Wielkopolskie with all ’48WEb’ trains. Project overview. [online], Railcolor News, 19 kwietnia 2021 [dostęp 2022-02-26] (ang.).
- ↑ a b Departament Nadzoru Właścicielskiego, Transportu i Cyfryzacji i Biuro Prasowe Urzędu Marszałkowskiego: Nowy szybki elf. kujawsko-pomorskie.pl, 2016-07-25. [dostęp 2016-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-25)]. (pol.).
- ↑ a b c Nowe Elfy 2 w Kujawsko-Pomorskiem. Region chce kupować pojazdy wodorowe [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-11-26] (pol.).
- ↑ a b Pierwszy Elf2 dotarł na Podkarpacie. 2017-11-13. [dostęp 2017-11-16]. (pol.).
- ↑ a b Komplet trzyczłonowych Elfów2 na Podkarpaciu. inforail.pl, 2018-06-07. [dostęp 2018-07-17]. (pol.).
- ↑ a b Warunki udostępniania zakupionego taboru kolejowego na potrzeby województwa w ramach RPO WP 2014-2020. .pl. [dostęp 2018-09-04].
- ↑ a b Pierwszy czteroczłonowy Elf II dotarł na Podkarpacie. inforail.pl, 2018-08-20. [dostęp 2018-08-24]. (pol.).
- ↑ a b Elf2 w narodowych barwach – mocny akcent na koniec kontraktu z Podkarpacia. inforail.pl, 2018-09-27. [dostęp 2018-09-27]. (pol.).
- ↑ a b Pierwszy z Elfów 2 dla Kolei Małopolskich zabrał na pokład pasażerów [zdjęcia] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ a b Pesa zakończyła dostawy Elfów 2 dla Kolei Małopolskich [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ a b Adrian, Koleje Dolnośląskie odebrały dwa pierwsze pociągi Elf 2 - Sektorkolejowy.pl [online], Sektorkolejowy.pl – Twoje rzetelne źródło informacji o kolei, 19 sierpnia 2022 [dostęp 2022-11-18] (pol.).
- ↑ Redakcja, Wszystkie 25 Elfów od PESA Bydgoszcz jest już we flocie Kolei Dolnośląskich [online], Portal Kolejowy NaKolei.pl, 1 lipca 2024 [dostęp 2024-07-01] (pol.).
- ↑ a b Rok pociągów Pesy w RegioJet. Sprawdziliśmy je na trasie [zdjęcia] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-02-13] (pol.).
- ↑ Redakcja, Pesa Bydgoszcz dostarczy kolejne EZT dla RegioJet. Będą jeździć w aglomeracji Pragi [WIZUALIZACJE] [online], Portal Kolejowy NaKolei.pl, 4 listopada 2022 [dostęp 2022-11-08] (pol.).
- ↑ Nové jednotky pro městské linky v Praze dodá pro RegioJet polská PESA [online], Zdopravy.cz, 4 listopada 2022 [dostęp 2022-11-08] (cz.).
- ↑ Śląskie zamówiło jeszcze jednego ELFa. 2011-03-30. [dostęp 2011-12-24].
- ↑ Kolejne nowoczesne pociągi dla województwa śląskiego. 2009-12-22. [dostęp 2011-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-11)].
- ↑ Katowice: Nowe pociągi na trasach województwa śląskiego. 2008-10-02. [dostęp 2012-03-05].
- ↑ Koleje Śląskie: Elfy wcale nie były gotowe. rynek-kolejowy.pl, 2013-01-04. [dostęp 2016-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-07)].
- ↑ Elfy stoją pod chmurką i się nudzą. Rynek Kolejowy, 2011-04-22. [dostęp 2012-01-06].
- ↑ Elfy Kolei Śląskich całe i zdrowe. Rynek Kolejowy, 2011-07-28. [dostęp 2012-02-16].
- ↑ Pociągi nowego przewoźnika – Kolei Śląskich – wyjechały na tory. Gazeta Prawna, 2011-10-01. [dostęp 2011-10-03].
- ↑ Koleje Śląskie: To Przewozy Regionalne zwlekają z przejęciem elfów. Rynek Kolejowy, 2011-07-21. [dostęp 2012-02-16].
- ↑ Zespoły trakcyjne rodziny Elf. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991–2013. Wyd. 1. Poznań: BWH Kolpress, 2014, s. 191-206, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-6-4.
- ↑ jm: Koleje Śląskie: Elfy wcale nie były gotowe. Rynek Kolejowy, 2013-01-04. [dostęp 2013-02-01].
- ↑ Elfy nie dotrą dziś do KŚ, bo mają usterki. kurier-kolejowy.pl, 2013-01-07. [dostęp 2013-01-07].
- ↑ ELF-y dla KŚ przeszły odbiory techniczne. kurier-kolejowy.pl, 2013-01-30. [dostęp 2013-01-30].
- ↑ Jutro prezentacja nowych Elfów KŚ. Z pasażerami pojadą już w poniedziałek. rynek-kolejowy.pl, 2013-02-01. [dostęp 2013-02-01].
- ↑ KŚ: nowe ELF-y wożą już pasażerów. kurier-kolejowy.pl, 2013-02-04. [dostęp 2013-02-04].
- ↑ INFORMACJA DOTYCZĄCA ZMIANY ROZKŁADU JAZDY POCIĄGÓW KOLEI ŚLĄSKICH (aktualizacja 20.02.2013r.). kolejeslaskie.com. [dostęp 2013-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
- ↑ KŚ mają komplet Elfów. VT614 brak. rynek-kolejowy.pl, 2013-03-04. [dostęp 2013-03-04].
- ↑ W Kolejach Śląskich jeżdżą już wszystkie zamówione Elfy [online], Wyborcza.pl, 9 marca 2013 [dostęp 2013-03-09] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-04] .
- ↑ Pożar Elfa Kolei Śląskich. Kabina doszczętnie spalona. rynek-kolejowy.pl, 2014-05-28. [dostęp 2014-05-28].
- ↑ czerwcu spalony Elf wróci na śląskie tory. rynek-kolejowy.pl, 2013-08-09. [dostęp 2013-08-13].
- ↑ Śląskie zamówiło dwa kolejne pociągi Pesy. kurier-kolejowy.pl, 2017-02-19. [dostęp 2017-02-20].
- ↑ InfoRail.pl: Zastępczy 14WE już w bazie Kolei Śląskich. inforail.pl, 2017-07-31. [dostęp 2017-07-31]. (pol.).
- ↑ InfoRail.pl: Pierwszy Elf2 w przyszłym tygodniu, EN81 też w Kolejach Śląskich. inforail.pl, 2017-08-30. [dostęp 2017-09-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-30)]. (pol.).
- ↑ Pierwszy czteroczłonowy Elf2 z dopuszczeniem do eksploatacji. 2018-01-30. [dostęp 2018-01-30]. (pol.).
- ↑ Elfy2 wjechały do Bohumina. Testowo. inforail.pl, 2018-04-16. [dostęp 2018-07-13]. (pol.).
- ↑ Kolejne składy zastępcze za Elfy2. inforail.pl, 2018-05-08. [dostęp 2018-10-14]. (pol.).
- ↑ Kolejne zaElfy2. Tym razem Feniksy. inforail.pl, 2018-06-01. [dostęp 2018-10-14]. (pol.).
- ↑ Nowe Impulsy i Elfy2 na regionalnych torach. 2018-12-14. [dostęp 2018-12-15]. (pol.).
- ↑ Pesa i woj, śląskie w sądzie. Chodzi o kary umowne za opóźnienia dostaw Elfów 2. rynek-kolejowy.pl, 2019-02-26. [dostęp 2019-03-01]. (pol.).
- ↑ Złoty Elf „Powstaniec Śląski” wyruszył w trasę [zdjęcia] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-11-19] (pol.).
- ↑ Koleje Śląskie okleiły drugiego Elfa [online], TransInfo [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ SKM Warszawa żegna klasyczne EN57. inforail.pl, 2012-02-22. [dostęp 2012-02-22].
- ↑ Ogłoszenie o zamówieniu. skm.bip.um.warszawa.pl, 2010-11-15. [dostęp 2012-06-01].
- ↑ Karol Wach: Całkiem nowa konstrukcja z Newagu dla SKM Warszawa. inforail.pl, 2011-02-21. [dostęp 2012-06-01].
- ↑ SKM = nowoczesność [online], Zarząd Transportu Miejskiego m.st. Warszawy, 23 września 2011 [dostęp 2012-06-13] [zarchiwizowane z adresu 2011-09-24] .
- ↑ SKM pojechała na Lotnisko Chopina. rynek-kolejowy.pl, 2012-04-23. [dostęp 2012-04-23].
- ↑ a b Szybko i nowocześnie czyli pociągiem na warszawskie lotnisko. inforail.pl, 2012-06-01. [dostęp 2012-06-02].
- ↑ Siódmy Impuls jeździ już po Warszawie. kurier-kolejowy.pl, 2013-02-26. [dostęp 2013-02-26].
- ↑ Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2013/S 197-341320 Ogłoszenie o dobrowolnej przejrzystości ex ante. ted.europa.eu, 2013-10-08. [dostęp 2013-10-10].
- ↑ Wykolejona w 2013 r. „lotniskowa” SKM-ka już na torach. rynek-kolejowy.pl, 2014-01-28. [dostęp 2014-01-28].
- ↑ Relacja z miejsca zderzenia w Warszawie Wesołej (zdjęcia i film). rynek-kolejowy.pl, 2014-02-10. [dostęp 2014-02-10].
- ↑ Pechowy 27WE-009 znowu jedzie na naprawę do PESY. inforail.pl, 2014-06-23. [dostęp 2014-06-23].
- ↑ Elf dla SKM Warszawa będzie homologowany. Pesa: Znajdziemy chętnego na ten pojazd. rynek-kolejowy.pl, 2019-10-18. [dostęp 2020-02-03]. (pol.).
- ↑ Elf 2, którego nie chciało SKM Warszawa, przebudowany. „Jest nim spore zainteresowanie" [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ Pesa pokazała we Wrocławiu Elfa 2, który miał trafić do SKM Warszawa [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ Elfy dla świętokrzyskiego. 2010-08-18. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ Marszałek nie wziął kluczy do Elfa. 2011-10-05. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ Przekazanie świętokrzyskiego Elfa – fotogaleria. 2011-10-06. [dostęp 2012-02-16].
- ↑ „Elf” rusza w Świętokrzyskie. 2011-10-05. [dostęp 2012-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
- ↑ PR wykupią świętokrzyskie Elfy?. rynek-kolejowy.pl, 2016-10-09. [dostęp 2016-10-29].
- ↑ Koleje Mazowieckie kupią pociągi ELF. infogrodzisk, 2010-02-12. [dostęp 2012-01-06].
- ↑ Sąd uznał racje Stadlera. Rynek Kolejowy, 2010-02-26. [dostęp 2012-01-06].
- ↑ Warszawa: Koleje Mazowieckie kupują Elfy. inforail, 2011-01-20. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ Pierwsze Flirty już na Mazowszu. inforail.pl, 2008-06-03. [dostęp 2012-03-07].
- ↑ Pomaluj ELF-y: Regulamin już dostępny!. Rynek Kolejowy, 2011-03-07. [dostęp 2012-03-07].
- ↑ Konrad Majszyk, Piotr Szymaniak. Elfy na lotnisko, pendolino nad morze i do Krakowa. „Życie Warszawy”, 2011-08-22. [zarchiwizowane z adresu 2018-06-05].
- ↑ a b Pierwsze dwa Elfy oficjalnie przekazane Kolejom Mazowieckim. inforail, 2011-08-22. [dostęp 2012-01-06].
- ↑ Próbny przejazd KM na Lotnisko Chopina. kurier-kolejowy.pl, 2012-05-18. [dostęp 2012-05-21].
- ↑ Czołowe zderzenie pociągów w Warszawie. Dwie osoby ranne. rynek-kolejowy.pl, 2012-05-23. [dostęp 2012-05-23].
- ↑ Pesa „dozbraja” Elfy Kolei Mazowieckich. rynek-kolejowy.pl, 2013-03-06. [dostęp 2013-03-06].
- ↑ To Pesa zapłaci za doposażenie Elfów. rynek-kolejowy.pl, 2013-03-07. [dostęp 2013-03-07].
- ↑ Warszawskie lotniska z cyklicznym rozkładem jazdy i nadal z Elfami. rynek-kolejowy.pl, 2013-11-28. [dostęp 2013-11-29].
- ↑ KM zaczną szkolić maszynistów na symulatorze ELF-a. kurier-kolejowy.pl, 2014-08-13. [dostęp 2014-08-14].
- ↑ KM będą miały symulator jazdy za 2,2 mln zł. kurier-kolejowy.pl, 2013-09-12. [dostęp 2013-09-17].
- ↑ Pesa będzie serwisować Efly Kolei Mazowieckich. rynek-kolejowy.pl, 2016-04-04. [dostęp 2016-07-09].
- ↑ Usługi – 113969-2016. ted.europa.eu, 2016-04-01. [dostęp 2016-07-09].
- ↑ Wiemy jakie pociągi będą jeździć w Wielkopolsce!. 2010-10-21. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ 22 ezety dla Wielkopolski CAF idzie do sądu. 2010-12-16.
- ↑ Pociągi dojadą do Wielkopolski z opóźnieniem?. 2010-11-03. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ Pesa coraz bliżej kontraktu na dostawę pociągów. 2011-11-18. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ Hiszpanie idą z pociągami do sądu. 2011-12-15. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ KE wstrzyma zakup pociągów dla Wielkopolski? (dostęp 13 stycznia 2010)
- ↑ Umowa na 22 nowe pociągi dla Wielkopolski podpisana!. 2011-02-12. [dostęp 2012-01-04].
- ↑ Paweł Korcz. Otwarcie Dworca Letniego w Poznaniu. „Świat Kolei”. 10/2011, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Pesa już buduje Elfy dla Wielkopolski. W tym roku dostarczy osiem. 2012-05-11. [dostęp 2012-06-21].
- ↑ Pierwszy wielkopolski Elf już w Poznaniu. 2012-08-08. [dostęp 2012-08-08].
- ↑ Fotorelacja z przejazdu ELFem na trasie Poznań – Opalenica (21.11.2012) [online], Koleje Wielkopolskie, 21 listopada 2012 [dostęp 2012-11-21] [zarchiwizowane z adresu 2012-11-30] .
- ↑ a b Koleje Wielkopolskie pokazały nowy rozkład. kurier-kolejowy.pl, 2012-11-19. [dostęp 2012-11-19].
- ↑ Dlaczego w Wielkopolsce jest tylko 5 z 8 Elfów?. rynek-kolejowy.pl, 2013-01-17. [dostęp 2013-01-17].
- ↑ W. Pietrzak. Elfy dla Kolei Wielkopolskich. „Świat Kolei”. 1/2014, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Przyjechał dwudziesty drugi pociąg ELF. radiomerkury.pl, 2014-02-25. [dostęp 2014-02-25].
- ↑ Wielkopolska ma pieniądze na pociągi spalinowe i czeka na Elfy 2. rynek-kolejowy.pl, 2019-09-03. [dostęp 2019-09-05]. (pol.).
- ↑ Pesa Elf 2 dla Wielkopolski dopuszczony do ruchu. Rusza z pasażerami [aktualizacja] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-11-19] (pol.).
- ↑ Elfy 2 w Wielkopolsce obsłużą najbardziej uczęszczane kursy [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-11-19] (pol.).
- ↑ Wielkopolska przesuwa termin dostawy pociągów z Pesy dzięki Tarczy Antykryzysowej [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ Kolejne dwa Elfy 2 w Wielkopolsce [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-02-26] (pol.).
- ↑ KurierK. Kolejowy KurierK., Czteroczłonowy ELF I generacji w Kolejach Wielkopolskich od 2012 roku w okolicznościowej okleinie [online], kurier-kolejowy.pl [dostęp 2022-11-08] .
- ↑ Karol Wach: Elf dla Warmii i Mazur. 2011-11-08. [dostęp 2012-01-03].
- ↑ PESA dała gwarancję na 50 lat. Rynek Kolejowy, 2011-10-07. [dostęp 2012-01-02].
- ↑ Awaria ELF-a podczas pierwszego przejazdu. kurier-kolejowy.pl, 2012-11-22. [dostęp 2012-11-22].
- ↑ Sebastian Marszał. Pociągi spalinowe na Warmii i Mazurach. „Świat Kolei”. 9/2008, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011. ISBN 978-83-931006-4-4.
- ↑ Warmińsko-mazurskie znów odstawiło jedynego Elfa [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-11-11] (pol.).
- ↑ Elfy dla BiT City oficjalnie przekazane. rynek-kolejowy.pl, 2014-06-27. [dostęp 2014-06-27].
- ↑ Nowy tabor na trasie Bydgoszcz-Toruń. rynek-kolejowy.pl, 2014-12-12. [dostęp 2014-12-12].
- ↑ Ostatni zamówiony ELF dla BiT City już na torach. kurier-kolejowy.pl, 2015-02-06. [dostęp 2015-02-06].
- ↑ Ryszard Rusak. Nowe i zmodernizowane ezt w kujawsko-pomorskim. „Świat Kolei”. 2/2016, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
- ↑ Kujawsko-pomorski Elf rozpoczął obsługę Trójmiasta. rynek-kolejowy.pl, 2016-08-04. [dostęp 2016-08-08].
- ↑ Przewozy Regionalne odebrały cztery Elfy 2. Wkrótce pojadą z pasażerami. 2018-02-28. [dostęp 2018-02-28]. (pol.).
- ↑ Przewozy Regionalne odebrały cztery Elfy 2. kurier-kolejowy.pl, 2018-03-16. [dostęp 2018-03-17].
- ↑ Martyn Janduła: Elfy2 przyjadą na Podkarpacie trochę później. rynek-kolejowy.pl, 2017-07-20. [dostęp 2017-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-04)]. (pol.).
- ↑ Pierwszy Elf dla Podkarpacia gotowy, ale czeka na pozostałe. 2017-10-25. [dostęp 2017-10-29]. (pol.).
- ↑ Trzy elfy 2 z pesy dla podkarpackiego po ostatnich testach. 2017-11-22. [dostęp 2017-11-22].
- ↑ Małopolskie uroczyście odbiera Elfy 2 od Pesy [zdjęcia] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-11-08] (pol.).
- ↑ Koleje Dolnośląskie zwiększają zamówienie na Elfy 2 z Pesy. Będzie ich 13 [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2021-03-18] (pol.).
- ↑ Koleje Dolnośląskie zamawiają 12 dodatkowych Elfów 2. Całe zamówienie wykorzystane [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2022-03-28] (pol.).
- ↑ Dwa pierwsze Elfy2 pojechały na Dolny Śląsk; większe będzie ich dofinansowanie [online], TransInfo [dostęp 2022-11-18] (pol.).
- ↑ KurierK. Kolejowy KurierK., Pierwszy ELF o godzinie 5.09 kursem do Jelcza Laskowic rozpoczął służbę w Kolejach Dolnośląskich [online], kurier-kolejowy.pl [dostęp 2022-11-18] .
- ↑ Wszystkie Elfy 2 dla Kolei Dolnośląskich już dostarczone [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-08-07] (pol.).
- ↑ Nowe Pesy zadebiutowały w RegioJet [zdjęcia] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2023-01-21] (pol.).
- ↑ Komplikuje się kwestia umowy Pesy w Rumunii. Wyrok sądu [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-02-13] (pol.).
- ↑ Karol Wach: Znamy laureatów konkursów Trako 2011. infotram.pl, 2011-10-13. [dostęp 2014-08-15].
- ↑ Elf 2 nagrodzony na Trako. inforail.pl, 2017-09-29. [dostęp 2017-10-01]. (pol.).
- p
- d
- e
Produkcja |
| ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Modernizacje |
|
- p
- d
- e
Lokomotywy elektryczne | |
---|---|
Lokomotywy spalinowe | |
Lokomotywy parowe[B] |
|
Elektryczne wagony i zespoły trakcyjne |
|
Spalinowe zespoły trakcyjne | |
Autobusy szynowe | |
Spalinowe wagony silnikowe | |
Parowozy wąskotorowe[B] | |
Spalinowozy wąskotorowe | |
Wąskotorowe spalinowe wagony silnikowe |